<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X55n0907"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 907 禅门章</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 907 禅门章</title> <author>隋 智顗说</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">55</idno>.<idno type="no">907</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2023-05-18 10:56:49 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">禅门章</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA, Basic punctuated text as provided by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识，CBETA 提供基本句读</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>基本句读</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00193"> <charName>CBETA CHARACTER CB00193</charName> <mapping cb:dec="983233" type="PUA">U+F00C1</mapping> <mapping type="unicode">U+243D9</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>暖</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[火*(而/而)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00395"> <charName>CBETA CHARACTER CB00395</charName> <mapping cb:dec="983435" type="PUA">U+F018B</mapping> <mapping type="unicode">U+22931</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[怡-台+龙]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00400"> <charName>CBETA CHARACTER CB00400</charName> <mapping cb:dec="983440" type="PUA">U+F0190</mapping> <mapping type="unicode">U+23F48</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>濡</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[泳-永+(而/而)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00832"> <charName>CBETA CHARACTER CB00832</charName> <mapping cb:dec="983872" type="PUA">U+F0340</mapping> <mapping type="unicode">U+4A31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>覆</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[雨/复]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00941"> <charName>CBETA CHARACTER CB00941</charName> <mapping cb:dec="983981" type="PUA">U+F03AD</mapping> <mapping type="unicode">U+2D2B4</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>嗅</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[口*(自/死)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB03082"> <charName>CBETA CHARACTER CB03082</charName> <mapping cb:dec="986122" type="PUA">U+F0C0A</mapping> <mapping type="unicode">U+399C</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[懂-重+隻]</value></charProp></char> <char xml:id="CB07424"> <charName>CBETA CHARACTER CB07424</charName> <mapping cb:dec="990464" type="PUA">U+F1D00</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+51A2</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[冗-几+豕]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15032"> <charName>CBETA CHARACTER CB15032</charName> <mapping cb:dec="998072" type="PUA">U+F3AB8</mapping> <mapping type="unicode">U+34B5</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>貌</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[白/八]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15072"> <charName>CBETA CHARACTER CB15072</charName> <mapping cb:dec="998112" type="PUA">U+F3AE0</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+友]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> <char xml:id="CB16158"> <charName>CBETA CHARACTER CB16158</charName> <mapping cb:dec="999198" type="PUA">U+F3F1E</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+682C</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[木*(刀/巴)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17097"> <charName>CBETA CHARACTER CB17097</charName> <mapping cb:dec="1000137" type="PUA">U+F42C9</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>况</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[工*兄]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17111"> <charName>CBETA CHARACTER CB17111</charName> <mapping cb:dec="1000151" type="PUA">U+F42D7</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>[虎*殳]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-05-24T15:22:46"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0642c" n="0642c"/> <lb ed="X" n="0642c01"/> <lb ed="X" n="0642c02"/><cb:docNumber>No. 907</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0642c03"/><lb ed="R099" n="0022a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>禅门章</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0642c04"/> <lb ed="X" n="0642c05"/><lb ed="R099" n="0022a02"/><byline cb:type="author">隋天台 智者大师 说</byline> <lb ed="X" n="0642c06"/><lb ed="R099" n="0022a03"/><cb:div><p xml:id="pX55p0642c0601">祖习观行。凡有三通明禅。一则次第。二非次第。三赴 <lb ed="X" n="0642c07"/><lb ed="R099" n="0022a04"/>缘不定或次不次。若次者。初从安般数息･欲界未到･ <lb ed="X" n="0642c08"/><lb ed="R099" n="0022a05"/>四禅･四无量･四空･六妙门･十六特勝。通明九想･十想･ <lb ed="X" n="0642c09"/><lb ed="R099" n="0022a06"/>八念･八偝捨。勝处一切处变化。六通･九定･奋迅･超越 <lb ed="X" n="0642c10"/><lb ed="R099" n="0022a07"/>等行行诸禅。次从五停心･四谛･十六行。生诸品道无 <lb ed="X" n="0642c11"/><lb ed="R099" n="0022a08"/>漏根十智等行慧诸禅。乃至于<persName>佛</persName>三十四心树下跏 <lb ed="X" n="0642c12"/><lb ed="R099" n="0022a09"/>趺断惑成圣。齐方便教中为钝根弟子。渐次明禅从 <lb ed="X" n="0642c13"/><lb ed="R099" n="0022a10"/>浅至深。一一分别不相混滥。不可以念处之名安无 <lb ed="X" n="0642c14"/><lb ed="R099" n="0022a11"/>学之後。不得将四空在数息之前。便乖经论不成次 <lb ed="X" n="0642c15"/><lb ed="R099" n="0022a12"/>第。故次依案纶緖而辨名相。故言次第禅也。非次第 <lb ed="X" n="0642c16"/><lb ed="R099" n="0022a13"/>者。即是利根顿悟大乘之人。如花严可集八禅之众。 <lb ed="X" n="0642c17"/><lb ed="R099" n="0022a14"/>明九种大禅自性。一切门善人。一切行除恼。他世乐 <lb ed="X" n="0642c18"/><lb ed="R099" n="0022a15"/>淸净等禅。直观诸法实相。離名绝相。亡去心法。四句 <lb ed="X" n="0642c19"/><lb ed="R099" n="0022a16"/>捡洗。体达虚妄。始自菩萨藏闻思前行。终于大菩提 <lb ed="X" n="0642c20"/><lb ed="R099" n="0022a17"/>果。虽有九禅之差。悉是约理研心。无复事中阶梯。如 <lb ed="X" n="0642c21"/><lb ed="R099" n="0022a18"/>前之次。故名非次也。<anchor xml:id="nkr_note_add_0642c2101" n="0642c2101"/><anchor xml:id="beg0642c2101" n="0642c2101"/>已<anchor xml:id="end0642c2101"/>现止观<note place="inline">云云</note>无方赴機明禅 <lb ed="X" n="0642c22"/><lb ed="R099" n="0022b01"/>者。即是非次第非不次第也。自有一种機缘亦非方 <lb ed="X" n="0642c23"/><lb ed="R099" n="0022b02"/>便渐次之根。亦非顿悟之性。不可定作次第之说。亦 <lb ed="X" n="0642c24"/><lb ed="R099" n="0022b03"/>不可定作非次第说。则应以无方不定赴此機缘。此 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0643a" n="0643a"/> <lb ed="X" n="0643a01"/><lb ed="R099" n="0022b04"/>缘不定不可一准。故言非次第非不次第也。此三直 <lb ed="X" n="0643a02"/><lb ed="R099" n="0022b05"/>与常途所明顿渐･偏方･不定。名字乃同。而对当无方 <lb ed="X" n="0643a03"/><lb ed="R099" n="0022b06"/>之意与常异也。若以此三意对诸教者。三藏教毘昙･ <lb ed="X" n="0643a04"/><lb ed="R099" n="0022b07"/>成实所说者。即是次第意也。花严･地论所明集八禅 <lb ed="X" n="0643a05"/><lb ed="R099" n="0022b08"/>众。明该六十亿菩萨。得住无垢地。所辨四十二贤圣 <lb ed="X" n="0643a06"/><lb ed="R099" n="0022b09"/>所修禅定之相。此即非次第意也。若如诸大乘经中 <lb ed="X" n="0643a07"/><lb ed="R099" n="0022b10"/>有无方不定者。即如三论正意也。欲学问人。多以智 <lb ed="X" n="0643a08"/><lb ed="R099" n="0022b11"/>慧推捡作三教名说。今约心入道作三禅。名说两意 <lb ed="X" n="0643a09"/><lb ed="R099" n="0022b12"/>载在馀文。今正明次第禅门浅深之相。故言次第法 <lb ed="X" n="0643a10"/><lb ed="R099" n="0022b13"/>门也。故大品云。次第行学道。即此義也。问。应说般若。 <lb ed="X" n="0643a11"/><lb ed="R099" n="0022b14"/>何故说此次第禅门耶。答。为显般若故。如般若明真 <lb ed="X" n="0643a12"/><lb ed="R099" n="0022b15"/>空。为显般若故。亦明其馀次第诸法空。何故尔。今若 <lb ed="X" n="0643a13"/><lb ed="R099" n="0022b16"/>不遍浅深次第之门。後修般若。般若空未发。其馀空 <lb ed="X" n="0643a14"/><lb ed="R099" n="0022b17"/>预前证。谬谓为是。今明次第分别异相为显般若也。 <lb ed="X" n="0643a15"/><lb ed="R099" n="0022b18"/>又所以尔者。为既辨诸法故。若修无漏时。有漏不求 <lb ed="X" n="0643a16"/><lb ed="R099" n="0023a01"/>而自发。预不先知。谓言非法。谓乖般若。则生弃想。若 <lb ed="X" n="0643a17"/><lb ed="R099" n="0023a02"/>一向取。复混魔事。若丕取。复乖般若。故须分别。又赴 <lb ed="X" n="0643a18"/><lb ed="R099" n="0023a03"/>物機缘故。若有大機。但闻般若即会深理。若无大機 <lb ed="X" n="0643a19"/><lb ed="R099" n="0023a04"/>必凭屋入理。故说次第也。又众生喜乐不同故。以欲 <lb ed="X" n="0643a20"/><lb ed="R099" n="0023a05"/>拘牵後令入<persName>佛</persName>道。复次说次第者。为知般若生处故。 <lb ed="X" n="0643a21"/><lb ed="R099" n="0023a06"/>若修般若时。会须一法门为方便。为生般若处。随得 <lb ed="X" n="0643a22"/><lb ed="R099" n="0023a07"/>一法调心则堪修习般若。般若得生也。所以明次第 <lb ed="X" n="0643a23"/><lb ed="R099" n="0023a08"/>者。若直修空于五度。成外道空。食盐太过。若但五度。 <lb ed="X" n="0643a24"/><lb ed="R099" n="0023a09"/>五度无用。成凡夫法。今正道修空明般若。以五度调 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0643b" n="0643b"/> <lb ed="X" n="0643b01"/><lb ed="R099" n="0023a10"/>心。方入般若。又说此次第者。严饰般若故。复次说次 <lb ed="X" n="0643b02"/><lb ed="R099" n="0023a11"/>第者。为益般若故。如薪多火猛。般若无名法。破诸法 <lb ed="X" n="0643b03"/><lb ed="R099" n="0023a12"/>故名般若。若不识诸法。则无所破。成般若少。若意识 <lb ed="X" n="0643b04"/><lb ed="R099" n="0023a13"/>廣破。如火益薪也。又说次第者。为明助道故。如得初 <lb ed="X" n="0643b05"/><lb ed="R099" n="0023a14"/>禅。<anchor xml:id="nkr_note_add_0643b0501" n="0643b0501"/><anchor xml:id="beg0643b0501" n="0643b0501"/>已<anchor xml:id="end0643b0501"/>離五盖。乃至非想。離粗惑。断得般若。断十细烦 <lb ed="X" n="0643b06"/><lb ed="R099" n="0023a15"/>恼则易。如罗汉先除三界惑。後得般若断习入大乘。 <lb ed="X" n="0643b07"/><lb ed="R099" n="0023a16"/>又直般若断惑漧燥故。得助道资成为易。又说次第 <lb ed="X" n="0643b08"/><lb ed="R099" n="0023a17"/>者。为学无所畏故。直学般若是自行。化他则阙。学次 <lb ed="X" n="0643b09"/><lb ed="R099" n="0023a18"/>第则随问能答。众生信伏。後示真道。又说次第者。菩 <lb ed="X" n="0643b10"/><lb ed="R099" n="0023b01"/>萨欲度众生。众生機病无量。须遍学诸法。知病识药 <lb ed="X" n="0643b11"/><lb ed="R099" n="0023b02"/>故。又说次第者。为通诸经论故。若有事相不通。理亦 <lb ed="X" n="0643b12"/><lb ed="R099" n="0023b03"/>成壅。复次所以明次第门者。为明中道故。若直明空。 <lb ed="X" n="0643b13"/><lb ed="R099" n="0023b04"/>非是正观中道。中道者。智者见空及与不空。尙不住 <lb ed="X" n="0643b14"/><lb ed="R099" n="0023b05"/>空岂住不空。不住二边双照二边。方是正道。又说次 <lb ed="X" n="0643b15"/><lb ed="R099" n="0023b06"/>第者。还反质问者。为当離次第说非次第。为即次第 <lb ed="X" n="0643b16"/><lb ed="R099" n="0023b07"/>说耶。若離次而说非次。亦应離色别说于空。若色即 <lb ed="X" n="0643b17"/><lb ed="R099" n="0023b08"/>是空空不離色。今即次第是非次第。非是離次第而 <lb ed="X" n="0643b18"/><lb ed="R099" n="0023b09"/>条然有非次第。说非次第不可得故。故经云。修色无 <lb ed="X" n="0643b19"/><lb ed="R099" n="0023b10"/>常<anchor xml:id="nkr_note_add_0643b1901" n="0643b1901"/><anchor xml:id="beg0643b1901" n="0643b1901"/>已<anchor xml:id="end0643b1901"/>不可得故。乃至识亦如是。修次第不可得。即是 <lb ed="X" n="0643b20"/><lb ed="R099" n="0023b11"/>非次第也。</p> <lb ed="X" n="0643b21"/><lb ed="R099" n="0023b12"/><p xml:id="pX55p0643b2101">释十科意者。初五是解心希向。欲求定意。未是修行 <lb ed="X" n="0643b22"/><lb ed="R099" n="0023b13"/>之法。後五是自解而起行。内外方便方正是进。行若 <lb ed="X" n="0643b23"/><lb ed="R099" n="0023b14"/>无解不得立行。解是行本。故请观音云。大智本行。又 <lb ed="X" n="0643b24"/><lb ed="R099" n="0023b15"/>云。非智不禅。智即是解。禅即是行。若是事中散心布 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0643c" n="0643c"/> <lb ed="X" n="0643c01"/><lb ed="R099" n="0023b16"/>施等行。力用微少。若制心禅寂。发得六通。能雨大千 <lb ed="X" n="0643c02"/><lb ed="R099" n="0023b17"/>世界珍宝。遍十方界。<anchor xml:id="nkr_note_add_0643c0201" n="0643c0201"/><anchor xml:id="beg0643c0201" n="0643c0201"/>已<anchor xml:id="end0643c0201"/>施众生。当知修禅是大道行 <lb ed="X" n="0643c03"/><lb ed="R099" n="0023b18"/>也。生起十意次第如文中<note place="inline">云云</note>。第五得心法者。若是 <lb ed="X" n="0643c04"/><lb ed="R099" n="0024a01"/>学義者名为境智。今禅门注名名为心法。第六方便 <lb ed="X" n="0643c05"/><lb ed="R099" n="0024a02"/>一重者。方便名善巧。于内外方便将进得所。巧用四 <lb ed="X" n="0643c06"/><lb ed="R099" n="0024a03"/>悉昙调心。然後能发诸禅定。故言方便。向下自廣明 <lb ed="X" n="0643c07"/><lb ed="R099" n="0024a04"/>之。十重明義止齐第六。第七明修证。修名习行。证名 <lb ed="X" n="0643c08"/><lb ed="R099" n="0024a05"/>发得。此一科大有所开。具若修证方法。始论阿鼻地 <lb ed="X" n="0643c09"/><lb ed="R099" n="0024a06"/>狱。上至四念处。又从四念处对阿罗汉行行慧行等。 <lb ed="X" n="0643c10"/><lb ed="R099" n="0024a07"/>又从菩萨藏闻思前行自性禅。及诸地修证等。种种 <lb ed="X" n="0643c11"/><lb ed="R099" n="0024a08"/>不同。修相各各异。证相各各异。一一精细。使因果分 <lb ed="X" n="0643c12"/><lb ed="R099" n="0024a09"/>明始终可见。義廣今不复论。问。阿鼻是恶趣。云何辨 <lb ed="X" n="0643c13"/><lb ed="R099" n="0024a10"/>修。答。通称为修。真伪多种。行者为破三宝故而悟禅。 <lb ed="X" n="0643c14"/><lb ed="R099" n="0024a11"/>此则是修阿鼻禅。问。禅是弃恶。其既恶心。那忽得禅。 <lb ed="X" n="0643c15"/><lb ed="R099" n="0024a12"/>旧解云。此人遮重根利。虽发心时恶。若摄心入禅。根 <lb ed="X" n="0643c16"/><lb ed="R099" n="0024a13"/>利故故能发禅。今解不尔。禅有多种。九十六种道随 <lb ed="X" n="0643c17"/><lb ed="R099" n="0024a14"/>与相应即得邪禅鬼定。此案是邪见之通。得与其修 <lb ed="X" n="0643c18"/><lb ed="R099" n="0024a15"/>相应<note place="inline">云云</note>。如调达修禅。即是阿鼻禅也。历根本･特勝･ <lb ed="X" n="0643c19"/><lb ed="R099" n="0024a16"/>通明･行行･慧行等。修相各各不同。邪正亦异。乃至菩 <lb ed="X" n="0643c20"/><lb ed="R099" n="0024a17"/>萨藏诸地。修证各有相<g ref="#CB15032">貌</g>。具有释当有十卷文<note place="inline">云云</note>。 <lb ed="X" n="0643c21"/><lb ed="R099" n="0024a18"/>第八显示果报者。果报与修证若为异。修是修习名 <lb ed="X" n="0643c22"/><lb ed="R099" n="0024b01"/>因。证是剋获名果。此果是习果得报之时。名为报果。 <lb ed="X" n="0643c23"/><lb ed="R099" n="0024b02"/>从阿鼻去乃至于<persName>佛</persName>。皆须一一显示果报。若是二乘。 <lb ed="X" n="0643c24"/><lb ed="R099" n="0024b03"/>明但有习果无有报果。<g ref="#CB01926">灰</g>身灭智无受生处故。若大 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0644a" n="0644a"/> <lb ed="X" n="0644a01"/><lb ed="R099" n="0024b04"/>乘所明。此人受法性身亦有报果。若是明菩萨者。三 <lb ed="X" n="0644a02"/><lb ed="R099" n="0024b05"/>贤十圣住果报。何容不得辨果报。<persName>佛</persName>亦得言报。涅槃 <lb ed="X" n="0644a03"/><lb ed="R099" n="0024b06"/>云。愿得无上报。又云。因灭是色获得常色。亦得明报 <lb ed="X" n="0644a04"/><lb ed="R099" n="0024b07"/>也。辨此亦有数卷。第九从禅起教。此有亦行因得果。 <lb ed="X" n="0644a05"/><lb ed="R099" n="0024b08"/>自行具足复须化他。昔久住生死遍学诸禅。若次若 <lb ed="X" n="0644a06"/><lb ed="R099" n="0024b09"/>非次皆悉究了。知病识药。随其所宜而为设教。若设 <lb ed="X" n="0644a07"/><lb ed="R099" n="0024b10"/>人天教。多从通明禅中起。何以故。此禅深观五脏。即 <lb ed="X" n="0644a08"/><lb ed="R099" n="0024b11"/>能了达五行。上当五星。下当五嶽。阴阳八卦五常天 <lb ed="X" n="0644a09"/><lb ed="R099" n="0024b12"/>文地理医方算计军兵技術历数礼乐。皆依五行八 <lb ed="X" n="0644a10"/><lb ed="R099" n="0024b13"/>卦。如此诸事悉在通明禅中而得明了。故知起人天 <lb ed="X" n="0644a11"/><lb ed="R099" n="0024b14"/>乘从此禅出也。若修禅时尸罗不淸净。三昧不现前。 <lb ed="X" n="0644a12"/><lb ed="R099" n="0024b15"/>要须持戒乃得诸禅。发禅之时又发得定共戒。约此 <lb ed="X" n="0644a13"/><lb ed="R099" n="0024b16"/>而起戒藏。又四禅即是定。约此起定藏。修禅时观四 <lb ed="X" n="0644a14"/><lb ed="R099" n="0024b17"/>念处。修生法二空。观慧成就方能见理。发得无漏。故 <lb ed="X" n="0644a15"/><lb ed="R099" n="0024b18"/>约此起慧藏。观空有二种。一拆空。二体空。约折空起 <lb ed="X" n="0644a16"/><lb ed="R099" n="0025a01"/>三藏教之慧藏。约体空起通教之慧藏。禅中者观诸 <lb ed="X" n="0644a17"/><lb ed="R099" n="0025a02"/>法虽空。一心具万行。假名分别。约此起于名相。即别 <lb ed="X" n="0644a18"/><lb ed="R099" n="0025a03"/>教也。若禅中能观中道性空真理。即约此起圆顿之 <lb ed="X" n="0644a19"/><lb ed="R099" n="0025a04"/>教。又法性即是<persName>佛</persName>性。约此而起涅槃之教。大经涅槃 <lb ed="X" n="0644a20"/><lb ed="R099" n="0025a05"/>者。名深禅定窟也。禅观于法性。法性能运出二种生 <lb ed="X" n="0644a21"/><lb ed="R099" n="0025a06"/>死。若观实相理。即是性净我。若观智圆明。即圆净我。 <lb ed="X" n="0644a22"/><lb ed="R099" n="0025a07"/>若观方便。权巧即方便权巧。即方便乘。约此起教。即 <lb ed="X" n="0644a23"/><lb ed="R099" n="0025a08"/>法花会三皈一无上之大乘也。又修禅时观法性空 <lb ed="X" n="0644a24"/><lb ed="R099" n="0025a09"/>故。即是一切智。观假名道故。即道种智。观空假不二。 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0644b" n="0644b"/> <lb ed="X" n="0644b01"/><lb ed="R099" n="0025a10"/>即中道一切种智。约此起教。即是般若也。又禅中观 <lb ed="X" n="0644b02"/><lb ed="R099" n="0025a11"/>法。或可依次第观。或时依不次第观。若化他时。约此 <lb ed="X" n="0644b03"/><lb ed="R099" n="0025a12"/>赴缘无方纵任。即是方等维摩之属。何以故。净名弹 <lb ed="X" n="0644b04"/><lb ed="R099" n="0025a13"/>斥俗道无方转变。不唯一种故。又方等中。或大小相 <lb ed="X" n="0644b05"/><lb ed="R099" n="0025a14"/>幷幷对而说。更相形斥。即是此意也。故知诸教皆约 <lb ed="X" n="0644b06"/><lb ed="R099" n="0025a15"/>禅而起。故云诸<persName>佛</persName>转法<anchor xml:id="nkr_note_orig_0644001" n="0644001"/>转轮入涅槃皆在四禅中。约 <lb ed="X" n="0644b07"/><lb ed="R099" n="0025a16"/>禅起教。何教不摄。如是等约作遍起诸教相。此自可 <lb ed="X" n="0644b08"/><lb ed="R099" n="0025a17"/>知。凡有两卷明此義<note place="inline">云云</note>。第十结会旨归者。上九意 <lb ed="X" n="0644b09"/><lb ed="R099" n="0025a18"/>明禅。自凡至圣。论次甚多。束其旨趣但是一心。故释 <lb ed="X" n="0644b10"/><lb ed="R099" n="0025b01"/>论云。一切诸法中。但有名与色。若欲如实观。但当观 <lb ed="X" n="0644b11"/><lb ed="R099" n="0025b02"/>名色也。色从心生。<anchor xml:id="nkr_note_add_0644b1101" n="0644b1101"/><anchor xml:id="beg0644b1101" n="0644b1101"/>但<anchor xml:id="end0644b1101"/>观心性名为上定。故知研心。心 <lb ed="X" n="0644b12"/><lb ed="R099" n="0025b03"/>收万法。如得珠玉。众宝皆获。如牵衣一角。诸处皆动。 <lb ed="X" n="0644b13"/><lb ed="R099" n="0025b04"/>故条流万緖归海而会。禅相不一。笃论但心。观此心 <lb ed="X" n="0644b14"/><lb ed="R099" n="0025b05"/>性即实相理。是故归宗结要唯在于此也。如是十科。 <lb ed="X" n="0644b15"/><lb ed="R099" n="0025b06"/>前五重分别。众缘家所尙。明显同异故。第六七二科 <lb ed="X" n="0644b16"/><lb ed="R099" n="0025b07"/>是降心家急要。即自行用。不受学者。不可为说也。此 <lb ed="X" n="0644b17"/><lb ed="R099" n="0025b08"/>如戒心不可妄授。下去修证非初学所得。说之无妨。 <lb ed="X" n="0644b18"/><lb ed="R099" n="0025b09"/>如律家五名小戒得听<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0644b19"/><lb ed="R099" n="0025b10"/><p xml:id="pX55p0644b1901">释第一大段。明大意中简非者。凡有十种。备如止观 <lb ed="X" n="0644b20"/><lb ed="R099" n="0025b11"/>中说。今略明一两如者。如为求安乐故修禅。此属六 <lb ed="X" n="0644b21"/><lb ed="R099" n="0025b12"/>欲天心。作意防持。離恶修善。希于安乐。名属人道心。 <lb ed="X" n="0644b22"/><lb ed="R099" n="0025b13"/>是故受报假缘方得。若任运心成。不须防护。何以故。 <lb ed="X" n="0644b23"/><lb ed="R099" n="0025b14"/>得禅味故。任运怡悦。或三五日入禅不起。设起出观。 <lb ed="X" n="0644b24"/><lb ed="R099" n="0025b15"/>任运有乐。若发心求此名为天心。後受天报自然而 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0644c" n="0644c"/> <lb ed="X" n="0644c01"/><lb ed="R099" n="0025b16"/>至。不劳运役。故此心名为天心也。取譬如漧牛皮。虽 <lb ed="X" n="0644c02"/><lb ed="R099" n="0025b17"/>强捲舒不随处分。喩如作意。如牛脑皮。牵触软善。喩 <lb ed="X" n="0644c03"/><lb ed="R099" n="0025b18"/>如入禅。虽复出定犹有滋味。所修戒施不同散心<note place="inline">云 <lb ed="X" n="0644c04"/><lb ed="R099" n="0026a01"/>云</note>。又直求势力是魔心。如魔著于果报。见人出境即 <lb ed="X" n="0644c05"/><lb ed="R099" n="0026a02"/>来遮壞。如今时人既有大力受果报故。有人违之即 <lb ed="X" n="0644c06"/><lb ed="R099" n="0026a03"/>能损他也。又乐诸见者是外道心。欲因禅发慧毁他 <lb ed="X" n="0644c07"/><lb ed="R099" n="0026a04"/>显<anchor xml:id="nkr_note_add_0644c0701" n="0644c0701"/><anchor xml:id="beg0644c0701" n="0644c0701"/>己<anchor xml:id="end0644c0701"/>。如经中说梨耆弥因缘<note place="inline">云云</note>。所以禅静能发邪 <lb ed="X" n="0644c08"/><lb ed="R099" n="0026a05"/>正二慧。本时邪获取理。今以静心莹之。邪慧即发。便 <lb ed="X" n="0644c09"/><lb ed="R099" n="0026a06"/>成邪见。本时心正。用定调之。便发正慧。正慧不须简。 <lb ed="X" n="0644c10"/><lb ed="R099" n="0026a07"/>邪心修禅是故须简也。又若人俗有求乐欣势乐见 <lb ed="X" n="0644c11"/><lb ed="R099" n="0026a08"/>三心者。逐其强弱以判其因。若虽求乐。乐势力强属 <lb ed="X" n="0644c12"/><lb ed="R099" n="0026a09"/>魔心。若但乐乐带少净心是梵民心。若乐乐又慈人 <lb ed="X" n="0644c13"/><lb ed="R099" n="0026a10"/>及物即梵王心。若乐诸见即属外道。此三心相添随 <lb ed="X" n="0644c14"/><lb ed="R099" n="0026a11"/>强判因<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0644c15"/><lb ed="R099" n="0026a12"/><p xml:id="pX55p0644c1501">又直就外道心自判三种。一直修邪。二带事兼人。三 <lb ed="X" n="0644c16"/><lb ed="R099" n="0026a13"/>具上二。傍通名字发邪慧时。成三种外道。一一切智。 <lb ed="X" n="0644c17"/><lb ed="R099" n="0026a14"/>二得神通。三韦陀总上二也。通名前三种天心亦是 <lb ed="X" n="0644c18"/><lb ed="R099" n="0026a15"/>外道。乐势力是神通。乐诸见是一切智。带净心兼人 <lb ed="X" n="0644c19"/><lb ed="R099" n="0026a16"/>是韦陀。通别邪僻用心皆是不正也。是故非乘中。翻 <lb ed="X" n="0644c20"/><lb ed="R099" n="0026a17"/>邪归正。对破三外道悟因时。即是三种念处。获果即 <lb ed="X" n="0644c21"/><lb ed="R099" n="0026a18"/>是三种解脱。破邪显正<note place="inline">云云</note>。但一往判十心为因。何 <lb ed="X" n="0644c22"/><lb ed="R099" n="0026b01"/>必全尔。如堕地狱自有多种。不止一途。今擧强者以 <lb ed="X" n="0644c23"/><lb ed="R099" n="0026b02"/>为義端耳。乃至二乘入理亦多种法门。略擧数修以 <lb ed="X" n="0644c24"/><lb ed="R099" n="0026b03"/>示其语。行其诸故决堕其中也。若次第简非者。初止 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0645a" n="0645a"/> <lb ed="X" n="0645a01"/><lb ed="R099" n="0026b04"/>简三涂之非。不拣人天。若进明二乘者。但非九心。若 <lb ed="X" n="0645a02"/><lb ed="R099" n="0026b05"/>大乘即非二边。十种俱非也。若作不次第简非者。更 <lb ed="X" n="0645a03"/><lb ed="R099" n="0026b06"/>于菩萨心中复分别。具在止观。今约次第故。则十修 <lb ed="X" n="0645a04"/><lb ed="R099" n="0026b07"/>简非也。问。发此心即成业。为当证禅遂其所求方成 <lb ed="X" n="0645a05"/><lb ed="R099" n="0026b08"/>业耶。答。小乘动七支成业。发心未是业。大乘明一念 <lb ed="X" n="0645a06"/><lb ed="R099" n="0026b09"/>起恶。殃坠无间。不得遂与不遂。发即是业也。问。此应 <lb ed="X" n="0645a07"/><lb ed="R099" n="0026b10"/>有轻重。答。若止发心是不定业。若事成是定业。问。若 <lb ed="X" n="0645a08"/><lb ed="R099" n="0026b11"/>修禅要壞欲界。或发初禅。禅定成方生上界。若起恶 <lb ed="X" n="0645a09"/><lb ed="R099" n="0026b12"/>念念破三宝。其事未成那得堕地狱。答。为恶若崩。故 <lb ed="X" n="0645a10"/><lb ed="R099" n="0026b13"/>起恶即成业。为善若作。发禅方生。又地狱是同界。发 <lb ed="X" n="0645a11"/><lb ed="R099" n="0026b14"/>心即堕。色界是异界。须发禅乃生。今简十种伪心。不 <lb ed="X" n="0645a12"/><lb ed="R099" n="0026b15"/>同成业不成业。此心即名为非。若不识者。相续不断 <lb ed="X" n="0645a13"/><lb ed="R099" n="0026b16"/>即结业成牵生。故须弃捨。问。十非与法界而同异。答。 <lb ed="X" n="0645a14"/><lb ed="R099" n="0026b17"/>十界则凡圣俱开。十心则开凡合圣。为明缚脱二边 <lb ed="X" n="0645a15"/><lb ed="R099" n="0026b18"/>之非也。</p> <lb ed="X" n="0645a16"/><lb ed="R099" n="0027a01"/><p xml:id="pX55p0645a1601">第二显是者是名为正明修禅大意。即是发菩提心。 <lb ed="X" n="0645a17"/><lb ed="R099" n="0027a02"/>心有四种。一缘于正因缘生灭法发心。二者缘真空 <lb ed="X" n="0645a18"/><lb ed="R099" n="0027a03"/>理发心。三缘俗谛假名发心。四缘中道法界发心。若 <lb ed="X" n="0645a19"/><lb ed="R099" n="0027a04"/>是前来诸非。多是缘无因缘･邪因缘･自善因缘･自度 <lb ed="X" n="0645a20"/><lb ed="R099" n="0027a05"/>因缘。非正因缘。无大慈悲。不能为物故。非菩提心。菩 <lb ed="X" n="0645a21"/><lb ed="R099" n="0027a06"/>萨见众生起十种邪无等因缘。为此而起大悲。良由 <lb ed="X" n="0645a22"/><lb ed="R099" n="0027a07"/>众生不识正因缘故而起九种邪恶。邪恶即是集。集 <lb ed="X" n="0645a23"/><lb ed="R099" n="0027a08"/>招苦果。菩萨为欲<g ref="#CB15072">拔</g>此众生苦习故。而起大悲。兴两 <lb ed="X" n="0645a24"/><lb ed="R099" n="0027a09"/>誓愿。众生无边誓愿度是<g ref="#CB15072">拔</g>苦故起。烦恼无量誓愿 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0645b" n="0645b"/> <lb ed="X" n="0645b01"/><lb ed="R099" n="0027a10"/>断是<g ref="#CB15072">拔</g>集故发。又以众生苦集故则无道灭出世因 <lb ed="X" n="0645b02"/><lb ed="R099" n="0027a11"/>果。欲与其道灭故而起大慈。兴两誓愿。法门无量誓 <lb ed="X" n="0645b03"/><lb ed="R099" n="0027a12"/>愿知是与道。无上<persName>佛</persName>道誓愿成是与灭。是为缘正因 <lb ed="X" n="0645b04"/><lb ed="R099" n="0027a13"/>缘兴起誓愿发菩提心。发心既正则行愿不偏是名 <lb ed="X" n="0645b05"/><lb ed="R099" n="0027a14"/>缘正因缘发心修禅也。</p><p xml:id="pX55p0645b0510" cb:place="inline">次缘真净空理发心者。只是 <lb ed="X" n="0645b06"/><lb ed="R099" n="0027a15"/>缘向来正因缘观此即空。众生顚倒谓言不空。以不 <lb ed="X" n="0645b07"/><lb ed="R099" n="0027a16"/>知空故而起十种邪僻之有。有即是集。集故招苦。为 <lb ed="X" n="0645b08"/><lb ed="R099" n="0027a17"/>此而起大悲兴两誓愿也。此之苦集即体是空。故大 <lb ed="X" n="0645b09"/><lb ed="R099" n="0027a18"/>品云。即色是空。空即是色。色空空色无二无别。是名 <lb ed="X" n="0645b10"/><lb ed="R099" n="0027b01"/>为中道。中论云。能说是因缘。善灭诸戏论。灭有二种。 <lb ed="X" n="0645b11"/><lb ed="R099" n="0027b02"/>一善灭。二不善灭。不善灭即是析法观空。灭色故空。 <lb ed="X" n="0645b12"/><lb ed="R099" n="0027b03"/>善灭即是体达即色是空。非色灭空。是为善灭也。欲 <lb ed="X" n="0645b13"/><lb ed="R099" n="0027b04"/>与众生如此道灭而起大慈兴两誓愿。既识正因缘 <lb ed="X" n="0645b14"/><lb ed="R099" n="0027b05"/>即空故。发心行愿皆缘于真。是为缘真净发菩提心 <lb ed="X" n="0645b15"/><lb ed="R099" n="0027b06"/>也。</p><p xml:id="pX55p0645b1502" cb:place="inline">次缘俗谛发心者。假名差别有无量相。而众生不 <lb ed="X" n="0645b16"/><lb ed="R099" n="0027b07"/>识妄生分别起邪起恶。二乘但空心所不到以空为 <lb ed="X" n="0645b17"/><lb ed="R099" n="0027b08"/>证。菩萨于此而起大悲兴于誓愿<note place="inline">云云</note>。</p><p xml:id="pX55p0645b1716" cb:place="inline">又缘中道发 <lb ed="X" n="0645b18"/><lb ed="R099" n="0027b09"/>菩提心者。此心亦名中道实理心･第一義空･庵摩罗 <lb ed="X" n="0645b19"/><lb ed="R099" n="0027b10"/>识･<persName>佛</persName>性･如如･实际･实相･无住･无生等种种异名。如天 <lb ed="X" n="0645b20"/><lb ed="R099" n="0027b11"/>帝释多诸名字。而皆離缚脱世出世有漏无漏有为 <lb ed="X" n="0645b21"/><lb ed="R099" n="0027b12"/>无为等种种二边。故非生死非涅槃有为无为等。遮 <lb ed="X" n="0645b22"/><lb ed="R099" n="0027b13"/>此二边名为中。即虚亡寂绝无所依猗。待边明中中 <lb ed="X" n="0645b23"/><lb ed="R099" n="0027b14"/>不可得。绝名为中。能如是者。通取无上正真之理。目 <lb ed="X" n="0645b24"/><lb ed="R099" n="0027b15"/>之为道。此理非因非果。非初非後。非发非不发。非道 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0645c" n="0645c"/> <lb ed="X" n="0645c01"/><lb ed="R099" n="0027b16"/>非不道。净若虚空而赴物逗缘。说于因果道心等。所 <lb ed="X" n="0645c02"/><lb ed="R099" n="0027b17"/>以者何。众生心性明智如日。故曰覆之暗如漆。以初 <lb ed="X" n="0645c03"/><lb ed="R099" n="0027b18"/>发心却除二边之僻。显出中道之理名之为因。究竟 <lb ed="X" n="0645c04"/><lb ed="R099" n="0028a01"/>此理名之为果。通达此理名之为道。故上普贤观云。 <lb ed="X" n="0645c05"/><lb ed="R099" n="0028a02"/>大乘因者诸法实相。大乘果者亦诸法实相。然此正 <lb ed="X" n="0645c06"/><lb ed="R099" n="0028a03"/>观之心。不可破壞不动不退。名为实相。大论云。不动 <lb ed="X" n="0645c07"/><lb ed="R099" n="0028a04"/>不退是心名萨埵。若不得此心入诸禅中。皆不名波 <lb ed="X" n="0645c08"/><lb ed="R099" n="0028a05"/>罗蜜。若以此心入次第诸禅。皆名波罗蜜。入二乘凡 <lb ed="X" n="0645c09"/><lb ed="R099" n="0028a06"/>夫等法。皆名摩诃衍。故大品云。次第心中云众生。波 <lb ed="X" n="0645c10"/><lb ed="R099" n="0028a07"/>若云何应修应行。<persName>佛</persName>言。心心诸数不行故名行般若。 <lb ed="X" n="0645c11"/><lb ed="R099" n="0028a08"/>名生名修。此即是无生无行无修之修行也。此心若 <lb ed="X" n="0645c12"/><lb ed="R099" n="0028a09"/>发。任运与无缘慈悲俱生。为众生说此依猗法。令免 <lb ed="X" n="0645c13"/><lb ed="R099" n="0028a10"/>二边繫缚之苦。名为无缘大悲。与众生实相不动之 <lb ed="X" n="0645c14"/><lb ed="R099" n="0028a11"/>乐。名为大慈。故思益云。一切众生。无中计有。无我计 <lb ed="X" n="0645c15"/><lb ed="R099" n="0028a12"/>我。凡三十二种。菩萨为此而起大悲。又大经云。一切 <lb ed="X" n="0645c16"/><lb ed="R099" n="0028a13"/>诸法中。悉有安乐性。当知实相之理任运与慈悲俱 <lb ed="X" n="0645c17"/><lb ed="R099" n="0028a14"/>生也。何但具此慈悲。亦具一切。故云诸法虽空。一心 <lb ed="X" n="0645c18"/><lb ed="R099" n="0028a15"/>具万行。但众生得乐之时。非是<persName>如来</persName>将乐授彼。彼自 <lb ed="X" n="0645c19"/><lb ed="R099" n="0028a16"/>有之。如贫女金为其耘掘。拔苦与乐其義亦然。又自 <lb ed="X" n="0645c20"/><lb ed="R099" n="0028a17"/>得乐是自生。<persName>如来</persName>与是他生。四句破<note place="inline">云云</note>。无此四性 <lb ed="X" n="0645c21"/><lb ed="R099" n="0028a18"/>而说自乐<note place="inline">云云</note>。又前三种发菩提心。今称三种四谛･ <lb ed="X" n="0645c22"/><lb ed="R099" n="0028b01"/>三波罗蜜･三因三果･三种誓愿。而不名为弘。今中道 <lb ed="X" n="0645c23"/><lb ed="R099" n="0028b02"/>之心缘无作四谛。赅括四弘而起誓愿。得称弘誓愿 <lb ed="X" n="0645c24"/><lb ed="R099" n="0028b03"/>也。问。何故非弘。以不称理故。悉是缘众生缘法而起 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0646a" n="0646a"/> <lb ed="X" n="0646a01"/><lb ed="R099" n="0028b04"/>慈悲耶。答。如女人<anchor xml:id="nkr_note_add_0646a0101" n="0646a0101"/><anchor xml:id="beg0646a0101" n="0646a0101"/>谄<anchor xml:id="end0646a0101"/>曲故。故不称为弘誓也。若中道 <lb ed="X" n="0646a02"/><lb ed="R099" n="0028b05"/>之慈。此慈称理。不名为<anchor xml:id="nkr_note_add_0646a0201" n="0646a0201"/><anchor xml:id="beg0646a0201" n="0646a0201"/>谄<anchor xml:id="end0646a0201"/>。如<name role="" type="person">大爱道</name>经。女人而无<anchor xml:id="nkr_note_add_0646a0202" n="0646a0202"/><anchor xml:id="beg0646a0202" n="0646a0202"/>谄<anchor xml:id="end0646a0202"/> <lb ed="X" n="0646a03"/><lb ed="R099" n="0028b06"/>也。实相之慈。慈即<persName>如来</persName>。譬如慈石吸铁。離石无吸。離 <lb ed="X" n="0646a04"/><lb ed="R099" n="0028b07"/>吸无石。即吸是石。如即慈。是<persName>如来</persName>。故名弘誓也。又如 <lb ed="X" n="0646a05"/><lb ed="R099" n="0028b08"/>中论云。若计诸法定性。性名定实。实有不可改变。如 <lb ed="X" n="0646a06"/><lb ed="R099" n="0028b09"/>是则无四净四行贤圣道果三宝出世因果。亦无世 <lb ed="X" n="0646a07"/><lb ed="R099" n="0028b10"/>间罪福一切世法也。若计诸法定空。堕断灭中。亦无 <lb ed="X" n="0646a08"/><lb ed="R099" n="0028b11"/>世间出世贤圣因果等法。但有虚妄顚倒流转以自 <lb ed="X" n="0646a09"/><lb ed="R099" n="0028b12"/>毁伤。若能作中道正观。体达无性。深识苦集。能治之 <lb ed="X" n="0646a10"/><lb ed="R099" n="0028b13"/>观即是道灭。是则三宝四谛八法寂然。皆无毁损。故 <lb ed="X" n="0646a11"/><lb ed="R099" n="0028b14"/>云不壞假名而说诸法实相。是名缘中道发菩提心 <lb ed="X" n="0646a12"/><lb ed="R099" n="0028b15"/>也。</p> <lb ed="X" n="0646a13"/><lb ed="R099" n="0028b16"/><p xml:id="pX55p0646a1301">料简法门无尽誓愿知者。门名能通。通即是道。无上 <lb ed="X" n="0646a14"/><lb ed="R099" n="0028b17"/><persName>佛</persName>道誓愿成。此云何异。答。法门横辨。<persName>佛</persName>道竖论。问。涅 <lb ed="X" n="0646a15"/><lb ed="R099" n="0028b18"/>槃亦名道。实相亦名道。实相大道<persName>佛</persName>从来故。般若亦 <lb ed="X" n="0646a16"/><lb ed="R099" n="0029a01"/>名道。此三云何。答。若三德而论。法身亦非。般若亦非。 <lb ed="X" n="0646a17"/><lb ed="R099" n="0029a02"/>解脱亦非。幷别一异皆非。三法具足名秘密藏。那可 <lb ed="X" n="0646a18"/><lb ed="R099" n="0029a03"/>偏论。今若别论法身当体。从法身起行。行即般若。波 <lb ed="X" n="0646a19"/><lb ed="R099" n="0029a04"/>若名为道。通至涅槃。今取竖所至处名涅槃。是无上 <lb ed="X" n="0646a20"/><lb ed="R099" n="0029a05"/>道。度所得处即是般若。名为法门<note place="inline">云云</note>。问。中道实相 <lb ed="X" n="0646a21"/><lb ed="R099" n="0029a06"/>非<persName>佛</persName>･天･人･修罗所作。云何言发。答。虽非诸作而隐名 <lb ed="X" n="0646a22"/><lb ed="R099" n="0029a07"/>藏显。名身能作。如上体达。待隐不发称之为发。问。为 <lb ed="X" n="0646a23"/><lb ed="R099" n="0029a08"/>因禅能发心。但希向论发心。答。俱有其義。若能希向 <lb ed="X" n="0646a24"/><lb ed="R099" n="0029a09"/>名之为解。解为行本。因禅增进悉称为发。问。菩提心 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0646b" n="0646b"/> <lb ed="X" n="0646b01"/><lb ed="R099" n="0029a10"/>非常非断。为当别有一理为当尽此常断。而言非常 <lb ed="X" n="0646b02"/><lb ed="R099" n="0029a11"/>非断名为中道。答。此约空有二门<note place="inline">云云</note>。问。何不取真 <lb ed="X" n="0646b03"/><lb ed="R099" n="0029a12"/>为<persName>佛</persName>性耶。答。中道是究竟。真俗是境界<persName>佛</persName>性耳。又约 <lb ed="X" n="0646b04"/><lb ed="R099" n="0029a13"/>理为言。一切诸法悉有安乐性。何简真中耶。答。约教 <lb ed="X" n="0646b05"/><lb ed="R099" n="0029a14"/>见真者。未见<persName>佛</persName>性也。问。悉有安乐性。草木有耶。答。入 <lb ed="X" n="0646b06"/><lb ed="R099" n="0029a15"/>理悟于平等法界者。无复人草之殊。未悟谓其事别。 <lb ed="X" n="0646b07"/><lb ed="R099" n="0029a16"/>如梦种种。悟<anchor xml:id="nkr_note_add_0646b0701" n="0646b0701"/><anchor xml:id="beg0646b0701" n="0646b0701"/>已<anchor xml:id="end0646b0701"/>则无之。问。迷实相起苦集。解实相生 <lb ed="X" n="0646b08"/><lb ed="R099" n="0029a17"/>道灭。道灭异苦集。苦集非道灭。苦习非实相。道灭亦 <lb ed="X" n="0646b09"/><lb ed="R099" n="0029a18"/>非耶。答。只迷实相为苦习。只解实相为道灭。譬寒结 <lb ed="X" n="0646b10"/><lb ed="R099" n="0029b01"/>水而为冰。温融冰为水。道灭亦如是。更无别中道异 <lb ed="X" n="0646b11"/><lb ed="R099" n="0029b02"/>于道灭。异于苦习也。出法性外无法故。故不離也。问。 <lb ed="X" n="0646b12"/><lb ed="R099" n="0029b03"/>寒结水为冰。冰喩苦习。寒喩于违。今融冰为水。水喩 <lb ed="X" n="0646b13"/><lb ed="R099" n="0029b04"/>道灭。温喩中道。何得道灭之外无中道耶。答。不然。寒 <lb ed="X" n="0646b14"/><lb ed="R099" n="0029b05"/>是习。冰是苦。温是道。融是灭。岂得异温融而别有水。 <lb ed="X" n="0646b15"/><lb ed="R099" n="0029b06"/>水喩既然。不得更求中道也。问。菩提心与愿有异耶。 <lb ed="X" n="0646b16"/><lb ed="R099" n="0029b07"/>答。心是正体。从体起用名为愿。问。论云。菩提心名大 <lb ed="X" n="0646b17"/><lb ed="R099" n="0029b08"/>愿。今四弘亦名愿。是则体用不别。答。此用从体起。不 <lb ed="X" n="0646b18"/><lb ed="R099" n="0029b09"/>得相離。体愿用愿故通称愿耳。问。若愿能显体。六度 <lb ed="X" n="0646b19"/><lb ed="R099" n="0029b10"/>亦显体。此今愿耶。答。愿显体者四弘是。行显体者六 <lb ed="X" n="0646b20"/><lb ed="R099" n="0029b11"/>度是。显義乃同。行愿为异。</p> <lb ed="X" n="0646b21"/><lb ed="R099" n="0029b12"/><p xml:id="pX55p0646b2101">释第二正明修禅所为者。前菩提心是目。今修行是 <lb ed="X" n="0646b22"/><lb ed="R099" n="0029b13"/>足。目足修故能入<name role="" type="person">淸凉池</name>。从此去为三。初从欲满四 <lb ed="X" n="0646b23"/><lb ed="R099" n="0029b14"/>愿去是行行。二从我今住何法门去是依禅为门。三 <lb ed="X" n="0646b24"/><lb ed="R099" n="0029b15"/>从问曰何不遍行十度去是明禅摄一切法也。今初 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0646c" n="0646c"/> <lb ed="X" n="0646c01"/><lb ed="R099" n="0029b16"/>修行行发四愿。以四譬譬四愿。如文。</p> <lb ed="X" n="0646c02"/><lb ed="R099" n="0029b17"/><p xml:id="pX55p0646c0201">次明依禅为门者。还是欲满四愿。如须入禅能令愿 <lb ed="X" n="0646c03"/><lb ed="R099" n="0029b18"/>满也。从六通四辨去是明满第一愿。六通从禅定生 <lb ed="X" n="0646c04"/><lb ed="R099" n="0030a01"/>即是福德莊严。四辨即智慧莊严。先<anchor xml:id="nkr_note_add_0646c0401" n="0646c0401"/><anchor xml:id="beg0646c0401" n="0646c0401"/>已<anchor xml:id="end0646c0401"/>神通伏高心。 <lb ed="X" n="0646c05"/><lb ed="R099" n="0030a02"/>欲说法令悟道。故大经云。先以定动。後以慧<g ref="#CB15072">拔</g>也。又 <lb ed="X" n="0646c06"/><lb ed="R099" n="0030a03"/>发通有三种。通教通从偝捨･勝处･愿･智･顶等禅发。别 <lb ed="X" n="0646c07"/><lb ed="R099" n="0030a04"/>教通从自性等禅发。此二俱从禅发也。问。五六云何 <lb ed="X" n="0646c08"/><lb ed="R099" n="0030a05"/>异。答。通教为语。断正使名漏尽通。亦得称六。但习气 <lb ed="X" n="0646c09"/><lb ed="R099" n="0030a06"/>未尽故称五。若别教者。<anchor xml:id="nkr_note_add_0646c0901" n="0646c0901"/><anchor xml:id="beg0646c0901" n="0646c0901"/>已<anchor xml:id="end0646c0901"/>取断无明。亦称六。未是究 <lb ed="X" n="0646c10"/><lb ed="R099" n="0030a07"/>竟但称五。五六俱得称也。从欲断烦恼去是释第二 <lb ed="X" n="0646c11"/><lb ed="R099" n="0030a08"/>愿。夫断惑必由智慧。智慧非禅不开。大经云。无定者 <lb ed="X" n="0646c12"/><lb ed="R099" n="0030a09"/>平地顚坠。手书异文。口宣异语。身涉异径。故知心数 <lb ed="X" n="0646c13"/><lb ed="R099" n="0030a10"/>亦须言定数。何说智慧耶。又如小乘无漏因七。依定 <lb ed="X" n="0646c14"/><lb ed="R099" n="0030a11"/>断见。依九地断思。又大乘一依自性禅生似解。故名 <lb ed="X" n="0646c15"/><lb ed="R099" n="0030a12"/>菩萨藏闻思前行。因是得入一切禅。一切禅有三种。 <lb ed="X" n="0646c16"/><lb ed="R099" n="0030a13"/> 现法住禅。即是发真见理。捨離味著及一切相。华 <lb ed="X" n="0646c17"/><lb ed="R099" n="0030a14"/>严云。初地正使及习。一时俱尽无有馀者。此是断通 <lb ed="X" n="0646c18"/><lb ed="R099" n="0030a15"/>正集尽。又分断别惑。分生真智。如目喩<note place="inline">云云</note>。见理发 <lb ed="X" n="0646c19"/><lb ed="R099" n="0030a16"/>真。名为现法乐禅也。二者出生种姓三摩<g ref="#CB02494">跋</g>提。即是 <lb ed="X" n="0646c20"/><lb ed="R099" n="0030a17"/>增长中道之定。福德莊严也。三者利益众生禅。菩萨 <lb ed="X" n="0646c21"/><lb ed="R099" n="0030a18"/>住是禅。以義饶益。皆与同事。令離众苦。<anchor xml:id="nkr_note_add_0646c2101" n="0646c2101"/><anchor xml:id="beg0646c2101" n="0646c2101"/>但<anchor xml:id="end0646c2101"/>发一禅即 <lb ed="X" n="0646c22"/><lb ed="R099" n="0030b01"/>具三義。乃至淸净禅。菩萨住此禅。得大菩提果。皆在 <lb ed="X" n="0646c23"/><lb ed="R099" n="0030b02"/>禅中。故知禅能满第二誓愿也。从欲知法门去是释 <lb ed="X" n="0646c24"/><lb ed="R099" n="0030b03"/>第三誓愿。欲知法门者有两种正道助道行行。智慧 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0647a" n="0647a"/> <lb ed="X" n="0647a01"/><lb ed="R099" n="0030b04"/>虽是助道。且依禅发慧行。正道只是深观事观空。诸助 <lb ed="X" n="0647a02"/><lb ed="R099" n="0030b05"/>道门能发智慧。亦是用禅。若数人只观行行。无相真空 <lb ed="X" n="0647a03"/><lb ed="R099" n="0030b06"/>名正慧。虽复两殊。要修禅获。乃至小乘。<persName>佛</persName>树下观四 <lb ed="X" n="0647a04"/><lb ed="R099" n="0030b07"/>谛三十四心。断结成道。转法轮。入涅槃。无漏火烧身。 <lb ed="X" n="0647a05"/><lb ed="R099" n="0030b08"/>如皮囊盛沙利益物。无不悉在禅中。复次大乘为语。 <lb ed="X" n="0647a06"/><lb ed="R099" n="0030b09"/>禅最大如王。世间正助。出世正助。最上正助。皆摄在 <lb ed="X" n="0647a07"/><lb ed="R099" n="0030b10"/>禅中。故璎珞云。<persName>佛</persName>依淸净禅。得大菩提果。又入王三 <lb ed="X" n="0647a08"/><lb ed="R099" n="0030b11"/>昧说大品。入无量義说法花。又大涅槃。入深禅定窟。 <lb ed="X" n="0647a09"/><lb ed="R099" n="0030b12"/>一切众生悉灭尽相。令不复灭。即大涅槃。何曾非禅。 <lb ed="X" n="0647a10"/><lb ed="R099" n="0030b13"/>或时现入。或时不现入。而心常在定。不以二相现诸 <lb ed="X" n="0647a11"/><lb ed="R099" n="0030b14"/><persName>佛</persName>国无不定时。故知禅中具一切法门。通教俗谛法 <lb ed="X" n="0647a12"/><lb ed="R099" n="0030b15"/>门为事。真谛法门为理。别教真俗皆事。中道为理。如是 <lb ed="X" n="0647a13"/><lb ed="R099" n="0030b16"/>等事理三昧悉在禅中摄。故知修禅能知一切法门。 <lb ed="X" n="0647a14"/><lb ed="R099" n="0030b17"/>即是为满第三誓愿也。从欲具<persName>佛</persName>道去释上第四誓 <lb ed="X" n="0647a15"/><lb ed="R099" n="0030b18"/>愿者。<persName>佛</persName>道即是涅槃。料简横竖如前<note place="inline">云云</note>。涅槃有二。 <lb ed="X" n="0647a16"/><lb ed="R099" n="0031a01"/>一分二具。小乘断欲界惑生梵天。亦名解脱。亦是分 <lb ed="X" n="0647a17"/><lb ed="R099" n="0031a02"/>灭義。故言梵天无欲界惑。若子缚断名有馀涅槃。亦 <lb ed="X" n="0647a18"/><lb ed="R099" n="0031a03"/>名分得。若捨果缚。名为无馀涅槃。即是小乘具足。如 <lb ed="X" n="0647a19"/><lb ed="R099" n="0031a04"/>此之法岂非禅定之力方得圆备耶。若大乘分具者。 <lb ed="X" n="0647a20"/><lb ed="R099" n="0031a05"/>二乘分具皆名有馀涅槃。何以故。深惑未断故。若自 <lb ed="X" n="0647a21"/><lb ed="R099" n="0031a06"/>性禅中住法乐禅。<anchor xml:id="nkr_note_add_0647a2101" n="0647a2101"/><anchor xml:id="beg0647a2101" n="0647a2101"/>但<anchor xml:id="end0647a2101"/>见真者。名有馀涅槃。若得三摩 <lb ed="X" n="0647a22"/><lb ed="R099" n="0031a07"/><g ref="#CB02494">跋</g>提定慧具足。名无馀涅槃。从此任运入萨婆若海。 <lb ed="X" n="0647a23"/><lb ed="R099" n="0031a08"/>名无住涅槃。虽复无住。未是究竟。至淸净时方是究 <lb ed="X" n="0647a24"/><lb ed="R099" n="0031a09"/>竟。前三涅槃皆是有上。後一是无上。无上涅槃非禅 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0647b" n="0647b"/> <lb ed="X" n="0647b01"/><lb ed="R099" n="0031a10"/>不剋。何况有上耶。当知修禅能满第四誓愿也。金刚 <lb ed="X" n="0647b02"/><lb ed="R099" n="0031a11"/>三昧者。若小乘中明无碍道最後心方入金刚三昧。 <lb ed="X" n="0647b03"/><lb ed="R099" n="0031a12"/>即证第九解脱道。若通教明八地明金刚三昧。若案 <lb ed="X" n="0647b04"/><lb ed="R099" n="0031a13"/>花严明十发趣･十长养･十金刚。金刚即是十迴向位。 <lb ed="X" n="0647b05"/><lb ed="R099" n="0031a14"/>若圆教始从初心深行坚固犹若金刚。乃至後心亦 <lb ed="X" n="0647b06"/><lb ed="R099" n="0031a15"/>称金刚。如月明晦。如仁王云。释迦牟尼入大寂定金 <lb ed="X" n="0647b07"/><lb ed="R099" n="0031a16"/>刚三昧。当知大小次位无不入三昧而成<persName>佛</persName>道。禅满 <lb ed="X" n="0647b08"/><lb ed="R099" n="0031a17"/>四愿。其意在此也。偈中云。智藏福田者。此是正助定 <lb ed="X" n="0647b09"/><lb ed="R099" n="0031a18"/>慧之意。以此消第三誓愿也。淸水洗尘。此证通教断 <lb ed="X" n="0647b10"/><lb ed="R099" n="0031b01"/>惑。金刚铠。此证别教断惑。此偈证第二誓愿。虽未得 <lb ed="X" n="0647b11"/><lb ed="R099" n="0031b02"/>涅槃去至摧结使山。证第四誓愿。得六通度人者。是 <lb ed="X" n="0647b12"/><lb ed="R099" n="0031b03"/>证第一誓愿。嚣尘去是证四誓愿<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0647b13"/><lb ed="R099" n="0031b04"/><p xml:id="pX55p0647b1301">第三从问曰何不遍行十度去是明禅摄法尽。上文 <lb ed="X" n="0647b14"/><lb ed="R099" n="0031b05"/>开般若出方便智二度。今以一切智名般若度。道种 <lb ed="X" n="0647b15"/><lb ed="R099" n="0031b06"/>智名方便度。一切种智名智度。智度从中道第一義 <lb ed="X" n="0647b16"/><lb ed="R099" n="0031b07"/>三昧出。方便度从俗谛三昧出。般若度从真谛三昧 <lb ed="X" n="0647b17"/><lb ed="R099" n="0031b08"/>出。上益于下。故智波罗蜜总此三法也。沤和俱舍罗 <lb ed="X" n="0647b18"/><lb ed="R099" n="0031b09"/>此翻为方便。泥滓<note place="inline">乌几反</note>此翻为愿。婆罗此翻为力。阇 <lb ed="X" n="0647b19"/><lb ed="R099" n="0031b10"/>那此翻为智<note place="inline">云云</note>。释第二<anchor xml:id="nkr_note_orig_0647001" n="0647001"/>料释名章。前简凡夫著爱。 <lb ed="X" n="0647b20"/><lb ed="R099" n="0031b11"/>外道著见。二乘无大悲方便。此通教简共不共。後度 <lb ed="X" n="0647b21"/><lb ed="R099" n="0031b12"/>无极就别教简共不共<note place="inline">云云</note>。翻名以定对果。準例可 <lb ed="X" n="0647b22"/><lb ed="R099" n="0031b13"/>作此翻。然释论料简云。四禅但名禅。不名波罗蜜。当 <lb ed="X" n="0647b23"/><lb ed="R099" n="0031b14"/>知禅定是异名。不得以定翻禅。又诸师释翻为弃恶。 <lb ed="X" n="0647b24"/><lb ed="R099" n="0031b15"/>此乃对果之名。定发故方能離恶。離恶是断義。支林 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0647c" n="0647c"/> <lb ed="X" n="0647c01"/><lb ed="R099" n="0031b16"/>是智義。此就果義以弃恶为翻耳。三种释波罗蜜者。 <lb ed="X" n="0647c02"/><lb ed="R099" n="0031b17"/>通教菩萨观真入理。此就到彼岸为便。别教断尘沙。 <lb ed="X" n="0647c03"/><lb ed="R099" n="0031b18"/>假中修行。此就事究竟翻为便。圆教事理双穷。空假 <lb ed="X" n="0647c04"/><lb ed="R099" n="0032a01"/>洞晓。此则无极翻为便。如此三种即可对慧法<persName>佛</persName>三 <lb ed="X" n="0647c05"/><lb ed="R099" n="0032a02"/>眼也。又若圆通为语者。此之种智至<persName>佛</persName>方穷。何以故。 <lb ed="X" n="0647c06"/><lb ed="R099" n="0032a03"/>二乘虽空。不穷空源。又七地菩萨或时偏修空。<persName>佛</persName>即 <lb ed="X" n="0647c07"/><lb ed="R099" n="0032a04"/>立喩起之云。诸法实性故。二乘亦皆得。汝云何欲住 <lb ed="X" n="0647c08"/><lb ed="R099" n="0032a05"/>无边空门。汝由未入。不应住空。当知慧眼至<persName>佛</persName>方穷。 <lb ed="X" n="0647c09"/><lb ed="R099" n="0032a06"/>故法花云。愿得如<persName>世尊</persName>。慧眼第一净。又云。大果既圆。 <lb ed="X" n="0647c10"/><lb ed="R099" n="0032a07"/>边际智满。无量劫中<anchor xml:id="nkr_note_orig_0647002" n="0647002"/>例修凡夫事。照假分别至<persName>佛</persName>乃 <lb ed="X" n="0647c11"/><lb ed="R099" n="0032a08"/>周。中道之慧居然可知。圆论三義。具在一心究竟妙 <lb ed="X" n="0647c12"/><lb ed="R099" n="0032a09"/>觉也。问。五住何轻重。答。俱重俱轻。四住乖理起逆名 <lb ed="X" n="0647c13"/><lb ed="R099" n="0032a10"/>之为重。无明理障不起拒逆名轻。又无明是根本<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0647c14"/><lb ed="R099" n="0032a11"/>智所断名重。四住支条方便智所却故轻。论师云。上 <lb ed="X" n="0647c15"/><lb ed="R099" n="0032a12"/>上智断下下。下下智断上上。此取四住为重无明为 <lb ed="X" n="0647c16"/><lb ed="R099" n="0032a13"/>轻<note place="inline">云云</note>。问。三事穷<persName>佛</persName>。菩萨何得名波罗蜜。答。因中受 <lb ed="X" n="0647c17"/><lb ed="R099" n="0032a14"/>果名耳。问。涅槃是果。二乘得受涅槃名。何意不名波 <lb ed="X" n="0647c18"/><lb ed="R099" n="0032a15"/>罗蜜。答。涅槃名灭。二乘但求出苦。见思苦灭与涅槃 <lb ed="X" n="0647c19"/><lb ed="R099" n="0032a16"/>之名。不求作<persName>佛</persName>。不穷理本。故不受彼岸名。若通義三 <lb ed="X" n="0647c20"/><lb ed="R099" n="0032a17"/>兽渡河。二乘亦称到彼岸也。</p> <lb ed="X" n="0647c21"/><lb ed="R099" n="0032a18"/><p xml:id="pX55p0647c2101">问。初地<anchor xml:id="nkr_note_add_0647c2101" n="0647c2101"/><anchor xml:id="beg0647c2101" n="0647c2101"/>已<anchor xml:id="end0647c2101"/>三观现前。七地云何沉空。答。菩萨初得圆 <lb ed="X" n="0647c22"/><lb ed="R099" n="0032b01"/>时。三观现前空理甚深。或时偏熟此理。或可偏以此 <lb ed="X" n="0647c23"/><lb ed="R099" n="0032b02"/>化人。譬如诵经。初则三契俱度。後偏理一契。七地研 <lb ed="X" n="0647c24"/><lb ed="R099" n="0032b03"/>空亦应类此。从第三料简去有四问答。一明禅廣大 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0648a" n="0648a"/> <lb ed="X" n="0648a01"/><lb ed="R099" n="0032b04"/>遍含故。二约四法料简依根本故。三者禅是一名得 <lb ed="X" n="0648a02"/><lb ed="R099" n="0032b05"/>复有异三。复次。初问禅大含众法。二问约智定等。三 <lb ed="X" n="0648a03"/><lb ed="R099" n="0032b06"/>约思惟修遍通诸法。思惟即是翻禅之名。故以禅当 <lb ed="X" n="0648a04"/><lb ed="R099" n="0032b07"/>名。若智定等者。四禅有十八支。四一心支是定摄。十 <lb ed="X" n="0648a05"/><lb ed="R099" n="0032b08"/>四支是慧摄。定慧具足能发无漏。故论人云。智是苦 <lb ed="X" n="0648a06"/><lb ed="R099" n="0032b09"/>难行。定是乐易行。或乐难行或苦易行。若智中发无 <lb ed="X" n="0648a07"/><lb ed="R099" n="0032b10"/>漏即是苦易行。不发即苦难行。乐中亦如是。数人云 <lb ed="X" n="0648a08"/><lb ed="R099" n="0032b11"/>苦违通苦不违通。此之據智乐违通。乐不违通。此就 <lb ed="X" n="0648a09"/><lb ed="R099" n="0032b12"/>于定。但无漏于定不发。如应于慧。四禅既具此定慧 <lb ed="X" n="0648a10"/><lb ed="R099" n="0032b13"/>故名为等。馀法不尔。不名为等也。问。四禅以何为境 <lb ed="X" n="0648a11"/><lb ed="R099" n="0032b14"/>体等耶。答。初禅觉观为境。乃至非想以非有想非无 <lb ed="X" n="0648a12"/><lb ed="R099" n="0032b15"/>想为境。问。若以觉观为境者。为用此觉观心观境。为 <lb ed="X" n="0648a13"/><lb ed="R099" n="0032b16"/>用一心观境。若以一心观。则不名一心。若以觉观观 <lb ed="X" n="0648a14"/><lb ed="R099" n="0032b17"/>境观。云何复观观。答。数人明心王心数同时起。此则 <lb ed="X" n="0648a15"/><lb ed="R099" n="0032b18"/>有能观之心观觉观之境。若论人。明别有净细之心 <lb ed="X" n="0648a16"/><lb ed="R099" n="0033a01"/>观于觉观之境<note place="inline">云云</note>。体者。论人五支皆是方便。一心 <lb ed="X" n="0648a17"/><lb ed="R099" n="0033a02"/>支为体。数人以欲念等为方便。五支皆是体。释论用 <lb ed="X" n="0648a18"/><lb ed="R099" n="0033a03"/>此论。成论人定内辨方便<anchor xml:id="nkr_note_add_0648a1801" n="0648a1801"/><anchor xml:id="beg0648a1801" n="0648a1801"/>已<anchor xml:id="end0648a1801"/>四支粗故非体。数人就 <lb ed="X" n="0648a19"/><lb ed="R099" n="0033a04"/>定外为方便。五支由是起。故俱是体。今释有通体别 <lb ed="X" n="0648a20"/><lb ed="R099" n="0033a05"/>体。俱有一心是通体。以通约别。初禅以觉观为体。二 <lb ed="X" n="0648a21"/><lb ed="R099" n="0033a06"/>禅内净为体。三禅乐为体。四禅不动为体。以其别体 <lb ed="X" n="0648a22"/><lb ed="R099" n="0033a07"/>简于一心。此是觉观<g ref="#CB07424">冢</g>一心。此是不动家一心也。论 <lb ed="X" n="0648a23"/><lb ed="R099" n="0033a08"/>家明其通。数人合慧。若如璎珞云。五支皆方便。第六 <lb ed="X" n="0648a24"/><lb ed="R099" n="0033a09"/><anchor xml:id="nkr_note_orig_0648001" n="0648001"/>哩然为体。此则以五支皆粗同属方便。取其静细为 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0648b" n="0648b"/> <lb ed="X" n="0648b01"/><lb ed="R099" n="0033a10"/>体。此还是通意耳。四空无支林。复云何。一则通以定 <lb ed="X" n="0648b02"/><lb ed="R099" n="0033a11"/>心为体。二若将境来约为别体。如缘无边空处明一 <lb ed="X" n="0648b03"/><lb ed="R099" n="0033a12"/>心。即以空境为体。璎珞云。四空有五支。所谓想･护･念･ <lb ed="X" n="0648b04"/><lb ed="R099" n="0033a13"/>止观･一心。通皆如此。还是通義。无别异支如四禅中 <lb ed="X" n="0648b05"/><lb ed="R099" n="0033a14"/>相也。又中间禅未到地。若约四禅。应通四中间四未 <lb ed="X" n="0648b06"/><lb ed="R099" n="0033a15"/>到。舍利弗毘昙具出之<note place="inline">云云</note>。但中间未到相<g ref="#CB15032">貌</g>相似 <lb ed="X" n="0648b07"/><lb ed="R099" n="0033a16"/>故。俱束为一。未到为一中间。中间者前禅之两楹。故 <lb ed="X" n="0648b08"/><lb ed="R099" n="0033a17"/>言中间。南嶽师谓此为離定地。離初未二。故言離定 <lb ed="X" n="0648b09"/><lb ed="R099" n="0033a18"/>地。亦云篾屑禅。但有一静而<anchor xml:id="nkr_note_add_0648b0901" n="0648b0901"/><anchor xml:id="beg0648b0901" n="0648b0901"/>已<anchor xml:id="end0648b0901"/>。喜是退禅处。如人遣 <lb ed="X" n="0648b10"/><lb ed="R099" n="0033b01"/>妇人未得新妇。失乐生忧。此退或但还初禅。或令失 <lb ed="X" n="0648b11"/><lb ed="R099" n="0033b02"/>初禅。若能强观行深厌下。乃入未到发二禅。此中但 <lb ed="X" n="0648b12"/><lb ed="R099" n="0033b03"/>有智观而定少。亦非均等也。次明思惟修。此语则通 <lb ed="X" n="0648b13"/><lb ed="R099" n="0033b04"/>絓是一切诸禅皆称为思惟修。又有别名别往摄。则 <lb ed="X" n="0648b14"/><lb ed="R099" n="0033b05"/>失思惟修。思惟修往摄。摄得别名。旧法不失兼摄勝 <lb ed="X" n="0648b15"/><lb ed="R099" n="0033b06"/>者。故用思惟修以翻禅也。次约四法互通者。通则四 <lb ed="X" n="0648b16"/><lb ed="R099" n="0033b07"/>名互得禅。以有支故。亦定以一心故。亦三昧離五盖 <lb ed="X" n="0648b17"/><lb ed="R099" n="0033b08"/>邪曲故。亦名波罗蜜。五支究竟故。馀定三昧波罗蜜 <lb ed="X" n="0648b18"/><lb ed="R099" n="0033b09"/>亦如是。若别论各有主当。禅乃具支。没定从支。四空 <lb ed="X" n="0648b19"/><lb ed="R099" n="0033b10"/>乃有通支捨支从定。故璎珞云。禅名支林。定名捨摄。 <lb ed="X" n="0648b20"/><lb ed="R099" n="0033b11"/>三昧从缘理无漏调直。波罗蜜取事理究竟到彼岸。 <lb ed="X" n="0648b21"/><lb ed="R099" n="0033b12"/>以别简之。令不混滥。故禅<anchor xml:id="nkr_note_add_0648b2101" n="0648b2101"/><anchor xml:id="beg0648b2101" n="0648b2101"/>但<anchor xml:id="end0648b2101"/>名禅。四空但名定。未到 <lb ed="X" n="0648b22"/><lb ed="R099" n="0033b13"/>中间从两楹挟之。因他为名名为禅也。未到将发因 <lb ed="X" n="0648b23"/><lb ed="R099" n="0033b14"/>中说果。故受定名。未缘理故非三昧。不究竟非波罗 <lb ed="X" n="0648b24"/><lb ed="R099" n="0033b15"/>蜜。空无相者但缘理故。虽入初禅不受支林之名。设 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0648c" n="0648c"/> <lb ed="X" n="0648c01"/><lb ed="R099" n="0033b16"/>使名禅。但名净禅不名味禅。但是调直不名支林也。 <lb ed="X" n="0648c02"/><lb ed="R099" n="0033b17"/>虽有理定。正是深味著事相。直入于理。不从定得名。 <lb ed="X" n="0648c03"/><lb ed="R099" n="0033b18"/>未是事理究竟。不名波罗蜜偝捨等。因四禅发。亦禅 <lb ed="X" n="0648c04"/><lb ed="R099" n="0034a01"/>亦定。以空无相心导。亦不称三昧。从偝捨等勝名也。 <lb ed="X" n="0648c05"/><lb ed="R099" n="0034a02"/>非想定亦尔。虽具三法取其无间。无间良由于定<note place="inline">云 <lb ed="X" n="0648c06"/><lb ed="R099" n="0034a03"/>云</note>。有觉有观。此亦是无漏空无相心来入诸禅。能断 <lb ed="X" n="0648c07"/><lb ed="R099" n="0034a04"/>六十二见之曲。受三昧名。没其馀名。愿･智･顶等是禅 <lb ed="X" n="0648c08"/><lb ed="R099" n="0034a05"/>家功用福德藂。从此勝用受禅名。愿者作愿要期。时 <lb ed="X" n="0648c09"/><lb ed="R099" n="0034a06"/>至乃起。若智者于禅中遍知事理。以禅力能知。顶者 <lb ed="X" n="0648c10"/><lb ed="R099" n="0034a07"/>根本四禅中一切事理最极之处。诸定之上。称之为 <lb ed="X" n="0648c11"/><lb ed="R099" n="0034a08"/>顶也。菩萨于顶禅不尔。虽在于定。如修罗琴随欲出 <lb ed="X" n="0648c12"/><lb ed="R099" n="0034a09"/>声。而于定心不起不二。能不起灭定现诸威仪<note place="inline">云云</note>。 <lb ed="X" n="0648c13"/><lb ed="R099" n="0034a10"/>九种大禅但名禅者。即是大乘禅也。此禅能出一切。 <lb ed="X" n="0648c14"/><lb ed="R099" n="0034a11"/>万行功德无不于此而生。此禅亦名定。亦名三昧。亦 <lb ed="X" n="0648c15"/><lb ed="R099" n="0034a12"/>名波罗蜜等。而今受禅名者。趣擧一名耳。集八禅众 <lb ed="X" n="0648c16"/><lb ed="R099" n="0034a13"/>者。从自性禅至此世他世乐禅。集花严中为说第九 <lb ed="X" n="0648c17"/><lb ed="R099" n="0034a14"/>禅。令入離垢三昧。故言集八禅众也。他家以四禅四 <lb ed="X" n="0648c18"/><lb ed="R099" n="0034a15"/>空为八禅。此大乘義。何以故。二乘尙不闻自性禅名。 <lb ed="X" n="0648c19"/><lb ed="R099" n="0034a16"/>何得集此八众听。问。无漏缘理名三昧者。为当能缘。 <lb ed="X" n="0648c20"/><lb ed="R099" n="0034a17"/>为无漏所发之法名无漏。答。说智及智处。皆名为般 <lb ed="X" n="0648c21"/><lb ed="R099" n="0034a18"/>若。所发无漏导能发。皆成无漏也。</p> <lb ed="X" n="0648c22"/><lb ed="R099" n="0034b01"/><p xml:id="pX55p0648c2201">问。波罗蜜为当是究竟理名。为当理中更有所生之 <lb ed="X" n="0648c23"/><lb ed="R099" n="0034b02"/>名耶。答。到彼岸者是究理处名。更有所生者。由般若 <lb ed="X" n="0648c24"/><lb ed="R099" n="0034b03"/>照一切众事毕悉。且得名<note place="inline">云云</note>。今此三義。释菩萨因 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0649a" n="0649a"/> <lb ed="X" n="0649a01"/><lb ed="R099" n="0034b04"/>中受波罗蜜名者。因中说果。如说金为食。食由金得 <lb ed="X" n="0649a02"/><lb ed="R099" n="0034b05"/>名金为食。菩萨望果修因。因名波罗蜜。二乘不行中 <lb ed="X" n="0649a03"/><lb ed="R099" n="0034b06"/>道化众生。既不行<persName>佛</persName>果因故。未得受此名。二者分观 <lb ed="X" n="0649a04"/><lb ed="R099" n="0034b07"/>中道见<persName>佛</persName>。故受此名。二乘非是开<persName>佛</persName>知见。自此之前 <lb ed="X" n="0649a05"/><lb ed="R099" n="0034b08"/>皆名邪见。如星辰光非月光。初月光是分光。故菩萨 <lb ed="X" n="0649a06"/><lb ed="R099" n="0034b09"/>分受名也。二不别得名者。此就理得名。一如无二如。 <lb ed="X" n="0649a07"/><lb ed="R099" n="0034b10"/>因是实相更无差别。故名波罗蜜也。</p> <lb ed="X" n="0649a08"/><lb ed="R099" n="0034b11"/><p xml:id="pX55p0649a0801">第三释门者。既知名识体。则修之有由。故次辨门。原 <lb ed="X" n="0649a09"/><lb ed="R099" n="0034b12"/>其根本但是一心。更離心出色。此二为根本。即是善 <lb ed="X" n="0649a10"/><lb ed="R099" n="0034b13"/>恶之本。亦名毒草亦名药王。亦名夷涂亦名崄路。故 <lb ed="X" n="0649a11"/><lb ed="R099" n="0034b14"/>大品云。色中无味相。众生不应味著。著故即是毒草。 <lb ed="X" n="0649a12"/><lb ed="R099" n="0034b15"/>崄路喜多害命。壅塞不通。不名为门。又云。色中无離 <lb ed="X" n="0649a13"/><lb ed="R099" n="0034b16"/>相。圣人不应得解脱。解脱即是夷涂。药王即是通相。 <lb ed="X" n="0649a14"/><lb ed="R099" n="0034b17"/>名之为门。又色中亦有非味非離相。若色但離为门。 <lb ed="X" n="0649a15"/><lb ed="R099" n="0034b18"/>止通至化城。非味非離为门。通至究竟宝所。心为禅 <lb ed="X" n="0649a16"/><lb ed="R099" n="0035a01"/>门亦复如是。俱有離相。非味非離。即是大小诸禅本 <lb ed="X" n="0649a17"/><lb ed="R099" n="0035a02"/>于色心。出色心外更无别法。设令外道执此離阴即 <lb ed="X" n="0649a18"/><lb ed="R099" n="0035a03"/>阴。痴心多想。起六十二见。谓有诸法。终不出于色。滞 <lb ed="X" n="0649a19"/><lb ed="R099" n="0035a04"/>此成壅。<persName>佛</persName>子观即離等。我不可得。约此论通。若作三 <lb ed="X" n="0649a20"/><lb ed="R099" n="0035a05"/>聚明義。色･心･非色非心。亦不出色心。按无作之色从 <lb ed="X" n="0649a21"/><lb ed="R099" n="0035a06"/>色法上生。更非馀处。至受报时还是善妙。色心虽作 <lb ed="X" n="0649a22"/><lb ed="R099" n="0035a07"/>三聚。终不離色心。又三无为者亦不出色心。若非数 <lb ed="X" n="0649a23"/><lb ed="R099" n="0035a08"/>缘灭者。良由有此色心得说缘过之法。若入过去名 <lb ed="X" n="0649a24"/><lb ed="R099" n="0035a09"/>为非数缘灭。若无此色心。说何物为非数灭耶。故不 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0649b" n="0649b"/> <lb ed="X" n="0649b01"/><lb ed="R099" n="0035a10"/>離色心也。</p> <lb ed="X" n="0649b02"/><lb ed="R099" n="0035a11"/><p xml:id="pX55p0649b0201">若数缘灭者。以智慧法治数缘烦恼。烦恼得灭。如暗 <lb ed="X" n="0649b03"/><lb ed="R099" n="0035a12"/>室通夜有暗相续至晓。而今以光照了。令相续之暗 <lb ed="X" n="0649b04"/><lb ed="R099" n="0035a13"/>不起。智慧破惑亦复如是。故名数缘无为。明慧即而 <lb ed="X" n="0649b05"/><lb ed="R099" n="0035a14"/>论也。虚空无为者。以色心对非色非心之处名为虚 <lb ed="X" n="0649b06"/><lb ed="R099" n="0035a15"/>空。无此色心名。何物为虚空。相待而论。亦不離色心。 <lb ed="X" n="0649b07"/><lb ed="R099" n="0035a16"/>问。大乘中复有法性无为。非<persName>佛</persName>作。天人所作。与此色 <lb ed="X" n="0649b08"/><lb ed="R099" n="0035a17"/>心复云何。答。性是名色性。名色是性用。用不離性。性 <lb ed="X" n="0649b09"/><lb ed="R099" n="0035a18"/>不離用。若名色非性用者。即是離性外别有色心。色 <lb ed="X" n="0649b10"/><lb ed="R099" n="0035b01"/>心非性家之用。今不如此。故知色心摄尽也。乃至阴･ <lb ed="X" n="0649b11"/><lb ed="R099" n="0035b02"/>入･界等皆是开合色心。更无别法。当知色心名为法 <lb ed="X" n="0649b12"/><lb ed="R099" n="0035b03"/>界。若通若塞。若毒若药。若染若離。悉摄其中。故以名 <lb ed="X" n="0649b13"/><lb ed="R099" n="0035b04"/>色为门也。今开色为二门。即如经说。一不净观。二阿 <lb ed="X" n="0649b14"/><lb ed="R099" n="0035b05"/>那波那门。对心为三门。<note place="inline">若从<persName>佛</persName>教为次者</note>初破贪著说不净 <lb ed="X" n="0649b15"/><lb ed="R099" n="0035b06"/>观行人相过。六十比丘雇<anchor xml:id="nkr_note_orig_0649001" n="0649001"/>麻杖自害。<persName>佛</persName>便更说勝法。 <lb ed="X" n="0649b16"/><lb ed="R099" n="0035b07"/>所言阿那波那十六特勝厌患纵容。无自害之咎。是 <lb ed="X" n="0649b17"/><lb ed="R099" n="0035b08"/>故先说色门。次说息门。若定慧相生次者。息是定法。 <lb ed="X" n="0649b18"/><lb ed="R099" n="0035b09"/>不净是慧。因定发慧。须先明阿那波那。次明不净。又 <lb ed="X" n="0649b19"/><lb ed="R099" n="0035b10"/>阿那是旧法。不净是客法。今依<persName>佛</persName>教。先不净观门也。 <lb ed="X" n="0649b20"/><lb ed="R099" n="0035b11"/>此二门同是观色法。色法即四大。不净观观于地水 <lb ed="X" n="0649b21"/><lb ed="R099" n="0035b12"/>二大。先作假想。寿命之风既断。火势即灭。水渍地水。 <lb ed="X" n="0649b22"/><lb ed="R099" n="0035b13"/>大地覆陀。烂壞脓血不净九想十想等。皆是观于水 <lb ed="X" n="0649b23"/><lb ed="R099" n="0035b14"/>地能壞贪欲也。阿那波那是观于风火二大。悉依于 <lb ed="X" n="0649b24"/><lb ed="R099" n="0035b15"/>风。风即出入息。息亦是色法。能治乱心。他解寿命是 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0649c" n="0649c"/> <lb ed="X" n="0649c01"/><lb ed="R099" n="0035b16"/>无教法。若以出入息为命。此命即是色性。观此息法 <lb ed="X" n="0649c02"/><lb ed="R099" n="0035b17"/>入出长短遍身。能见身中三十六物。发生诸禅。故以 <lb ed="X" n="0649c03"/><lb ed="R099" n="0035b18"/>此为门也。今若总对三门者。以此心色息对世间･出 <lb ed="X" n="0649c04"/><lb ed="R099" n="0036a01"/>世间･出世间上上三种禅门也。如大品明世间法施。 <lb ed="X" n="0649c05"/><lb ed="R099" n="0036a02"/>即是十善道･四禅･四空十二门也。出世间法施即是 <lb ed="X" n="0649c06"/><lb ed="R099" n="0036a03"/>不净･偝捨･勝处三十七品也。上上法施即是十八不 <lb ed="X" n="0649c07"/><lb ed="R099" n="0036a04"/>共･无畏･十力･一切种智也。息门既是旧法。凡夫外道 <lb ed="X" n="0649c08"/><lb ed="R099" n="0036a05"/>共修。故属世间法施。色门是客法。能破惑出生死。故 <lb ed="X" n="0649c09"/><lb ed="R099" n="0036a06"/>是出世间法施。心性幽微。诣理深妙。故名上上法施。 <lb ed="X" n="0649c10"/><lb ed="R099" n="0036a07"/>大集明三种摄心。出法･灭法･非出非灭法。若依数息 <lb ed="X" n="0649c11"/><lb ed="R099" n="0036a08"/>故。发十二门支林功德。诸法生故。亦是出生世间之 <lb ed="X" n="0649c12"/><lb ed="R099" n="0036a09"/>因。能招世间之果。故名出法漏心。灭法灭壞因果。断 <lb ed="X" n="0649c13"/><lb ed="R099" n="0036a10"/>子果两缚。毕故不造新。名为灭法漏心也。不出不灭 <lb ed="X" n="0649c14"/><lb ed="R099" n="0036a11"/>者。不出不同凡夫。不灭不同二乘。非凡则非生死。非 <lb ed="X" n="0649c15"/><lb ed="R099" n="0036a12"/>圣则非涅槃。遮此二边名为上上漏心。明数复为三。 <lb ed="X" n="0649c16"/><lb ed="R099" n="0036a13"/>一数息门通至十二禅。二随息门通至十六特勝。三 <lb ed="X" n="0649c17"/><lb ed="R099" n="0036a14"/>观息门通至通明禅也。问。前十二门可是世法。後二 <lb ed="X" n="0649c18"/><lb ed="R099" n="0036a15"/>门不应是。答。此禅是亦有漏亦无漏。未能决断治惑。 <lb ed="X" n="0649c19"/><lb ed="R099" n="0036a16"/>断惑力弱。名有漏。而复厌離诸惑。小勝十二门。故名 <lb ed="X" n="0649c20"/><lb ed="R099" n="0036a17"/>无漏。又利根人用此发无漏。名无漏。钝人不能除名 <lb ed="X" n="0649c21"/><lb ed="R099" n="0036a18"/>有漏。虽复如此。同是息为门。又同依四禅发故。故属 <lb ed="X" n="0649c22"/><lb ed="R099" n="0036b01"/>世间禅也。明色为禅门。即开为九想八念十想。释论 <lb ed="X" n="0649c23"/><lb ed="R099" n="0036b02"/>云。九想为粗。十想为细。九想如缚贼。十想如杀贼。或 <lb ed="X" n="0649c24"/><lb ed="R099" n="0036b03"/>言九想是十想之一支无常想耳。若修九想怖畏心 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0650a" n="0650a"/> <lb ed="X" n="0650a01"/><lb ed="R099" n="0036b04"/>多。令修八念。依怙有地。厌偝心成。作十想分明。今直 <lb ed="X" n="0650a02"/><lb ed="R099" n="0036b05"/>就十想对三道。前三想对见道。中四心对修道。後三 <lb ed="X" n="0650a03"/><lb ed="R099" n="0036b06"/>对无学。若是烧想。灭去骨人。发无漏时。成壞法罗汉。 <lb ed="X" n="0650a04"/><lb ed="R099" n="0036b07"/>不修烧想。转变此骨。成不壞罗汉。即是修八偝捨观 <lb ed="X" n="0650a05"/><lb ed="R099" n="0036b08"/>也。所谓内观色外观色名初偝捨。如是次第成八背 <lb ed="X" n="0650a06"/><lb ed="R099" n="0036b09"/>捨。皆是约色而论。若修勝处者。还观色多少好醜。更 <lb ed="X" n="0650a07"/><lb ed="R099" n="0036b10"/>不约馀也。若修一切处者。还是观净色遍。而若九次 <lb ed="X" n="0650a08"/><lb ed="R099" n="0036b11"/>第定。还从初偝捨次第无间心入。若狮子奋迅者。还 <lb ed="X" n="0650a09"/><lb ed="R099" n="0036b12"/>从八偝捨次第而出。若是超越。还约八而超。是名不 <lb ed="X" n="0650a10"/><lb ed="R099" n="0036b13"/>壞罗汉俱解脱人。皆以色为门也。释论料简八解脱 <lb ed="X" n="0650a11"/><lb ed="R099" n="0036b14"/>与偝捨异。因名偝捨。果名解脱。或有说云不异。若不 <lb ed="X" n="0650a12"/><lb ed="R099" n="0036b15"/>异者偝捨即是解脱。罗汉既具八解脱。可得只是八 <lb ed="X" n="0650a13"/><lb ed="R099" n="0036b16"/>偝捨。阿那含未得非想･灭尽两解脱。虽修八偝捨。那 <lb ed="X" n="0650a14"/><lb ed="R099" n="0036b17"/>得是八解脱。故知应异。若大乘以实相心行<persName>如来</persName>行。 <lb ed="X" n="0650a15"/><lb ed="R099" n="0036b18"/>入诸法中皆是解脱。亦不待至非想･灭定。此无俟论 <lb ed="X" n="0650a16"/><lb ed="R099" n="0037a01"/>其同异耳。</p> <lb ed="X" n="0650a17"/><lb ed="R099" n="0037a02"/><p xml:id="pX55p0650a1701">心为禅门者。法花普贤观云。一切业障海。皆从妄想 <lb ed="X" n="0650a18"/><lb ed="R099" n="0037a03"/>生。若欲忏悔者。当忏六情根。端坐念实相。众罪如霜 <lb ed="X" n="0650a19"/><lb ed="R099" n="0037a04"/>露。慧日能消除。又云。我心自空。罪福无主。念实相者。 <lb ed="X" n="0650a20"/><lb ed="R099" n="0037a05"/>即是心为门也。般舟云。有心想即痴。无想即泥洹。心 <lb ed="X" n="0650a21"/><lb ed="R099" n="0037a06"/>之无垢名淸净。五道鲜洁不受色。有解此者成大道。 <lb ed="X" n="0650a22"/><lb ed="R099" n="0037a07"/>此亦是就心为门。若大品中明觉意者。但是觉于此 <lb ed="X" n="0650a23"/><lb ed="R099" n="0037a08"/>心。故首楞严者。修治于心犹如虚空。又自性禅者。即 <lb ed="X" n="0650a24"/><lb ed="R099" n="0037a09"/>是自性淸净心。能观心性名为上定。当知皆是约心 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0650b" n="0650b"/> <lb ed="X" n="0650b01"/><lb ed="R099" n="0037a10"/>为门。心门或但止其心而无观慧者。此发禅时多与 <lb ed="X" n="0650b02"/><lb ed="R099" n="0037a11"/>四禅相滥。堕世间禅中。<persName>佛</persName>在世时。有比丘修此止心。 <lb ed="X" n="0650b03"/><lb ed="R099" n="0037a12"/>若发未到地时。不见身心床铺。谓无人法。言得假实 <lb ed="X" n="0650b04"/><lb ed="R099" n="0037a13"/>二空。次发初禅。谓是初果。发四禅。谓是无学。起增上 <lb ed="X" n="0650b05"/><lb ed="R099" n="0037a14"/>慢。临终见生处起谤。便堕地狱。故真止心与四禅相 <lb ed="X" n="0650b06"/><lb ed="R099" n="0037a15"/>滥也。今欲止心修空时。当识知空法从缘而生。空法 <lb ed="X" n="0650b07"/><lb ed="R099" n="0037a16"/>尘对意根生此空识。乃至非空非不空等法尘对意 <lb ed="X" n="0650b08"/><lb ed="R099" n="0037a17"/>根生意识。此识从缘生。缘生即空。不受不著。若初禅 <lb ed="X" n="0650b09"/><lb ed="R099" n="0037a18"/>发时止。知是禅是法尘对意而生。众缘无性。无性故 <lb ed="X" n="0650b10"/><lb ed="R099" n="0037b01"/>空。不染不著。那得堕增上慢中。又有观心者是觉心。 <lb ed="X" n="0650b11"/><lb ed="R099" n="0037b02"/>觉心者是体妄。了心者是即事体达。不烦捡觅也。</p> <lb ed="X" n="0650b12"/><lb ed="R099" n="0037b03"/><p xml:id="pX55p0650b1201">若观心者于五阴中但观四阴。捡觅此心为常为断 <lb ed="X" n="0650b13"/><lb ed="R099" n="0037b04"/>为苦为乐。观此四心即是观于世谛。发得禅定。通至 <lb ed="X" n="0650b14"/><lb ed="R099" n="0037b05"/>声闻涅槃。故法花云。若人遭苦厌老病死。为说涅槃 <lb ed="X" n="0650b15"/><lb ed="R099" n="0037b06"/>尽诸苦际。即此義也。</p><p xml:id="pX55p0650b1509" cb:place="inline">若觉心者。觉知此心是无明幻。 <lb ed="X" n="0650b16"/><lb ed="R099" n="0037b07"/>出生死。灭断常欲。知无明是幻不可得。当知从无明 <lb ed="X" n="0650b17"/><lb ed="R099" n="0037b08"/>出诸行。名色取有四心。一切生灭等。皆是幻化。若知 <lb ed="X" n="0650b18"/><lb ed="R099" n="0037b09"/>无明。不起取有。但觉此生灭之心皆从无明幻生劳。 <lb ed="X" n="0650b19"/><lb ed="R099" n="0037b10"/>权检即是体妄之義。故经云。若人有福曾供养<persName>佛</persName>求 <lb ed="X" n="0650b20"/><lb ed="R099" n="0037b11"/>无上道。为说缘觉。此即通至支<persName>佛</persName>涅槃也。了心者即 <lb ed="X" n="0650b21"/><lb ed="R099" n="0037b12"/>是了不即理。生死即涅槃。不复可灭。本自有之。思益 <lb ed="X" n="0650b22"/><lb ed="R099" n="0037b13"/>云。生死即涅槃。无退没生故。无明即是明。不離无明 <lb ed="X" n="0650b23"/><lb ed="R099" n="0037b14"/>别有明。何用捡心体妄然後为是。故云。若有<persName>佛</persName>子修 <lb ed="X" n="0650b24"/><lb ed="R099" n="0037b15"/>种种行。志求净道。此即通至菩萨道一往心门。是出 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0650c" n="0650c"/> <lb ed="X" n="0650c01"/><lb ed="R099" n="0037b16"/>世上上通。论色亦尔。或觉诸心入于非心。是入空等 <lb ed="X" n="0650c02"/><lb ed="R099" n="0037b17"/>三门。是三观意。问。上明直就心修止。发法堕增上慢。 <lb ed="X" n="0650c03"/><lb ed="R099" n="0037b18"/>今直修空时。证亦应尔。答。直止是盲故。证不识伪。修 <lb ed="X" n="0650c04"/><lb ed="R099" n="0038a01"/>空是观慧。发则知邪正。邪正不滥。故云修定多受福 <lb ed="X" n="0650c05"/><lb ed="R099" n="0038a02"/>悟道难。修慧少果报而疾成道。即此義也。问。欲界定 <lb ed="X" n="0650c06"/><lb ed="R099" n="0038a03"/>断欲界惑耶。答。就禅论断伏者。欲界定伏五盖。名伏 <lb ed="X" n="0650c07"/><lb ed="R099" n="0038a04"/>欲界事障惑。得未到地。断事相惑。伏于得绳。名伏性 <lb ed="X" n="0650c08"/><lb ed="R099" n="0038a05"/>惑。得初禅。断性惑。是断繫地得绳也。下去例上尔。问。 <lb ed="X" n="0650c09"/><lb ed="R099" n="0038a06"/>未到断相伏性。应名欲界定。答。本伏相<anchor xml:id="nkr_note_add_0650c0901" n="0650c0901"/><anchor xml:id="beg0650c0901" n="0650c0901"/>已<anchor xml:id="end0650c0901"/>受欲界名。 <lb ed="X" n="0650c10"/><lb ed="R099" n="0038a07"/>此更从勝耳。成论犹是欲界定也。</p><p xml:id="pX55p0650c1014" cb:place="inline">释辨诠次者。夫禅 <lb ed="X" n="0650c11"/><lb ed="R099" n="0038a08"/>本是门户。诠次浅深阶级。决应分明不使谬滥。今三 <lb ed="X" n="0650c12"/><lb ed="R099" n="0038a09"/>种次第。先从戒起。以戒净故。能生于禅故。若论于戒 <lb ed="X" n="0650c13"/><lb ed="R099" n="0038a10"/>者。戒是防持。防持如有人。人即揽五阴界入之法以 <lb ed="X" n="0650c14"/><lb ed="R099" n="0038a11"/>成假人。应须先辨阴入界之法。以显行人人法之相 <lb ed="X" n="0650c15"/><lb ed="R099" n="0038a12"/>也。</p> <lb ed="X" n="0650c16"/><lb ed="R099" n="0038a13"/><p xml:id="pX55p0650c1601">次明持戒如有所防。所防者只是十六知见。见爱三 <lb ed="X" n="0650c17"/><lb ed="R099" n="0038a14"/>毒五盖十使等诸恶为戒所防。次辨能防法者。即是 <lb ed="X" n="0650c18"/><lb ed="R099" n="0038a15"/>戒也。即是十善三皈五戒等法也。因此戒故。次发四 <lb ed="X" n="0650c19"/><lb ed="R099" n="0038a16"/>禅十二门禅十六特勝出世上上等禅。一一次第皆 <lb ed="X" n="0650c20"/><lb ed="R099" n="0038a17"/>有所以。具如法界次第量略门所辨。载在彼文。今不 <lb ed="X" n="0650c21"/><lb ed="R099" n="0038a18"/>具说。所以根本禅为首。次至出世诸禅者。此直约小 <lb ed="X" n="0650c22"/><lb ed="R099" n="0038b01"/>乘渐機论。次仍明大機。次者。此约从渐至顿根機为 <lb ed="X" n="0650c23"/><lb ed="R099" n="0038b02"/>次也。若直顿者。但约自性禅为首。终至離见淸净净 <lb ed="X" n="0650c24"/><lb ed="R099" n="0038b03"/>禅。问。此渐渐顿顿与大品明次第行学道。云何同异。 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0651a" n="0651a"/> <lb ed="X" n="0651a01"/><lb ed="R099" n="0038b04"/>答。或有解云。行学道是一法异名。更非馀法物。今欲 <lb ed="X" n="0651a02"/><lb ed="R099" n="0038b05"/>分异者。次第行是事相。未论观慧。名之为行。此即是 <lb ed="X" n="0651a03"/><lb ed="R099" n="0038b06"/>世间禅次第行也。次第学者。论有观慧。故修无常。时 <lb ed="X" n="0651a04"/><lb ed="R099" n="0038b07"/>有学人无学人俱学无相真理。故名次第。学此即是 <lb ed="X" n="0651a05"/><lb ed="R099" n="0038b08"/>出世间禅。名次第学也。次第道者。道名能通。究竟之 <lb ed="X" n="0651a06"/><lb ed="R099" n="0038b09"/>通通至大菩提果。亦能兼通前学至菩提果。即是出 <lb ed="X" n="0651a07"/><lb ed="R099" n="0038b10"/>行世间上上禅。名次第道也。复次只就一种禅中即 <lb ed="X" n="0651a08"/><lb ed="R099" n="0038b11"/>明三次。若根本禅中无观慧时名为行。有观慧名为 <lb ed="X" n="0651a09"/><lb ed="R099" n="0038b12"/>学。发无漏名为道。又初调息时名为行。欲界未到等 <lb ed="X" n="0651a10"/><lb ed="R099" n="0038b13"/>名为学。非想名为道。若就出世禅中明三次者。五方 <lb ed="X" n="0651a11"/><lb ed="R099" n="0038b14"/>便中非学非无学位时。修诸偝捨行行之法。名为次 <lb ed="X" n="0651a12"/><lb ed="R099" n="0038b15"/>第行。四谛十六行慧行。苦忍真明发。至那含位。名为 <lb ed="X" n="0651a13"/><lb ed="R099" n="0038b16"/>学。止罗汉尽智无生智。名为次第道。若约通教。八人 <lb ed="X" n="0651a14"/><lb ed="R099" n="0038b17"/>漧慧等名为行。见地去名为学。六地去名为道。别教 <lb ed="X" n="0651a15"/><lb ed="R099" n="0038b18"/>三十心名为行。登地名学。妙觉为道。圆教十信为行。 <lb ed="X" n="0651a16"/><lb ed="R099" n="0039a01"/>十住为学。十地为道。又十信为相似三次。十住是分 <lb ed="X" n="0651a17"/><lb ed="R099" n="0039a02"/>证三次。妙觉是究竟三次。初亦三次。後亦三次<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0651a18"/><lb ed="R099" n="0039a03"/><p xml:id="pX55p0651a1801">释心法章。问。九想偝捨等是事法。何得名无漏法。答。 <lb ed="X" n="0651a19"/><lb ed="R099" n="0039a04"/>虽是行。行行事法能发于理。当此观时。厌偝心强。决 <lb ed="X" n="0651a20"/><lb ed="R099" n="0039a05"/>捨有漏。能发无漏。故名无漏法。问。自有人修四禅。四 <lb ed="X" n="0651a21"/><lb ed="R099" n="0039a06"/>禅不发。仍修九想不净等。四禅得发。此是发有漏。应 <lb ed="X" n="0651a22"/><lb ed="R099" n="0039a07"/>名有漏法。答。当体是二法能发无漏。又兼发有漏。不 <lb ed="X" n="0651a23"/><lb ed="R099" n="0039a08"/>应从发下为名。又问。若尔修欲界定证电光时。发无 <lb ed="X" n="0651a24"/><lb ed="R099" n="0039a09"/>漏。亦应呼为无漏法。答。此是利根夙习强。能于欲界 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0651b" n="0651b"/> <lb ed="X" n="0651b01"/><lb ed="R099" n="0039a10"/>定发无漏。欲界定体是有漏也。例如不断善根人者。 <lb ed="X" n="0651b02"/><lb ed="R099" n="0039a11"/>此欲引例明亦有漏亦无漏義也。如四念处有信等 <lb ed="X" n="0651b03"/><lb ed="R099" n="0039a12"/>五法。而退为阐提。名断善根位。顶法亦具信等。而犹 <lb ed="X" n="0651b04"/><lb ed="R099" n="0039a13"/>退为五逆四重。只不退为阐提。故名不断善根。至忍 <lb ed="X" n="0651b05"/><lb ed="R099" n="0039a14"/>法位。信等成根。此决不退为逆重。一向陞入无漏。只 <lb ed="X" n="0651b06"/><lb ed="R099" n="0039a15"/>顶法中有退義。故名亦有漏。又自善根名亦无漏。故 <lb ed="X" n="0651b07"/><lb ed="R099" n="0039a16"/>引此为例也。乃至苦忍真明发名无漏。思惑未断名 <lb ed="X" n="0651b08"/><lb ed="R099" n="0039a17"/>为有漏。又断五下分故名无漏。馀五上分故名有漏。 <lb ed="X" n="0651b09"/><lb ed="R099" n="0039a18"/>至罗汉得尽智名无漏。未得无生名有漏。得无生方 <lb ed="X" n="0651b10"/><lb ed="R099" n="0039b01"/>名无漏也。问。经称中道为无漏。此中呼为非有漏非 <lb ed="X" n="0651b11"/><lb ed="R099" n="0039b02"/>无漏耶。答。此开张四句。使教语方圆。是故两非。经中 <lb ed="X" n="0651b12"/><lb ed="R099" n="0039b03"/>句结但称无漏。如二乘对生死为无漏。实具别惑。勝 <lb ed="X" n="0651b13"/><lb ed="R099" n="0039b04"/>鬘云。有为有漏是声闻僧。大经称为声闻是福德莊 <lb ed="X" n="0651b14"/><lb ed="R099" n="0039b05"/>严。故知是有漏。若远離通别。惑尽離有離。无名真无 <lb ed="X" n="0651b15"/><lb ed="R099" n="0039b06"/>漏。从束从开各有其意<note place="inline">云云</note>。乃至非我非无我。世出 <lb ed="X" n="0651b16"/><lb ed="R099" n="0039b07"/>世非世非出世等。皆例有开束<note place="inline">云云</note>。世俗漏真谛无 <lb ed="X" n="0651b17"/><lb ed="R099" n="0039b08"/>漏。两缘是亦漏无漏。中道是两非。开即三谛。束即二 <lb ed="X" n="0651b18"/><lb ed="R099" n="0039b09"/>谛也。问。圆教初心名为非有漏非无漏。二乘初心何 <lb ed="X" n="0651b19"/><lb ed="R099" n="0039b10"/>意不名无漏。答。圆教初心二边俱断。二乘初心与思 <lb ed="X" n="0651b20"/><lb ed="R099" n="0039b11"/>合。故不为例。四句判戒者。十善是旧戒。但防三涂。报 <lb ed="X" n="0651b21"/><lb ed="R099" n="0039b12"/>若人天有漏中。三皈五戒亦未有厌偝世间。防止出 <lb ed="X" n="0651b22"/><lb ed="R099" n="0039b13"/>世之过。此皆名有漏戒。八斋戒･沙弥戒。此中防止不 <lb ed="X" n="0651b23"/><lb ed="R099" n="0039b14"/>执生像<g ref="#CB00941">嗅</g>香非时食等。<anchor xml:id="nkr_note_add_0651b2301" n="0651b2301"/><anchor xml:id="beg0651b2301" n="0651b2301"/>已<anchor xml:id="end0651b2301"/>有防止身口。厌偝而未决 <lb ed="X" n="0651b24"/><lb ed="R099" n="0039b15"/>定。断奠世间诸恶。即是亦有漏亦无漏。戒二百五十。 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0651c" n="0651c"/> <lb ed="X" n="0651c01"/><lb ed="R099" n="0039b16"/>为出世故。是无漏戒。十重四十八轻不为化城。亦不 <lb ed="X" n="0651c02"/><lb ed="R099" n="0039b17"/>为人天果报故。两非之戒也。所以开此四句者。教门 <lb ed="X" n="0651c03"/><lb ed="R099" n="0039b18"/>化物。多约此四句廣辨诸法。即是今师所明四门入 <lb ed="X" n="0651c04"/><lb ed="R099" n="0040a01"/>道之意。一一教中皆约四门。四门即是四悉昙。赴缘 <lb ed="X" n="0651c05"/><lb ed="R099" n="0040a02"/>不同。会理无异。若三藏中明四悉。但约二谛。别圆约 <lb ed="X" n="0651c06"/><lb ed="R099" n="0040a03"/>三谛<note place="inline">云云</note>。三藏中约禅为四悉者。十二门禅是乐欲。 <lb ed="X" n="0651c07"/><lb ed="R099" n="0040a04"/>特勝通明是为人。九想八背等是世法。如以屑出屑 <lb ed="X" n="0651c08"/><lb ed="R099" n="0040a05"/>屑出成无。即是漏对治。故大经云。假想观者。亦实亦 <lb ed="X" n="0651c09"/><lb ed="R099" n="0040a06"/>虚。实即无漏。虚即有漏。此三是俗谛。发真名第一義 <lb ed="X" n="0651c10"/><lb ed="R099" n="0040a07"/>悉昙也。六度菩萨四悉義同。但以发心作<persName>佛</persName>为异耳。 <lb ed="X" n="0651c11"/><lb ed="R099" n="0040a08"/>通教二乘亦不异菩萨。则真谛有含中接别之意。此 <lb ed="X" n="0651c12"/><lb ed="R099" n="0040a09"/>真義含于中而作真名。还就此辨四悉也。别教以真 <lb ed="X" n="0651c13"/><lb ed="R099" n="0040a10"/>俗合为俗。即是乐欲乐说。此两即为人。偏以无治有 <lb ed="X" n="0651c14"/><lb ed="R099" n="0040a11"/>即对治。悟中即第一義。圆教者如论偈说一切实等 <lb ed="X" n="0651c15"/><lb ed="R099" n="0040a12"/>四句皆实。<persName>佛</persName>于此四廣说第一義悉昙。若然者。通论 <lb ed="X" n="0651c16"/><lb ed="R099" n="0040a13"/>凡天四见三通别圆等四门。即是圆教四悉昙也。何 <lb ed="X" n="0651c17"/><lb ed="R099" n="0040a14"/>以故。生死即是涅槃。即五色是空。空是第一義。尙即 <lb ed="X" n="0651c18"/><lb ed="R099" n="0040a15"/>生死是第一義悉昙。何意不即。生死是三悉昙。生死 <lb ed="X" n="0651c19"/><lb ed="R099" n="0040a16"/>尙是四悉昙。二乘别教菩萨等四门何意不即是。具 <lb ed="X" n="0651c20"/><lb ed="R099" n="0040a17"/>明如此等法即是不思议俗。名世界悉昙。以如是等 <lb ed="X" n="0651c21"/><lb ed="R099" n="0040a18"/>逗物便宜是为人。治恶是对治。见真中是第一義也。 <lb ed="X" n="0651c22"/><lb ed="R099" n="0040b01"/>问。有漏心生死沉没。今修无漏法而陞益可得无漏 <lb ed="X" n="0651c23"/><lb ed="R099" n="0040b02"/>心。是涅槃升出而修有漏法应损失耶。答。无漏治有 <lb ed="X" n="0651c24"/><lb ed="R099" n="0040b03"/>漏。是故以有漏心修无漏法能致出離之益。有漏是 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0652a" n="0652a"/> <lb ed="X" n="0652a01"/><lb ed="R099" n="0040b04"/>福德。譬如膏薪。无漏是智慧。譬如猛火。以无漏修有 <lb ed="X" n="0652a02"/><lb ed="R099" n="0040b05"/>漏。转令无漏明。故不为损。问。无漏修无漏复云何。答。 <lb ed="X" n="0652a03"/><lb ed="R099" n="0040b06"/>无漏有两种行行。慧行修行行。亦得称无漏修无漏。 <lb ed="X" n="0652a04"/><lb ed="R099" n="0040b07"/>又云以复观前。观练前观亦称修无漏也。非有漏非 <lb ed="X" n="0652a05"/><lb ed="R099" n="0040b08"/>无漏亦例然。问。二乘有出入观可得无漏相。修复有 <lb ed="X" n="0652a06"/><lb ed="R099" n="0040b09"/>事理。于義为便。中道不出观。非事非理。云何为例。答。 <lb ed="X" n="0652a07"/><lb ed="R099" n="0040b10"/>大乘有恒沙<persName>佛</persName>法。不思议俗谛何无事耶。又经不如 <lb ed="X" n="0652a08"/><lb ed="R099" n="0040b11"/>二乘出入亦有寂而常照照而常寂。善出入住百千 <lb ed="X" n="0652a09"/><lb ed="R099" n="0040b12"/>三昧之出入。缘修用显理真。修理照用。此皆其義。何 <lb ed="X" n="0652a10"/><lb ed="R099" n="0040b13"/>得不例耶。问。他执生为性。龙树以四句破之。今复云 <lb ed="X" n="0652a11"/><lb ed="R099" n="0040b14"/>有生无生等。当知复为龙树破耶。答。他明生定名生 <lb ed="X" n="0652a12"/><lb ed="R099" n="0040b15"/>性。或可以他生破自生而立他性。故须破之。今龙树 <lb ed="X" n="0652a13"/><lb ed="R099" n="0040b16"/>破四有性。立无四句。可有所破。既无四句。复何所破。 <lb ed="X" n="0652a14"/><lb ed="R099" n="0040b17"/>问。破他有四句。不立无四句。岂不堕断。答。虽四性。不 <lb ed="X" n="0652a15"/><lb ed="R099" n="0040b18"/>妨假说。四句文文字字既渐。渐则无性。不堕于常。假 <lb ed="X" n="0652a16"/><lb ed="R099" n="0041a01"/>有四句。不堕于断。大经云。言无不同兔角。言有不如 <lb ed="X" n="0652a17"/><lb ed="R099" n="0041a02"/>块然。问。何意立假四句。答。为四悉昙因缘故。问。若尔。 <lb ed="X" n="0652a18"/><lb ed="R099" n="0041a03"/>既为前缘。复堕为他性。答。前<anchor xml:id="nkr_note_add_0652a1801" n="0652a1801"/><anchor xml:id="beg0652a1801" n="0652a1801"/>已<anchor xml:id="end0652a1801"/>四句捡自他不得。于 <lb ed="X" n="0652a19"/><lb ed="R099" n="0041a04"/>他无猗无著。譬如幻师为他幻作色像耳。此约无执 <lb ed="X" n="0652a20"/><lb ed="R099" n="0041a05"/>为他无咎。只以如幻故不堕断。幻非实故不堕常<note place="inline">云 <lb ed="X" n="0652a21"/><lb ed="R099" n="0041a06"/>云</note>。</p> <lb ed="X" n="0652a22"/><lb ed="R099" n="0041a07"/><p xml:id="pX55p0652a2201">释第二卷</p> <lb ed="X" n="0652a23"/><lb ed="R099" n="0041a08"/><p xml:id="pX55p0652a2301">上第一卷所辨名之为解目。自此去所明名之为行 <lb ed="X" n="0652a24"/><lb ed="R099" n="0041a09"/>足。故言方便也。初禅初品定难发。譬如度国大须功 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0652b" n="0652b"/> <lb ed="X" n="0652b01"/><lb ed="R099" n="0041a10"/>力。多用方便乃可得勉。欲色难过亦复如是。是故发 <lb ed="X" n="0652b02"/><lb ed="R099" n="0041a11"/>菩提心。内信坚固。外善觉识。所以名为内外方便悉 <lb ed="X" n="0652b03"/><lb ed="R099" n="0041a12"/>在初禅之前。若得初禅时亦得作方便。厌下攀上。二 <lb ed="X" n="0652b04"/><lb ed="R099" n="0041a13"/>禅即发。例如五方便停心･总别念处种种方便。乃发 <lb ed="X" n="0652b05"/><lb ed="R099" n="0041a14"/>苦忍。若得须陀洹。任运七生。寻加功。有三二一生成 <lb ed="X" n="0652b06"/><lb ed="R099" n="0041a15"/>辨四果。故知前难而後易也。大乘亦尔。于十住･十信 <lb ed="X" n="0652b07"/><lb ed="R099" n="0041a16"/>中种种苦到。无量勤苦。乃得六根淸净发菩提心似 <lb ed="X" n="0652b08"/><lb ed="R099" n="0041a17"/>解之位。若入十住真明成就。任运流入萨婆若海。以 <lb ed="X" n="0652b09"/><lb ed="R099" n="0041a18"/>是義故。须委分别显示真伪。令用心善巧。使与禅相 <lb ed="X" n="0652b10"/><lb ed="R099" n="0041b01"/>应。故名内外方便也。外方便有五重。四出释论。唯调 <lb ed="X" n="0652b11"/><lb ed="R099" n="0041b02"/>五事是法师採经意以为调适定慧法。故立五方便 <lb ed="X" n="0652b12"/><lb ed="R099" n="0041b03"/>也。就初具五缘。此名乃出论。论师不具列之。四缘虽 <lb ed="X" n="0652b13"/><lb ed="R099" n="0041b04"/>具足。开导由良师。此乃总名。今更将禅经分别释此 <lb ed="X" n="0652b14"/><lb ed="R099" n="0041b05"/>五缘名字也。生起外五方便<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0652b15"/><lb ed="R099" n="0041b06"/><p xml:id="pX55p0652b1501">释第一方便。文为三。初明持戒。二辨持犯。三明忏悔。 <lb ed="X" n="0652b16"/><lb ed="R099" n="0041b07"/>初释戒相者。若<persName>佛</persName>在世深识機缘。知证戒相。金口记 <lb ed="X" n="0652b17"/><lb ed="R099" n="0041b08"/>莂。有十种不同。<persName>佛</persName>既去世。故无此缘。设令有者。无人 <lb ed="X" n="0652b18"/><lb ed="R099" n="0041b09"/>证莂。不可以此九法定尊卑位次序。唯取现前十众 <lb ed="X" n="0652b19"/><lb ed="R099" n="0041b10"/>作法成就以判得戒。馀九不同<note place="inline">云云</note>。十利者。从摄众 <lb ed="X" n="0652b20"/><lb ed="R099" n="0041b11"/>生･<anchor xml:id="nkr_note_add_0652b2001" n="0652b2001"/><anchor xml:id="beg0652b2001" n="0652b2001"/>已<anchor xml:id="end0652b2001"/>信令增长。即是念处<g ref="#CB00193">暖</g>顶等位。从断今世漏是 <lb ed="X" n="0652b21"/><lb ed="R099" n="0041b12"/>苦忍发见道位。断後世恶是思惟道斯陀含･那含位。 <lb ed="X" n="0652b22"/><lb ed="R099" n="0041b13"/>梵行久住是无学道位也。防于外非名护。制于内妄 <lb ed="X" n="0652b23"/><lb ed="R099" n="0041b14"/>念名受持。乖本心名违犯。毁无作名触犯。如萨婆多 <lb ed="X" n="0652b24"/><lb ed="R099" n="0041b15"/>明持犯相者。若能持戒。约本大千国土。有识无识。诸 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0652c" n="0652c"/> <lb ed="X" n="0652c01"/><lb ed="R099" n="0041b16"/>境上皆起无作善。若于一女境初犯者。名破无作善 <lb ed="X" n="0652c02"/><lb ed="R099" n="0041b17"/>戒。第二更犯不名破无作。无作<anchor xml:id="nkr_note_add_0652c0201" n="0652c0201"/><anchor xml:id="beg0652c0201" n="0652c0201"/>已<anchor xml:id="end0652c0201"/>破故。<anchor xml:id="nkr_note_add_0652c0202" n="0652c0202"/><anchor xml:id="beg0652c0202" n="0652c0202"/>但<anchor xml:id="end0652c0202"/>得作罪。于 <lb ed="X" n="0652c03"/><lb ed="R099" n="0041b18"/>一女获罪。馀境犹有无作戒。持戒者即是五枝诸戒 <lb ed="X" n="0652c04"/><lb ed="R099" n="0042a01"/>具足也。智所赞者。此明菩萨为众生持戒。为<persName>佛</persName>称美 <lb ed="X" n="0652c05"/><lb ed="R099" n="0042a02"/>也。随道定者。别约道定上发得无作善名为戒。犯戒 <lb ed="X" n="0652c06"/><lb ed="R099" n="0042a03"/>者。约爱见两罗刹乞戒浮囊。约爱心缠著五欲。初以 <lb ed="X" n="0652c07"/><lb ed="R099" n="0042a04"/>微尘许输罗刹。次以手许。乃至全乞。谓入涅槃。此以 <lb ed="X" n="0652c08"/><lb ed="R099" n="0042a05"/>恣情怏意为安。称此为涅槃。实是生死。为爱所啖。若 <lb ed="X" n="0652c09"/><lb ed="R099" n="0042a06"/>约见心者。随取一见言是事实。为涅槃。此人不识。见 <lb ed="X" n="0652c10"/><lb ed="R099" n="0042a07"/>心中苦。习于恚处生恚。爱处生爱。称美则恚。毁谤则 <lb ed="X" n="0652c11"/><lb ed="R099" n="0042a08"/>忧。是我非他则慢。实非道为道。此则非因见因。名为 <lb ed="X" n="0652c12"/><lb ed="R099" n="0042a09"/>因盗。即是戒取。实非涅槃而言涅槃。涅槃是果。非果 <lb ed="X" n="0652c13"/><lb ed="R099" n="0042a10"/>果见。名为果盗。即是见取。邪僻不当即是邪见。如是 <lb ed="X" n="0652c14"/><lb ed="R099" n="0042a11"/>身边秽汚。五阴即是苦集。苦集故无道。无道故无灭。 <lb ed="X" n="0652c15"/><lb ed="R099" n="0042a12"/>为此见惑所欺。全失浮囊。皆当堕三恶道。凡人犯戒。 <lb ed="X" n="0652c16"/><lb ed="R099" n="0042a13"/>出二条廣解<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0652c17"/><lb ed="R099" n="0042a14"/><p xml:id="pX55p0652c1701">明忏悔为三。一明忏法。二明罪灭阶级。三明复不复。 <lb ed="X" n="0652c18"/><lb ed="R099" n="0042a15"/>今先明忏法。又为二。一通明忏。二别明忏。通明忏者。 <lb ed="X" n="0652c19"/><lb ed="R099" n="0042a16"/>凡夫罪从心生。还从心灭。若心顚倒。远離实道。恣身 <lb ed="X" n="0652c20"/><lb ed="R099" n="0042a17"/>口意。自<g ref="#CB03082">戄</g><g ref="#CB03082">戄</g>他。自受苦亦令他苦。出生入死常而与 <lb ed="X" n="0652c21"/><lb ed="R099" n="0042a18"/>苦俱。若欲忏悔者。因时可救。果无如何。今明罪从心 <lb ed="X" n="0652c22"/><lb ed="R099" n="0042b01"/>生为十种。一内心顚倒起诸烦恼。二为邪师恶友所 <lb ed="X" n="0652c23"/><lb ed="R099" n="0042b02"/>误。三因此破于善法善事。四纵身口意造诸恶业。五 <lb ed="X" n="0652c24"/><lb ed="R099" n="0042b03"/>念诸恶事。六常起恶念。七不知发露改悔。八不畏恶 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0653a" n="0653a"/> <lb ed="X" n="0653a01"/><lb ed="R099" n="0042b04"/>道。九不生惭愧心。十不受善言不信罪福因果。以无 <lb ed="X" n="0653a02"/><lb ed="R099" n="0042b05"/>信故能断善根。趣向一阐提道。不能信用善法之言。 <lb ed="X" n="0653a03"/><lb ed="R099" n="0042b06"/>譬如无疮毒不得入。则为底下极恶之人。罪从心生 <lb ed="X" n="0653a04"/><lb ed="R099" n="0042b07"/>其義如是。今明忏悔。翻破此罪。还从心灭。亦为十意。 <lb ed="X" n="0653a05"/><lb ed="R099" n="0042b08"/>一深信因果。二心生惭愧。三怖畏恶道。四发露悔忏。 <lb ed="X" n="0653a06"/><lb ed="R099" n="0042b09"/>五断相续心。六发菩提心。七修功補过。八护持<persName>佛</persName>法。 <lb ed="X" n="0653a07"/><lb ed="R099" n="0042b10"/>九念十方<persName>佛</persName>。十观罪性空。信因果者。信造罪之因。是 <lb ed="X" n="0653a08"/><lb ed="R099" n="0042b11"/>三涂业还得三恶果报。信爱见两罗刹是苦习法。随 <lb ed="X" n="0653a09"/><lb ed="R099" n="0042b12"/>是法故当得极恶苦果。乃至信四种四谛之因。四种 <lb ed="X" n="0653a10"/><lb ed="R099" n="0042b13"/>四圣之果。是名深信。若不如此非深信也。</p><p xml:id="pX55p0653a1017" cb:place="inline">第二惭愧 <lb ed="X" n="0653a11"/><lb ed="R099" n="0042b14"/>者。今我出家为道修涅槃法。乃为爱见所欺。尙不逆 <lb ed="X" n="0653a12"/><lb ed="R099" n="0042b15"/>善人之流。不令凡僧有卷之数。何况圣众。惭耻内生。 <lb ed="X" n="0653a13"/><lb ed="R099" n="0042b16"/>是为白法。能救众生<note place="inline">云云</note>。第三起重怖畏者。我<anchor xml:id="nkr_note_add_0653a1301" n="0653a1301"/><anchor xml:id="beg0653a1301" n="0653a1301"/>已<anchor xml:id="end0653a1301"/>造 <lb ed="X" n="0653a14"/><lb ed="R099" n="0042b17"/>如此恶因。必招恶果。无常必有。溘至不奢。华罪未除 <lb ed="X" n="0653a15"/><lb ed="R099" n="0042b18"/>苦事将及。心不惭乐。常怀怖畏。如二女人破甁懊恼 <lb ed="X" n="0653a16"/><lb ed="R099" n="0043a01"/><note place="inline">云云</note>。第四须发露者。譬如种树。拥埋之则茂。露之则枯。 <lb ed="X" n="0653a17"/><lb ed="R099" n="0043a02"/>若发露罪。罪稍消除。故言发露心得安稳。虽复内怀 <lb ed="X" n="0653a18"/><lb ed="R099" n="0043a03"/>惭怖。外不发露。则犹护惜。不名真悔。能不隐讳。是知惭 <lb ed="X" n="0653a19"/><lb ed="R099" n="0043a04"/>耻。第五断相续心者。虽复前来惭露。如画水还合。遇 <lb ed="X" n="0653a20"/><lb ed="R099" n="0043a05"/>缘复起。应须断相续心。如吐在地不可更食。第六发 <lb ed="X" n="0653a21"/><lb ed="R099" n="0043a06"/>大誓愿菩提心。慈悲怜愍一切众生。起四誓愿。众生不 <lb ed="X" n="0653a22"/><lb ed="R099" n="0043a07"/>觉不悟。为此而起大悲。如前四种发菩提心<note place="inline">云云</note>。若 <lb ed="X" n="0653a23"/><lb ed="R099" n="0043a08"/>发此心。是即出家。是即具禁戒。第七修功補过。以昔 <lb ed="X" n="0653a24"/><lb ed="R099" n="0043a09"/>身口意起过。今亦身口意为功。昔昼夜造罪。今昏晓 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0653b" n="0653b"/> <lb ed="X" n="0653b01"/><lb ed="R099" n="0043a10"/>修福。昔身受细触。今身受苦受。昔口为过。今口诵经 <lb ed="X" n="0653b02"/><lb ed="R099" n="0043a11"/>咒。昔意思恶觉。今意念实相乃至六度等善法<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0653b03"/><lb ed="R099" n="0043a12"/><p xml:id="pX55p0653b0301">第八护法者。勝鬘云。一切功德无边护法。譬如护国 <lb ed="X" n="0653b04"/><lb ed="R099" n="0043a13"/>其功甚大。虽有重罪自得重赏。何<g ref="#CB17097">况</g>不厚。今护惜三 <lb ed="X" n="0653b05"/><lb ed="R099" n="0043a14"/>宝亦复如是。福量无边尙得成圣。<g ref="#CB17097">况</g>罪不灭。</p><p xml:id="pX55p0653b0518" cb:place="inline">第九常 <lb ed="X" n="0653b06"/><lb ed="R099" n="0043a15"/>念<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>是无上大智慧聚。无量神力冥加罪灭。譬如 <lb ed="X" n="0653b07"/><lb ed="R099" n="0043a16"/>日出水雪自融。亦如醜人在端正人边自耻自愧<note place="inline">云 <lb ed="X" n="0653b08"/><lb ed="R099" n="0043a17"/>云</note>。第十观罪性无生者。罪从心生。心有故罪有。今观 <lb ed="X" n="0653b09"/><lb ed="R099" n="0043a18"/>心空。心空故罪空。从前心起十罪。初从烦恼而起至 <lb ed="X" n="0653b10"/><lb ed="R099" n="0043b01"/>一阐提。今论忏悔。从信心而起翻破不信。生重惭愧 <lb ed="X" n="0653b11"/><lb ed="R099" n="0043b02"/>破无惭愧。止生于怖畏翻破不惧恶道。须发露者翻 <lb ed="X" n="0653b12"/><lb ed="R099" n="0043b03"/>破覆藏。断相续心翻破恒常恶念。发菩提心翻破念 <lb ed="X" n="0653b13"/><lb ed="R099" n="0043b04"/>诸恶事。修功補过翻破昔纵身口意。为护持<persName>佛</persName>法翻 <lb ed="X" n="0653b14"/><lb ed="R099" n="0043b05"/>破破善法善事。念十方<persName>佛</persName>翻破昔为耶师恶友所误。 <lb ed="X" n="0653b15"/><lb ed="R099" n="0043b06"/>观罪性空翻破昔顚倒烦恼。烦恼既净。即顺入正理。 <lb ed="X" n="0653b16"/><lb ed="R099" n="0043b07"/>登圣人位。翻罪罪灭。发真悟道。是为忏悔之至要。改 <lb ed="X" n="0653b17"/><lb ed="R099" n="0043b08"/>过之良術<note place="inline">云云</note>。</p><p xml:id="pX55p0653b1707" cb:place="inline">复次。前五法至断相续心。此忏根本 <lb ed="X" n="0653b18"/><lb ed="R099" n="0043b09"/>前後眷属两戒。从护正法念<persName>佛</persName>補过三法。忏恶觉戒。 <lb ed="X" n="0653b19"/><lb ed="R099" n="0043b10"/>何以故。此三是善觉故。菩提心一法忏迴向三菩提 <lb ed="X" n="0653b20"/><lb ed="R099" n="0043b11"/>戒。观无生一法忏念淸净戒。是名十法忏。五支戒即 <lb ed="X" n="0653b21"/><lb ed="R099" n="0043b12"/>是尸罗。淸净三昧现前。以根本律仪恶觉戒净故。世 <lb ed="X" n="0653b22"/><lb ed="R099" n="0043b13"/>间三昧现前。以念淸净戒净故。即是随道戒净。但暖 <lb ed="X" n="0653b23"/><lb ed="R099" n="0043b14"/>顶等是相似道戒亦应然。虽是似道非无漏。如贼中 <lb ed="X" n="0653b24"/><lb ed="R099" n="0043b15"/>人归心降国不名为贼。念处皆是随道故。此中戒亦 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0653c" n="0653c"/> <lb ed="X" n="0653c01"/><lb ed="R099" n="0043b16"/>是随道。能发得真。此随道戒净即真谛三昧现前。迴 <lb ed="X" n="0653c02"/><lb ed="R099" n="0043b17"/>向三菩提戒净故中道三昧现前。得二十五三昧也。 <lb ed="X" n="0653c03"/><lb ed="R099" n="0043b18"/>故大经明持五支戒意。即明发流光八色辨初禅之 <lb ed="X" n="0653c04"/><lb ed="R099" n="0044a01"/>相也。及八偝捨住堪忍地。以王三昧。即是五支尸罗 <lb ed="X" n="0653c05"/><lb ed="R099" n="0044a02"/>淸。故三谛三昧现前<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0653c06"/><lb ed="R099" n="0044a03"/><p xml:id="pX55p0653c0601">别明忏悔者。即是三种忏悔。一作相。二观相。三无生。 <lb ed="X" n="0653c07"/><lb ed="R099" n="0044a04"/>大小乘通论悉具此三。别论小乘但作相。大乘有两 <lb ed="X" n="0653c08"/><lb ed="R099" n="0044a05"/>种。作法者。是运身口之善翻于身口之恶。观相者。深 <lb ed="X" n="0653c09"/><lb ed="R099" n="0044a06"/>识善业相以翻恶业。观无生者。观察根本。根本既净。 <lb ed="X" n="0653c10"/><lb ed="R099" n="0044a07"/>枝葉条即净。此三即是戒定慧。戒防形非。定除乱念。 <lb ed="X" n="0653c11"/><lb ed="R099" n="0044a08"/>慧悟想虚。故约三种论别忏也。作法忏轻罪。一一方 <lb ed="X" n="0653c12"/><lb ed="R099" n="0044a09"/>法备如律文。但重罪四分不许。如十诵<anchor xml:id="nkr_note_add_0653c1201" n="0653c1201"/><anchor xml:id="beg0653c1201" n="0653c1201"/>但<anchor xml:id="end0653c1201"/>许发露竟 <lb ed="X" n="0653c13"/><lb ed="R099" n="0044a10"/>在沙弥上。大僧下不得预法事证戒等事。名与学法 <lb ed="X" n="0653c14"/><lb ed="R099" n="0044a11"/>也。若如四分前明结净地。十诵复弹云。结净地是前 <lb ed="X" n="0653c15"/><lb ed="R099" n="0044a12"/>事。後时<anchor xml:id="nkr_note_add_0653c1501" n="0653c1501"/><anchor xml:id="beg0653c1501" n="0653c1501"/>已<anchor xml:id="end0653c1501"/>度。那得用之。开学不开学。例应如此。又案 <lb ed="X" n="0653c16"/><lb ed="R099" n="0044a13"/>十诵未许羯磨忏重。至初教经便许羯磨。十诵不许 <lb ed="X" n="0653c17"/><lb ed="R099" n="0044a14"/>在大僧数。初教经忏粗得在大。故当知不可定执也。</p> <lb ed="X" n="0653c18"/><lb ed="R099" n="0044a15"/><p xml:id="pX55p0653c1801">观相忏。如方等所明方法。一一在诸大乘经<note place="inline">云云</note>。观 <lb ed="X" n="0653c19"/><lb ed="R099" n="0044a16"/>无生忏。文中为六。一出其法门。二明忏心相。三作观 <lb ed="X" n="0653c20"/><lb ed="R099" n="0044a17"/>除灭。四弘经证。五众经同尔。六明罪灭相。此六意在 <lb ed="X" n="0653c21"/><lb ed="R099" n="0044a18"/>文。细寻取之也。明忏心者。罪起由心。不出二种。一事 <lb ed="X" n="0653c22"/><lb ed="R099" n="0044b01"/>二理。迷事起身口诸罪。迷理起一切邪倒。今忏悔翻 <lb ed="X" n="0653c23"/><lb ed="R099" n="0044b02"/>此事理二迷。远成事理二心。事心虽多。不出大悲覆 <lb ed="X" n="0653c24"/><lb ed="R099" n="0044b03"/>护。缘一切众生拔苦与乐。拔轻苦翻昔事中轻恼众 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0654a" n="0654a"/> <lb ed="X" n="0654a01"/><lb ed="R099" n="0044b04"/>生。拔重苦故翻昔重恼众生。与轻乐故翻昔夺他轻 <lb ed="X" n="0654a02"/><lb ed="R099" n="0044b05"/>乐。与重乐故翻昔夺他重乐。此是福德大力能排障 <lb ed="X" n="0654a03"/><lb ed="R099" n="0044b06"/>道之罪。又理是心之本原。良以不达心性愚暗迷惑。 <lb ed="X" n="0654a04"/><lb ed="R099" n="0044b07"/>今观此心性如虚空。智慧淸净如日照暗。此之智慧 <lb ed="X" n="0654a05"/><lb ed="R099" n="0044b08"/>翻于迷理。理亦深浅偏圆二种。慧无有渐顿相翻<note place="inline">云 <lb ed="X" n="0654a06"/><lb ed="R099" n="0044b09"/>云</note>。修因时福德名行行。慧名慧行。至得果时即是两 <lb ed="X" n="0654a07"/><lb ed="R099" n="0044b10"/>种莊严<note place="inline">云云</note>。二明修观。有两。一约三世。二约现在。三 <lb ed="X" n="0654a08"/><lb ed="R099" n="0044b11"/>世则捡生灭无常刹那不住。即是半字教法。若现在 <lb ed="X" n="0654a09"/><lb ed="R099" n="0044b12"/>捡四句无生无灭。是大乘满字法。即就此为三翻一 <lb ed="X" n="0654a10"/><lb ed="R099" n="0044b13"/>因。成相续相待。他呼此三法真是因缘。因成因缘乃 <lb ed="X" n="0654a11"/><lb ed="R099" n="0044b14"/>至相待因缘。今名此三种皆是解惑。所以者何。三假 <lb ed="X" n="0654a12"/><lb ed="R099" n="0044b15"/>皆是取真之方便。若因成得悟即解因缘。若不悟即 <lb ed="X" n="0654a13"/><lb ed="R099" n="0044b16"/>惑因缘。馀亦如是。因成就外尘内根。合捡相续。但约 <lb ed="X" n="0654a14"/><lb ed="R099" n="0044b17"/>内意根捡相待。不复约别无生。乃是约通无生。别无 <lb ed="X" n="0654a15"/><lb ed="R099" n="0044b18"/>生者。是生法迁後名灭。此是相续所论。今虚空之无。 <lb ed="X" n="0654a16"/><lb ed="R099" n="0045a01"/>生未如是。生<anchor xml:id="nkr_note_add_0654a1601" n="0654a1601"/><anchor xml:id="beg0654a1601" n="0654a1601"/>已<anchor xml:id="end0654a1601"/>为无。乃是不生不灭之理。灭色论。无 <lb ed="X" n="0654a17"/><lb ed="R099" n="0045a02"/>是事。今不生不灭是理相待。此理无生是相待相论。 <lb ed="X" n="0654a18"/><lb ed="R099" n="0045a03"/>此理何止待于相待。亦通待于上两。故开善云。因兼 <lb ed="X" n="0654a19"/><lb ed="R099" n="0045a04"/>二假。或亦过之。两假中迷。未必约相待起惑。若相待 <lb ed="X" n="0654a20"/><lb ed="R099" n="0045a05"/>中迷。即具两假。故言过之。具论观法。备如止观中辨 <lb ed="X" n="0654a21"/><lb ed="R099" n="0045a06"/><note place="inline">云云</note>。问。性罪与根本罪云何。答曰。无作罪约受戒者 <lb ed="X" n="0654a22"/><lb ed="R099" n="0045a07"/>有。不受者无。不受戒者为恶。体自是罪。若不放逸。体 <lb ed="X" n="0654a23"/><lb ed="R099" n="0045a08"/>自是福。故名此为性善。亦名尸罗。尸罗即性戒也。根 <lb ed="X" n="0654a24"/><lb ed="R099" n="0045a09"/>本是无明。能为众罪之本。是故为异<note place="inline">云云</note>。释第二方 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0654b" n="0654b"/> <lb ed="X" n="0654b01"/><lb ed="R099" n="0045a10"/>便中头陀者。名斗籔福也。兰若。離放牧声处。亦名離 <lb ed="X" n="0654b02"/><lb ed="R099" n="0045a11"/>牛鸣处也。理解者。无所味著。如是数福也。问。六度中 <lb ed="X" n="0654b03"/><lb ed="R099" n="0045a12"/>何意尸罗淸净禅定现前。何不檀忍等淸净为缘。答。 <lb ed="X" n="0654b04"/><lb ed="R099" n="0045a13"/>此有两義。一别二通。别者。持戒是净业障。业障障禅。 <lb ed="X" n="0654b05"/><lb ed="R099" n="0045a14"/>故次须净戒。又云施是依报。施与不施不正障禅。犯 <lb ed="X" n="0654b06"/><lb ed="R099" n="0045a15"/>戒是正报上起罪。遮定事深。故须净尸罗方能发定。 <lb ed="X" n="0654b07"/><lb ed="R099" n="0045a16"/>若嗔心是一。盖名烦恼障亦能障禅。贪是盖。亦障禅。 <lb ed="X" n="0654b08"/><lb ed="R099" n="0045a17"/>此皆通论耳。</p> <lb ed="X" n="0654b09"/><lb ed="R099" n="0045a18"/><p xml:id="pX55p0654b0901">释第二方便诃五欲者为五。一标五欲大意。二历别 <lb ed="X" n="0654b10"/><lb ed="R099" n="0045b01"/>出五欲相。三总诃过罪。四引经证。五结成。从生死不 <lb ed="X" n="0654b11"/><lb ed="R099" n="0045b02"/>绝去至贪身无异诃苦习两谛。智者观身观苦。不贪 <lb ed="X" n="0654b12"/><lb ed="R099" n="0045b03"/>染无著是观集。是名真涅槃为灭谛。如诸<persName>佛</persName>所说去 <lb ed="X" n="0654b13"/><lb ed="R099" n="0045b04"/>是道谛也。</p> <lb ed="X" n="0654b14"/><lb ed="R099" n="0045b05"/><p xml:id="pX55p0654b1401">释第三方便<anchor xml:id="nkr_note_add_0654b1401" n="0654b1401"/><anchor xml:id="beg0654b1401" n="0654b1401"/>弃<anchor xml:id="end0654b1401"/>五盖者。若是外境五欲。一对五根即 <lb ed="X" n="0654b15"/><lb ed="R099" n="0045b06"/>谢。现在时节促若是。五盖追缘二世五尘。时节长。念 <lb ed="X" n="0654b16"/><lb ed="R099" n="0045b07"/>念在心。覆障禅定。名之为盖也。数人明嗔不至上又 <lb ed="X" n="0654b17"/><lb ed="R099" n="0045b08"/>下界名贪上界名爱。睡眠不至初禅轻通于上上地。 <lb ed="X" n="0654b18"/><lb ed="R099" n="0045b09"/>既有攀上厌下故。掉悔至上成论。明五盖皆通至上 <lb ed="X" n="0654b19"/><lb ed="R099" n="0045b10"/>界。大乘明此五盖束成三毒。三毒迷法界而起。法界 <lb ed="X" n="0654b20"/><lb ed="R099" n="0045b11"/>无边畔。迷亦无量。当知毒盖通至极果。极果豁悟法 <lb ed="X" n="0654b21"/><lb ed="R099" n="0045b12"/>界。法身无量故。所得智慧亦无量。得报亦大。应亦无 <lb ed="X" n="0654b22"/><lb ed="R099" n="0045b13"/>限。故大品经云。色无边故般若无边。乃至识亦如是。 <lb ed="X" n="0654b23"/><lb ed="R099" n="0045b14"/>大经云。因灭是色获得常色。色若有边岂得为常。当 <lb ed="X" n="0654b24"/><lb ed="R099" n="0045b15"/>知法身大果应用圆满极在妙觉。不纵不横具足成 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0654c" n="0654c"/> <lb ed="X" n="0654c01"/><lb ed="R099" n="0045b16"/>就。岂容舍那坐一花瑞而判为报。应满法界。何止一 <lb ed="X" n="0654c02"/><lb ed="R099" n="0045b17"/>释迦耶。明三身优劣如此者。皆不得意。得意为言。只 <lb ed="X" n="0654c03"/><lb ed="R099" n="0045b18"/>释迦即遮那。故普贤观云。释迦牟尼名毘卢遮那。妙 <lb ed="X" n="0654c04"/><lb ed="R099" n="0046a01"/>勝定云。或见释迦。或见遮那。当知法身遍一切处。岂 <lb ed="X" n="0654c05"/><lb ed="R099" n="0046a02"/>异释迦别求遮那。遮那既止三界。释迦何容乖此。遮 <lb ed="X" n="0654c06"/><lb ed="R099" n="0046a03"/>那既遍法界。五盖云何不通三界耶。今言五盖<g ref="#CB00832">覆</g>禅 <lb ed="X" n="0654c07"/><lb ed="R099" n="0046a04"/>者。有漏禅･无漏･亦有漏亦无漏･非有漏非无漏。此等 <lb ed="X" n="0654c08"/><lb ed="R099" n="0046a05"/>诸禅皆为五盖所覆。其故如止观也。问。盖通上地者。 <lb ed="X" n="0654c09"/><lb ed="R099" n="0046a06"/>上地何容更起三疑。答。此三是通始终。自地<anchor xml:id="nkr_note_add_0654c0901" n="0654c0901"/><anchor xml:id="beg0654c0901" n="0654c0901"/>已<anchor xml:id="end0654c0901"/>断。别 <lb ed="X" n="0654c10"/><lb ed="R099" n="0046a07"/>轻为上地盖耳。问。三疑何不盖上地。答。初心于<anchor xml:id="nkr_note_add_0654c1001" n="0654c1001"/><anchor xml:id="beg0654c1001" n="0654c1001"/>己<anchor xml:id="end0654c1001"/>实 <lb ed="X" n="0654c11"/><lb ed="R099" n="0046a08"/>相于法界于<persName>佛</persName>等不了故。成疑为盖。破此盖得发禅。 <lb ed="X" n="0654c12"/><lb ed="R099" n="0046a09"/>上地不复疑此。但于上地无量别法未明。故得五盖。 <lb ed="X" n="0654c13"/><lb ed="R099" n="0046a10"/>又障初禅是事疑。上去是理疑<note place="inline">云云</note>。问。为当却盖入 <lb ed="X" n="0654c14"/><lb ed="R099" n="0046a11"/>禅。为断入禅。答。若依成论。伏性得未到定。断性得初 <lb ed="X" n="0654c15"/><lb ed="R099" n="0046a12"/>禅。乃至非想亦尔。但出观时不妨散心中。上地轻惑。 <lb ed="X" n="0654c16"/><lb ed="R099" n="0046a13"/>今将此例罗汉断三界子缚。无正使。不妨有习气。却 <lb ed="X" n="0654c17"/><lb ed="R099" n="0046a14"/>五盖入禅亦应如是。入禅时无盖。出定还起。起时轻 <lb ed="X" n="0654c18"/><lb ed="R099" n="0046a15"/>微。不同未得定时盖也。何故尔。散心盖等是报法。定 <lb ed="X" n="0654c19"/><lb ed="R099" n="0046a16"/>心数亦是报法。心数亦是报法。定中起味贪成障盖。 <lb ed="X" n="0654c20"/><lb ed="R099" n="0046a17"/>散中起贪表成障盖。若直散直定亦不能障禅。然出 <lb ed="X" n="0654c21"/><lb ed="R099" n="0046a18"/>禅时具有贪恚法。约四句料简能障不能障。一根利 <lb ed="X" n="0654c22"/><lb ed="R099" n="0046b01"/>无遮利有遮。根钝无遮钝有遮。有遮者不得定。唯根 <lb ed="X" n="0654c23"/><lb ed="R099" n="0046b02"/>利能得。定有遮故有盖。今取其遮定故为障。不取相 <lb ed="X" n="0654c24"/><lb ed="R099" n="0046b03"/>对治一品治一品障也。断却之意寻此可知。问。五盖 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0655a" n="0655a"/> <lb ed="X" n="0655a01"/><lb ed="R099" n="0046b04"/>何者正障。有人言散动是正障。掉悔也。或言无知是 <lb ed="X" n="0655a02"/><lb ed="R099" n="0046b05"/>正障。睡眠疑。是疑从痴生。或言贪恚是正障。此皆偏 <lb ed="X" n="0655a03"/><lb ed="R099" n="0046b06"/>论其障。今明五皆正障皆偏障。故经云。離欲及恶法。 <lb ed="X" n="0655a04"/><lb ed="R099" n="0046b07"/>恶法即五盖。何得止一种。是恶而须離耶。故知五种 <lb ed="X" n="0655a05"/><lb ed="R099" n="0046b08"/>皆正也。如身有四气。气动发俱能杀人。今逐其傍者。 <lb ed="X" n="0655a06"/><lb ed="R099" n="0046b09"/>或言热死。或言冷死耳。语法皆正。遍人则傍也。</p> <lb ed="X" n="0655a07"/><lb ed="R099" n="0046b10"/><p xml:id="pX55p0655a0701">释第四方便调五事。亦得约因缘偈为观行解释调 <lb ed="X" n="0655a08"/><lb ed="R099" n="0046b11"/>适。身息心三事纵容得所。因是入禅。即是因缘所生 <lb ed="X" n="0655a09"/><lb ed="R099" n="0046b12"/>法。若三事是有。可论宽急。若三事空寂。何所宽急。是 <lb ed="X" n="0655a10"/><lb ed="R099" n="0046b13"/>名我说即是空。若三事定有即是性有。性有不可令 <lb ed="X" n="0655a11"/><lb ed="R099" n="0046b14"/>空。若三事定空是名性空。性空不可令有。今观三事 <lb ed="X" n="0655a12"/><lb ed="R099" n="0046b15"/>非性有。假说于有。三事非性空。假说于空。假空非空。 <lb ed="X" n="0655a13"/><lb ed="R099" n="0046b16"/>假有非有。如幻如化。幻化<anchor xml:id="nkr_note_add_0655a1301" n="0655a1301"/><anchor xml:id="beg0655a1301" n="0655a1301"/>无<anchor xml:id="end0655a1301"/>实。无实故空。虽空而幻。是 <lb ed="X" n="0655a14"/><lb ed="R099" n="0046b17"/>故言有。如镜中像。见而不可见。不可见而见。若定执 <lb ed="X" n="0655a15"/><lb ed="R099" n="0046b18"/>有名急。若定执空名宽。今如幻化。不定有则不急。不 <lb ed="X" n="0655a16"/><lb ed="R099" n="0047a01"/>定空则不<anchor xml:id="nkr_note_add_0655a1601" n="0655a1601"/><anchor xml:id="beg0655a1601" n="0655a1601"/>宽<anchor xml:id="end0655a1601"/>。遍入非道而通达<persName>佛</persName>道。是名亦名为假 <lb ed="X" n="0655a17"/><lb ed="R099" n="0047a02"/>名亦名中道義者。若观三事是性空性有。堕有边观。 <lb ed="X" n="0655a18"/><lb ed="R099" n="0047a03"/>三事非性空非性有。即堕无边。今中道正观尙不见 <lb ed="X" n="0655a19"/><lb ed="R099" n="0047a04"/>无性之空有。何况定性之空有。不得定性之空有。即 <lb ed="X" n="0655a20"/><lb ed="R099" n="0047a05"/>是不急。不得无性之空有。即是不宽。遮此二边。故名 <lb ed="X" n="0655a21"/><lb ed="R099" n="0047a06"/>为中道。于一一法中悉能施转诸法皆入一法。无有 <lb ed="X" n="0655a22"/><lb ed="R099" n="0047a07"/>滞碍。是名中道義也。</p> <lb ed="X" n="0655a23"/><lb ed="R099" n="0047a08"/><p xml:id="pX55p0655a2301">释第五方便行五法者。亦约四偈。欲从欲界入初禅。 <lb ed="X" n="0655a24"/><lb ed="R099" n="0047a09"/>即是因缘生法也。欲从三界入涅槃。即是我说即是 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0655b" n="0655b"/> <lb ed="X" n="0655b01"/><lb ed="R099" n="0047a10"/>空。欲从空出假。即是亦名为假名。欲从二观为方便 <lb ed="X" n="0655b02"/><lb ed="R099" n="0047a11"/>入中道者。即是亦名中道義。馀四可知。问。从假入空 <lb ed="X" n="0655b03"/><lb ed="R099" n="0047a12"/>破性。破名以入。今出假亦应出此不。答。菩萨为物。物 <lb ed="X" n="0655b04"/><lb ed="R099" n="0047a13"/>既宜此。何故不得耶。复次。此五法者如人乘船。欲精 <lb ed="X" n="0655b05"/><lb ed="R099" n="0047a14"/>进念如篙橧巧。慧如点头。一心如捉<g ref="#CB16158">栬</g>。经云。直心政 <lb ed="X" n="0655b06"/><lb ed="R099" n="0047a15"/>前後。方便乃得前。又如鸟飞。用眼视。用翅进。用尾正。 <lb ed="X" n="0655b07"/><lb ed="R099" n="0047a16"/>尾正是一心。翅进是精进等。眼视是巧慧<note place="inline">云云</note>。如是 <lb ed="X" n="0655b08"/><lb ed="R099" n="0047a17"/>等二十五法。亦以自行亦以授人。俱得俱失。自行失 <lb ed="X" n="0655b09"/><lb ed="R099" n="0047a18"/>者。虽行此方便拘捡身心。心无法味。不得其意。多有 <lb ed="X" n="0655b10"/><lb ed="R099" n="0047b01"/>退堕。得意者。能以二十五法一一经心。善巧调和方 <lb ed="X" n="0655b11"/><lb ed="R099" n="0047b02"/>便得所。法味日新。次第增进。化他失者。若能深识前 <lb ed="X" n="0655b12"/><lb ed="R099" n="0047b03"/>人种种根缘。若保滞有相。心在证得。此应用禅波罗 <lb ed="X" n="0655b13"/><lb ed="R099" n="0047b04"/>蜜大意章所明中道菩提心相毕竟空寂。幷简非显 <lb ed="X" n="0655b14"/><lb ed="R099" n="0047b05"/>是。遣荡对著。如暗室遇灯。存保自净。若前人修空怀 <lb ed="X" n="0655b15"/><lb ed="R099" n="0047b06"/>解豁达。平等太过。混无分别。谓此为是。此应用辨诠 <lb ed="X" n="0655b16"/><lb ed="R099" n="0047b07"/>次章从初世间出世上上分别显示。与经论相应。令 <lb ed="X" n="0655b17"/><lb ed="R099" n="0047b08"/>无谬滥。不相负贷。犹如贯华。线应有序。若前人心谓 <lb ed="X" n="0655b18"/><lb ed="R099" n="0047b09"/>禅是一门无所关涉。此应用释名章。以禅之一名遍 <lb ed="X" n="0655b19"/><lb ed="R099" n="0047b10"/>通诸法。虽复异称殊辨。终不離禅。故禅大如王。言禅 <lb ed="X" n="0655b20"/><lb ed="R099" n="0047b11"/>皆摄。如派奔趣。朝宗于海。若谓禅但是禅。无所出生。 <lb ed="X" n="0655b21"/><lb ed="R099" n="0047b12"/>此应用辨禅门章明色息心为行。从此三门出一切 <lb ed="X" n="0655b22"/><lb ed="R099" n="0047b13"/>法。大小两乘行行慧行三门悉摄。如品物殊类悉依 <lb ed="X" n="0655b23"/><lb ed="R099" n="0047b14"/>地生。如是等种种对治前人。必使称機。莫令差谬。廣 <lb ed="X" n="0655b24"/><lb ed="R099" n="0047b15"/>引经论。赞美禅度。能如是者。前人必生慕乐。丕夙受 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0655c" n="0655c"/> <lb ed="X" n="0655c01"/><lb ed="R099" n="0047b16"/>道。则应以二十五方便而教授之。又观此人于五盖 <lb ed="X" n="0655c02"/><lb ed="R099" n="0047b17"/>中何者偏多。若有所偏。善巧方便而为除却。前人既 <lb ed="X" n="0655c03"/><lb ed="R099" n="0047b18"/>依教受学。发诸禅定。定中妨障。此应用内方便而觉 <lb ed="X" n="0655c04"/><lb ed="R099" n="0048a01"/>悟之。以外方便去盖除欲。净诸遮障。故名弃恶。以内 <lb ed="X" n="0655c05"/><lb ed="R099" n="0048a02"/>方便增长善根。是名功德丛林。复次。持戒佈施但破 <lb ed="X" n="0655c06"/><lb ed="R099" n="0048a03"/>悭防非。不能兼有所治。若修禅者。廣伏诸恶方便中 <lb ed="X" n="0655c07"/><lb ed="R099" n="0048a04"/>所明处。亦廣如发禅时众善悉起。善利非一。丛林之 <lb ed="X" n="0655c08"/><lb ed="R099" n="0048a05"/>名義在于此。是名化他之得也。若不如此。是名为失 <lb ed="X" n="0655c09"/><lb ed="R099" n="0048a06"/>也。料简内方便。亦得外用。如未得定时。魔事病患起。 <lb ed="X" n="0655c10"/><lb ed="R099" n="0048a07"/>应以内方便法而用治之。内方便亦得外用者。如得 <lb ed="X" n="0655c11"/><lb ed="R099" n="0048a08"/>禅定。善入出住调适三事。是名内用外方便也。</p> <lb ed="X" n="0655c12"/><lb ed="R099" n="0048a09"/><p xml:id="pX55p0655c1201">释第三品内方便者。定内用心。深识得失。若能善巧 <lb ed="X" n="0655c13"/><lb ed="R099" n="0048a10"/>则禅定增进。若失误乖僻。非但不进亦能壞禅。是故 <lb ed="X" n="0655c14"/><lb ed="R099" n="0048a11"/>须明内方便。内方便为五。一止门。二验善恶根性。三 <lb ed="X" n="0655c15"/><lb ed="R099" n="0048a12"/>明安心法。四治病患。五觉魔事。心若静细。能知世间 <lb ed="X" n="0655c16"/><lb ed="R099" n="0048a13"/>生灭法相。一切善恶即现其中。既识其相。若是善者 <lb ed="X" n="0655c17"/><lb ed="R099" n="0048a14"/>即安心宿集之。法是恶者。即安心治之。如是修习。设 <lb ed="X" n="0655c18"/><lb ed="R099" n="0048a15"/>身有疾。即须治疗。使身安道隆。道隆故。道高而魔盛。 <lb ed="X" n="0655c19"/><lb ed="R099" n="0048a16"/>即当觉识。若能内心善巧防护。此等诸法即是破四 <lb ed="X" n="0655c20"/><lb ed="R099" n="0048a17"/>魔三障。所以者何。善法根性发即是阴魔。恶根性发 <lb ed="X" n="0655c21"/><lb ed="R099" n="0048a18"/>即是烦恼魔。病患即是死魔。魔即天子魔。恶根性是 <lb ed="X" n="0655c22"/><lb ed="R099" n="0048b01"/>烦恼障。善根性及魔事等是业障。病患是报障。若能 <lb ed="X" n="0655c23"/><lb ed="R099" n="0048b02"/>善识魔障者。禅定任运开发。安心入定也。</p> <lb ed="X" n="0655c24"/><lb ed="R099" n="0048b03"/><p xml:id="pX55p0655c2401">第一明止门者。若法眼识病授药。随宜而教。若六度 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0656a" n="0656a"/> <lb ed="X" n="0656a01"/><lb ed="R099" n="0048b04"/>通别教地前圆教五品等位。不得法眼者。皆有差機 <lb ed="X" n="0656a02"/><lb ed="R099" n="0048b05"/>之失。身子如是。犹有浣衣数息之失。何况馀人。今既 <lb ed="X" n="0656a03"/><lb ed="R099" n="0048b06"/>不识根性。为当前用何法初教众生。今但以止通一 <lb ed="X" n="0656a04"/><lb ed="R099" n="0048b07"/>切诸禅定。初者为未知根性宜先习止也。问。<persName>佛</persName>说二 <lb ed="X" n="0656a05"/><lb ed="R099" n="0048b08"/>为甘露门。可得为初。何意说止。答。初有通别。二甘露 <lb ed="X" n="0656a06"/><lb ed="R099" n="0048b09"/>是别。止则是通。止是静定通发。夙习之定随其发者。 <lb ed="X" n="0656a07"/><lb ed="R099" n="0048b10"/>即用为门。又止能通治一切恶。恶是散动。今以止击 <lb ed="X" n="0656a08"/><lb ed="R099" n="0048b11"/>之。恶强者。前现即随强者而治。加亦破之。即是安心 <lb ed="X" n="0656a09"/><lb ed="R099" n="0048b12"/>对治。故止通生诸善。通破恶。故为通门之初。今明止 <lb ed="X" n="0656a10"/><lb ed="R099" n="0048b13"/>为四義。一明止義。二明立止意。三明修止方法。四明 <lb ed="X" n="0656a11"/><lb ed="R099" n="0048b14"/>证止相。止有何義。止即定義。经说有三种定。谓上中 <lb ed="X" n="0656a12"/><lb ed="R099" n="0048b15"/>下。下即十大地中心数定也。心数虽多。随所向处皆 <lb ed="X" n="0656a13"/><lb ed="R099" n="0048b16"/>有此定。故云若无此定。手书异文。口演异言。平地顚 <lb ed="X" n="0656a14"/><lb ed="R099" n="0048b17"/>倒。以有定则不如此。中定者。即是四禅定法也。若修 <lb ed="X" n="0656a15"/><lb ed="R099" n="0048b18"/>之相应。挺然不乱。如蛇入筒。筒令蛇直。此法亦尔。然 <lb ed="X" n="0656a16"/><lb ed="R099" n="0049a01"/>定能令发定。上定者即法性不动定。无有生灭。自性 <lb ed="X" n="0656a17"/><lb ed="R099" n="0049a02"/>是定。对于生死散动法名法性为定。而此法性亦无 <lb ed="X" n="0656a18"/><lb ed="R099" n="0049a03"/>定无可定。尙无定之可定。何得有散。以无散无定。名 <lb ed="X" n="0656a19"/><lb ed="R099" n="0049a04"/>法性为定<note place="inline">云云</note>。定既有三。今明止亦有三。一守境止。 <lb ed="X" n="0656a20"/><lb ed="R099" n="0049a05"/>二制心止。三体真止。以有心数随缘随处故。故得有 <lb ed="X" n="0656a21"/><lb ed="R099" n="0049a06"/>守境随处得论修止。若处处无止。不可得约无止处 <lb ed="X" n="0656a22"/><lb ed="R099" n="0049a07"/>修止。以有止故得明守境止也。二以有定法故。今明 <lb ed="X" n="0656a23"/><lb ed="R099" n="0049a08"/>制心止。若无定法将何制心。以有法故。制心一处无 <lb ed="X" n="0656a24"/><lb ed="R099" n="0049a09"/>事不辨。窃起即止。窃起即止心与定合。束持心任运 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0656b" n="0656b"/> <lb ed="X" n="0656b01"/><lb ed="R099" n="0049a10"/>不散。故得有制心止。三体真止。以有理性不动。无生 <lb ed="X" n="0656b02"/><lb ed="R099" n="0049a11"/>无灭理故。今得有体真止。体达理性。性自淸净。湛然 <lb ed="X" n="0656b03"/><lb ed="R099" n="0049a12"/>寂绝。无缘无念。缘理入定故言体真止。以此三定義 <lb ed="X" n="0656b04"/><lb ed="R099" n="0049a13"/>故修此三止。问。此三止与止观三止云何。若是守境 <lb ed="X" n="0656b05"/><lb ed="R099" n="0049a14"/>制心。但是被随缘方便止耳。以得此随处有定。故能 <lb ed="X" n="0656b06"/><lb ed="R099" n="0049a15"/>随入一切非道之处无非<persName>佛</persName>道。颇有一法无不是定 <lb ed="X" n="0656b07"/><lb ed="R099" n="0049a16"/>取。故言方便止。若是体真止即有二義。不含中之真 <lb ed="X" n="0656b08"/><lb ed="R099" n="0049a17"/>即通教之体真。含中之真即是别教之体真。若开出 <lb ed="X" n="0656b09"/><lb ed="R099" n="0049a18"/>中道即離。为息二边分别止同异<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0656b10"/><lb ed="R099" n="0049b01"/><p xml:id="pX55p0656b1001">第二明三止大意。何故说此三止。为四悉昙因缘故。 <lb ed="X" n="0656b11"/><lb ed="R099" n="0049b02"/>若是世界悉昙者。有横有竖。横明世界但说法相。若 <lb ed="X" n="0656b12"/><lb ed="R099" n="0049b03"/>竖论阶位浅深。即有上中下等差别之相。俱是世界 <lb ed="X" n="0656b13"/><lb ed="R099" n="0049b04"/>悉昙也。为人者。自有人便宜守不宜制体等。自有人 <lb ed="X" n="0656b14"/><lb ed="R099" n="0049b05"/>便宜制不宜体守。自有人宜体不宜守制<note place="inline">云云</note>。对治 <lb ed="X" n="0656b15"/><lb ed="R099" n="0049b06"/>者。乍将外守境以破烦恼散心。或将内境制心破外 <lb ed="X" n="0656b16"/><lb ed="R099" n="0049b07"/>守境。或将理性止非内非外破于内境及以外境。此 <lb ed="X" n="0656b17"/><lb ed="R099" n="0049b08"/>竖明治。自有横明对治。将守境破散动。治穴鼻无钩 <lb ed="X" n="0656b18"/><lb ed="R099" n="0049b09"/>之失。或将制心破散动。或将缘理破散动。如是不定。 <lb ed="X" n="0656b19"/><lb ed="R099" n="0049b10"/>此三止各各异相。守境有处可缘。守心<anchor xml:id="nkr_note_add_0656b1901" n="0656b1901"/><anchor xml:id="beg0656b1901" n="0656b1901"/>但<anchor xml:id="end0656b1901"/>制心而<anchor xml:id="nkr_note_add_0656b1902" n="0656b1902"/><anchor xml:id="beg0656b1902" n="0656b1902"/>已<anchor xml:id="end0656b1902"/>。 <lb ed="X" n="0656b20"/><lb ed="R099" n="0049b11"/>体真缘理无心无境。对治不同<note place="inline">云云</note>。第一義者。自有 <lb ed="X" n="0656b21"/><lb ed="R099" n="0049b12"/>人守境不得道体真得道。自有体真不得道守境得 <lb ed="X" n="0656b22"/><lb ed="R099" n="0049b13"/>道。故法句经云。有时<persName>佛</persName>说生法。于无生法得度。复次。 <lb ed="X" n="0656b23"/><lb ed="R099" n="0049b14"/>明修止者。一修守境。二修止制心。三修体真。修守境 <lb ed="X" n="0656b24"/><lb ed="R099" n="0049b15"/>者。繫念现前。但取五处。顶上･发际･鼻･齐･足指。馀非修 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0656c" n="0656c"/> <lb ed="X" n="0656c01"/><lb ed="R099" n="0049b16"/>止处。偏故非修处故。但此五处皆是暂时摄繫。各有 <lb ed="X" n="0656c02"/><lb ed="R099" n="0049b17"/>所宜。不可剩言是长久好境。若浮心动。应繫足指。足 <lb ed="X" n="0656c03"/><lb ed="R099" n="0049b18"/>指亦是修不净所宜。若心沉昏。应繫缘顶上。若修白 <lb ed="X" n="0656c04"/><lb ed="R099" n="0050a01"/>骨。应须发际。若易悟无常。应须鼻隔。若欲安身治病。 <lb ed="X" n="0656c05"/><lb ed="R099" n="0050a02"/>应须缘齐。自行修止亦须五处得宜。若欲化他亦应 <lb ed="X" n="0656c06"/><lb ed="R099" n="0050a03"/>用此。但此五。若久在顶。则身轻心恍。久在发际。自眩 <lb ed="X" n="0656c07"/><lb ed="R099" n="0050a04"/>心浮。久在足。心沉多睡。各有所患。可意斟酌。守此五 <lb ed="X" n="0656c08"/><lb ed="R099" n="0050a05"/>境以守其心。令心不散。譬如弥猴锁之于柱。及以五 <lb ed="X" n="0656c09"/><lb ed="R099" n="0050a06"/>锁不令離柱。守心亦尔。虽复五处移易。不令心散。若 <lb ed="X" n="0656c10"/><lb ed="R099" n="0050a07"/>猴疲极依柱而眠。眠即梦心。只如是繫之不散。心则 <lb ed="X" n="0656c11"/><lb ed="R099" n="0050a08"/>入定。定则发生种种诸禅定。又譬如未调猴不可教 <lb ed="X" n="0656c12"/><lb ed="R099" n="0050a09"/>诏。若调善。教化伎能。心亦如是。未被止摄不可为观。 <lb ed="X" n="0656c13"/><lb ed="R099" n="0050a10"/>既止定<anchor xml:id="nkr_note_add_0656c1301" n="0656c1301"/><anchor xml:id="beg0656c1301" n="0656c1301"/>已<anchor xml:id="end0656c1301"/>可令入观<note place="inline">云云</note>。又若宿命修白骨。于发际 <lb ed="X" n="0656c14"/><lb ed="R099" n="0050a11"/>即相应。别先修不净。即于足指应。若齐下守。名为气 <lb ed="X" n="0656c15"/><lb ed="R099" n="0050a12"/>海。气出始此。气入趣此。譬如海水。水趣之。湖出之。若 <lb ed="X" n="0656c16"/><lb ed="R099" n="0050a13"/>观检此气。虽趣无处所。虽出无根源。缘此修止。心道 <lb ed="X" n="0656c17"/><lb ed="R099" n="0050a14"/>下向。兼能治救病也。修制心止者。向来为外境驰荡。 <lb ed="X" n="0656c18"/><lb ed="R099" n="0050a15"/>以内境守之。非心内外。何可以境守之。心是灵智之 <lb ed="X" n="0656c19"/><lb ed="R099" n="0050a16"/>法。烦恼起即制。即制名制心止。譬如调马<anchor xml:id="nkr_note_add_0656c1901" n="0656c1901"/><anchor xml:id="beg0656c1901" n="0656c1901"/>已<anchor xml:id="end0656c1901"/>可繫之 <lb ed="X" n="0656c20"/><lb ed="R099" n="0050a17"/>于柱但骑之而制调。若前透亦动。後缩亦动。左傍右 <lb ed="X" n="0656c21"/><lb ed="R099" n="0050a18"/>傍随动随动。动<anchor xml:id="nkr_note_add_0656c2101" n="0656c2101"/><anchor xml:id="beg0656c2101" n="0656c2101"/>已<anchor xml:id="end0656c2101"/>马方得调。堪可乘御。去住自在。心 <lb ed="X" n="0656c22"/><lb ed="R099" n="0050b01"/>马亦尔。欻起即制。随其起处即便制之。心若得止。乃 <lb ed="X" n="0656c23"/><lb ed="R099" n="0050b02"/>可入观。若人不骑此马。不知其性。骑之方觉。人不生 <lb ed="X" n="0656c24"/><lb ed="R099" n="0050b03"/>禅。不知其心。摄之则知。是故名制心止。制若非住。即 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0657a" n="0657a"/> <lb ed="X" n="0657a01"/><lb ed="R099" n="0050b04"/>须凝心。譬如翔鸟之翅住其细静。令禅得发。前守境 <lb ed="X" n="0657a02"/><lb ed="R099" n="0050b05"/>止亦如是。若非想馀解。亦住其静住。譬如猕猴眠时。 <lb ed="X" n="0657a03"/><lb ed="R099" n="0050b06"/>勿以杖<g ref="#CB15081">策</g><note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0657a04"/><lb ed="R099" n="0050b07"/><p xml:id="pX55p0657a0401">第三体真止。如偈云。息心达本原。故号为沙门。心空 <lb ed="X" n="0657a05"/><lb ed="R099" n="0050b08"/>无主。无主即是无性。自他性･共性･无因性。若是四性 <lb ed="X" n="0657a06"/><lb ed="R099" n="0050b09"/>可得有主。今心无此四性。是故无主。故云无明体性 <lb ed="X" n="0657a07"/><lb ed="R099" n="0050b10"/>本自不生。妄想因缘和合而生。是故约因成相续相 <lb ed="X" n="0657a08"/><lb ed="R099" n="0050b11"/>待。四句检之不见其性。无故即真。体心即真。即事而 <lb ed="X" n="0657a09"/><lb ed="R099" n="0050b12"/>真。若有心可制可守。今既无心无性。制何所止。譬如 <lb ed="X" n="0657a10"/><lb ed="R099" n="0050b13"/>飏炎无实。何所壅遏防止其非。是故体真相如此。又 <lb ed="X" n="0657a11"/><lb ed="R099" n="0050b14"/>守境制心名为愚夫禅。体真止名为推義禅。缘真如 <lb ed="X" n="0657a12"/><lb ed="R099" n="0050b15"/>禅名<persName>如来</persName>禅。四句检实不可得名推義禅。念念入法 <lb ed="X" n="0657a13"/><lb ed="R099" n="0050b16"/>流名缘真。湛然寂照名<persName>如来</persName>禅。</p> <lb ed="X" n="0657a14"/><lb ed="R099" n="0050b17"/><p xml:id="pX55p0657a1401">第四证止者。旧云馀禅门。从未到地。的有所发而止。 <lb ed="X" n="0657a15"/><lb ed="R099" n="0050b18"/>是通发诸禅。通发诸恶。亦无的有所证。而金齿三藏 <lb ed="X" n="0657a16"/><lb ed="R099" n="0051a01"/>明别有证相。即是五轮。一地。二水。三风。四金沙。五金 <lb ed="X" n="0657a17"/><lb ed="R099" n="0051a02"/>刚。若因止发地轮禅者。如地遍能生一切。此禅出生 <lb ed="X" n="0657a18"/><lb ed="R099" n="0051a03"/>既廣。不可的用一相制名。总而言之名为地轮。即对 <lb ed="X" n="0657a19"/><lb ed="R099" n="0051a04"/>未到定也。地虽能生。不得水不生。今水轮禅能润渍 <lb ed="X" n="0657a20"/><lb ed="R099" n="0051a05"/>遍生一切事禅。故总用水轮为名。即对初禅也。风轮 <lb ed="X" n="0657a21"/><lb ed="R099" n="0051a06"/>与空相依。如风行空。此风三昧行空无碍。即是伏惑。 <lb ed="X" n="0657a22"/><lb ed="R099" n="0051a07"/>似于真道风能破壞故。破诸见。成伏道。又能摇动发 <lb ed="X" n="0657a23"/><lb ed="R099" n="0051a08"/>生成似道故。即对五方便位。若入真道。名金沙轮。对 <lb ed="X" n="0657a24"/><lb ed="R099" n="0051a09"/>见道。若断思惟尽。名金刚轮。即对无学道。通称轮者。 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0657b" n="0657b"/> <lb ed="X" n="0657b01"/><lb ed="R099" n="0051a10"/>转也。从下趣上。隔凡成圣。是为五轮次第之相也。若 <lb ed="X" n="0657b02"/><lb ed="R099" n="0051a11"/>约三藏五轮。多从繫缘止入地轮。从制心止发水轮。 <lb ed="X" n="0657b03"/><lb ed="R099" n="0051a12"/>繫缘止不发水轮。若发夙习。所不论耳。非是修繫缘 <lb ed="X" n="0657b04"/><lb ed="R099" n="0051a13"/>能发也。又水轮亦不发风轮。从体真止发。此止通发 <lb ed="X" n="0657b05"/><lb ed="R099" n="0051a14"/>止三轮也。若通教。多从体真止发五轮。修上下自发 <lb ed="X" n="0657b06"/><lb ed="R099" n="0051a15"/>或是夙习<note place="inline">云云</note>。约别教者。体中道之止。发前五种轮。 <lb ed="X" n="0657b07"/><lb ed="R099" n="0051a16"/>止成方便道。入金沙即初地。妙觉名金刚轮。若圆教 <lb ed="X" n="0657b08"/><lb ed="R099" n="0051a17"/>体中道真。前通别五轮。只风轮方便道是六根净位。 <lb ed="X" n="0657b09"/><lb ed="R099" n="0051a18"/>若发金沙即是初住。金刚即妙觉。若开善无金刚心。 <lb ed="X" n="0657b10"/><lb ed="R099" n="0051b01"/>莊严有之。有者无碍道因转即成<persName>佛</persName>智。仁王云。释迦 <lb ed="X" n="0657b11"/><lb ed="R099" n="0051b02"/>入寂定金刚三昧。故知果亦金刚。前两教就後心菩 <lb ed="X" n="0657b12"/><lb ed="R099" n="0051b03"/>萨及<persName>佛</persName>俱得此名。二乘无碍解脱亦受。若别教初地 <lb ed="X" n="0657b13"/><lb ed="R099" n="0051b04"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0657b1301" n="0657b1301"/><anchor xml:id="beg0657b1301" n="0657b1301"/>已<anchor xml:id="end0657b1301"/>去。圆教初住去。因果得受耳。仁王大有家辨之。或 <lb ed="X" n="0657b14"/><lb ed="R099" n="0051b05"/>後心或七地。或初地或初住。若不将四教往判经文。 <lb ed="X" n="0657b15"/><lb ed="R099" n="0051b06"/>云何释耶。若真谛三藏诸师说有金刚之惑。为金刚 <lb ed="X" n="0657b16"/><lb ed="R099" n="0051b07"/>智所破。此或如金刚破难可破。若还白羊角龟甲即 <lb ed="X" n="0657b17"/><lb ed="R099" n="0051b08"/>碎。此惑亦尔。馀智无如之何。得金刚智破<note place="inline">云云</note>。复次。 <lb ed="X" n="0657b18"/><lb ed="R099" n="0051b09"/>五轮不明火轮者。火轮立世界时明此为轮。今更不 <lb ed="X" n="0657b19"/><lb ed="R099" n="0051b10"/>言者。言水火相违是故不也<note place="inline">云云</note>。复次。三止既发内 <lb ed="X" n="0657b20"/><lb ed="R099" n="0051b11"/>外诸善。亦发习报。何故尔。譬如毒兽恶贼潜伏人舍。 <lb ed="X" n="0657b21"/><lb ed="R099" n="0051b12"/>若蹴迫捡授则知是恶物。心亦如是。以止证之。恶心 <lb ed="X" n="0657b22"/><lb ed="R099" n="0051b13"/>则起。又恶应受报。既今修止。恶业快烦恼悼而起来 <lb ed="X" n="0657b23"/><lb ed="R099" n="0051b14"/>遮其善。令不成就。责其报也。若不治之。能壞行者。欲 <lb ed="X" n="0657b24"/><lb ed="R099" n="0051b15"/>知其相云何。报因发时。无有方便却之。有两过。一无 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0657c" n="0657c"/> <lb ed="X" n="0657c01"/><lb ed="R099" n="0051b16"/>入福德无以资发智慧。二取之爱著心妨进禅定。此 <lb ed="X" n="0657c02"/><lb ed="R099" n="0051b17"/>既报相。暂现即灭。魔知此念。续作相似报相而迷惑 <lb ed="X" n="0657c03"/><lb ed="R099" n="0051b18"/>之。能令人失心诳惑。入于鬼道。乃至于死。若有方便 <lb ed="X" n="0657c04"/><lb ed="R099" n="0052a01"/>不取不捨。能增人天大福德。又能助导禅不失正辙 <lb ed="X" n="0657c05"/><lb ed="R099" n="0052a02"/>也。 习因发者善。无方便却之。亦二过。一却之不能 <lb ed="X" n="0657c06"/><lb ed="R099" n="0052a03"/>发夙习种种利益。二取之乃一往是善心染著。则从 <lb ed="X" n="0657c07"/><lb ed="R099" n="0052a04"/>事物<g ref="#CB17111">󴋗</g>起永妨禅定。若有方便不取不捨。但随喜一 <lb ed="X" n="0657c08"/><lb ed="R099" n="0052a05"/>切善事及诸习法即足。何必经身造作。以随喜故宿 <lb ed="X" n="0657c09"/><lb ed="R099" n="0052a06"/>习自开。了了分明。以不须经身故。不妨禅定。则能有 <lb ed="X" n="0657c10"/><lb ed="R099" n="0052a07"/>所进。分别善不善者。数人通称烦恼为不善根。亦名 <lb ed="X" n="0657c11"/><lb ed="R099" n="0052a08"/>业。三不善根即是三毒。若通说互得。若别论客客者。 <lb ed="X" n="0657c12"/><lb ed="R099" n="0052a09"/>是烦恼动身口意成行名业。令习报两因。因禅而起。 <lb ed="X" n="0657c13"/><lb ed="R099" n="0052a10"/>云何相<g ref="#CB15032">貌</g>。若恶境界起苦恼逼身心者。名习报。若起 <lb ed="X" n="0657c14"/><lb ed="R099" n="0052a11"/>成恶心欲造五逆四重者。是习因起也。能治此两种 <lb ed="X" n="0657c15"/><lb ed="R099" n="0052a12"/>恶因成方便。即是智德。若翻恶习因为善习因。即成 <lb ed="X" n="0657c16"/><lb ed="R099" n="0052a13"/>智德大菩提果。若翻恶报因大涅槃果。名为断德。以 <lb ed="X" n="0657c17"/><lb ed="R099" n="0052a14"/>是義故。名内方便也。</p> <lb ed="X" n="0657c18"/><lb ed="R099" n="0052a15"/><p xml:id="pX55p0657c1801">次明数息方法。用二十五方便研魔<anchor xml:id="nkr_note_add_0657c1801" n="0657c1801"/><anchor xml:id="beg0657c1801" n="0657c1801"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0657c1801"/>。三事若调。得 <lb ed="X" n="0657c19"/><lb ed="R099" n="0052a16"/>入粗住细住。若不入者。必于二十五法有不调处。细 <lb ed="X" n="0657c20"/><lb ed="R099" n="0052a17"/>心研捡。若不调而调之。调竟而数。勿数风喘但数息。 <lb ed="X" n="0657c21"/><lb ed="R099" n="0052a18"/>从一至十。十过名增。十少名减。若妄数及疑。此是散 <lb ed="X" n="0657c22"/><lb ed="R099" n="0052b01"/>乱。若能不增不减。十数成就。名一念即。数成名十。十 <lb ed="X" n="0657c23"/><lb ed="R099" n="0052b02"/>念念成。必得入也。但判根有上中下奢促耳。十念名 <lb ed="X" n="0657c24"/><lb ed="R099" n="0052b03"/>上中下可知。数但数入。得多失少。入是生息。補养身 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0658a" n="0658a"/> <lb ed="X" n="0658a01"/><lb ed="R099" n="0052b04"/>命。如人服药。出是灭息。如人吐逆。又入息吹火。火温 <lb ed="X" n="0658a02"/><lb ed="R099" n="0052b05"/>水。水持地。是故身轻利。出息乖上。令身沉重无气力。 <lb ed="X" n="0658a03"/><lb ed="R099" n="0052b06"/>又入息扶心。心细易得定。出息散乱。乖心不得定。入 <lb ed="X" n="0658a04"/><lb ed="R099" n="0052b07"/>息能见内事三十六物发特勝。知五阴空。破倒见净 <lb ed="X" n="0658a05"/><lb ed="R099" n="0052b08"/>理。出息扶外事。见华光象<g ref="#CB15032">貌</g>多是魔事。壞入定。入息 <lb ed="X" n="0658a06"/><lb ed="R099" n="0052b09"/>转细实。欲界且成色界法。为八缘入初禅。出息不成。 <lb ed="X" n="0658a07"/><lb ed="R099" n="0052b10"/>缘乖禅也。是为数入息门相。如是失相者。数息不得 <lb ed="X" n="0658a08"/><lb ed="R099" n="0052b11"/>浪数风喘。遂致成腹胀烦满。应捨入数出。此是暂治。 <lb ed="X" n="0658a09"/><lb ed="R099" n="0052b12"/>非修禅也。是为数出家。得其失如上<note place="inline">云云</note>。数息得定 <lb ed="X" n="0658a10"/><lb ed="R099" n="0052b13"/>凡有五分。所谓退分･护分･住分･进分･达分。退分者。或 <lb ed="X" n="0658a11"/><lb ed="R099" n="0052b14"/>外缘退。或内缘退。外退者。二十五方便中有失。无巧 <lb ed="X" n="0658a12"/><lb ed="R099" n="0052b15"/>慧防持。自是失定。当历二十五缘以辨相违之相。明 <lb ed="X" n="0658a13"/><lb ed="R099" n="0052b16"/>其退失也。 内缘退者。于静心内有三障四魔。能壞 <lb ed="X" n="0658a14"/><lb ed="R099" n="0052b17"/>其定。若静内起好恶相。以不知故而生忧喜。致起动 <lb ed="X" n="0658a15"/><lb ed="R099" n="0052b18"/>念。即失于禅。是名退分。护分者。善识善恶等相。所谓 <lb ed="X" n="0658a16"/><lb ed="R099" n="0053a01"/>三障四魔。若业障有二。一现起业。业名为作。于定内 <lb ed="X" n="0658a17"/><lb ed="R099" n="0053a02"/>即有诸有为功德。善业起业惑起塔起寺缘像齐讲 <lb ed="X" n="0658a18"/><lb ed="R099" n="0053a03"/>无集。种种驰求。如此业起。静散相乖。能壞定也。二者 <lb ed="X" n="0658a19"/><lb ed="R099" n="0053a04"/>幽冥业相起。所谓过去造业。未得受报。而今修禅受 <lb ed="X" n="0658a20"/><lb ed="R099" n="0053a05"/>生色界。是故诸业来责其报。令其定壞。不得生色界。 <lb ed="X" n="0658a21"/><lb ed="R099" n="0053a06"/>故名业障。若有此相起。应当思惟。良由过去触犯致 <lb ed="X" n="0658a22"/><lb ed="R099" n="0053a07"/>此罪失。若不修禅。应次第受禅力能出欲界。业无之 <lb ed="X" n="0658a23"/><lb ed="R099" n="0053a08"/>何。况有此身。应一心修在定。勿生忧喜。忧喜若生。即 <lb ed="X" n="0658a24"/><lb ed="R099" n="0053a09"/>壞禅。一期若谢。强者先牵。若不如此。名为内缘故退。 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0658b" n="0658b"/> <lb ed="X" n="0658b01"/><lb ed="R099" n="0053a10"/>属退分。若能如此了别。不失定心。名护分。烦恼障亦 <lb ed="X" n="0658b02"/><lb ed="R099" n="0053a11"/>二种。一现起烦恼相。相起之後乃生烦恼。此名烦恼 <lb ed="X" n="0658b03"/><lb ed="R099" n="0053a12"/>相起。若现起者即是三毒。毒起当用对治治之。相起 <lb ed="X" n="0658b04"/><lb ed="R099" n="0053a13"/>者。若见端正女人顺情色来。即是贪欲相现。应修空 <lb ed="X" n="0658b05"/><lb ed="R099" n="0053a14"/>观不净。其心不动。定法令得。若见无头手足。残缺破 <lb ed="X" n="0658b06"/><lb ed="R099" n="0053a15"/>塔壞寺<persName>佛</persName>像狼藉。即是嗔恚相现。尔时当修慈定心。 <lb ed="X" n="0658b07"/><lb ed="R099" n="0053a16"/>愍哀一切。复当念捨身命报偿罪业。若昏迷暗失境 <lb ed="X" n="0658b08"/><lb ed="R099" n="0053a17"/>界相来者。即痴相。当用观智照了我身自空。罪福无 <lb ed="X" n="0658b09"/><lb ed="R099" n="0053a18"/>主。一心入于实际之中。报障起亦有二。一现事报。二 <lb ed="X" n="0658b10"/><lb ed="R099" n="0053b01"/>报障相。现事即是疾病<anchor xml:id="nkr_note_add_0658b1001" n="0658b1001"/><anchor xml:id="beg0658b1001" n="0658b1001"/>县<anchor xml:id="end0658b1001"/>官忧厄等事。尔时安心耐 <lb ed="X" n="0658b11"/><lb ed="R099" n="0053b02"/>忍。知不可避。非山非海。心无动乱。定法不立相现者。 <lb ed="X" n="0658b12"/><lb ed="R099" n="0053b03"/>于未受报前。或虎狼狮子县官枷理等相起。即当忍 <lb ed="X" n="0658b13"/><lb ed="R099" n="0053b04"/>受。作捨身命心。心若成。障得转。後不受。譬如巫师度 <lb ed="X" n="0658b14"/><lb ed="R099" n="0053b05"/>厄尙能禳灾。何况定心受报而不消灭。亦如国法不 <lb ed="X" n="0658b15"/><lb ed="R099" n="0053b06"/>重害人。若禅中作受报意。业福亦不再至。故八念中 <lb ed="X" n="0658b16"/><lb ed="R099" n="0053b07"/>有念死。其意在此<note place="inline">云云</note>。欲分业报三相异者。若见相 <lb ed="X" n="0658b17"/><lb ed="R099" n="0053b08"/>後。有报事起。属报障相。若业相者。但壞禅心。未有报 <lb ed="X" n="0658b18"/><lb ed="R099" n="0053b09"/>事。恒作心察。心转明利。相起即知。不俟复验。魔障者。 <lb ed="X" n="0658b19"/><lb ed="R099" n="0053b10"/>三魔如三障。天子魔当分别。或作种种相<g ref="#CB15032">貌</g>。总乱行 <lb ed="X" n="0658b20"/><lb ed="R099" n="0053b11"/>者。应须觉识。若觉知有贼。贼无能为。入实际中一心 <lb ed="X" n="0658b21"/><lb ed="R099" n="0053b12"/>不动。则不为害。内有十军等名内魔。种种相名外魔。 <lb ed="X" n="0658b22"/><lb ed="R099" n="0053b13"/>譬如有疮毒即得入。外由内进。若三障尤重。当为魔 <lb ed="X" n="0658b23"/><lb ed="R099" n="0053b14"/>入障中也。外魔有违顺。射破五根。顺名华箭。违直名 <lb ed="X" n="0658b24"/><lb ed="R099" n="0053b15"/>箭。随五根入。能为恼乱<note place="inline">云云</note>。由不识内外妨障。是名 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0658c" n="0658c"/> <lb ed="X" n="0658c01"/><lb ed="R099" n="0053b16"/>退分。能善识别内外过患。防守定心安稳者。即名护 <lb ed="X" n="0658c02"/><lb ed="R099" n="0053b17"/>分。因护分故。即得住分。若不护不住者。良由往世不 <lb ed="X" n="0658c03"/><lb ed="R099" n="0053b18"/>习护故。今若不护。未来无住。为令住故。虽退艰护。後 <lb ed="X" n="0658c04"/><lb ed="R099" n="0054a01"/>得成任运住分也。进分有三。一横进。二竖进。三横竖 <lb ed="X" n="0658c05"/><lb ed="R099" n="0054a02"/>顿进。若进发初禅<anchor xml:id="nkr_note_add_0658c0501" n="0658c0501"/><anchor xml:id="beg0658c0501" n="0658c0501"/>已<anchor xml:id="end0658c0501"/>。进入二禅乃至十二门等者。是 <lb ed="X" n="0658c06"/><lb ed="R099" n="0054a03"/>竖进。若因数息遂发特勝･不净･偝捨等。是横进。或顿 <lb ed="X" n="0658c07"/><lb ed="R099" n="0054a04"/>横竖一时俱进。或直顿进。或直横顿进。今且约竖进 <lb ed="X" n="0658c08"/><lb ed="R099" n="0054a05"/>之相。行者从调适得所。从粗住至细住。历欲界至未 <lb ed="X" n="0658c09"/><lb ed="R099" n="0054a06"/>到定。此定闲静。明穴如月之夜。</p> <lb ed="X" n="0658c10"/><lb ed="R099" n="0054a07"/><p xml:id="pX55p0658c1001">次觉八触身者。此是发根本禅也。八触者。所谓轻･重･ <lb ed="X" n="0658c11"/><lb ed="R099" n="0054a08"/>冷･暖･涩･滑･动･庠。轻･动是风大。庠･暖是火大。冷･滑是水 <lb ed="X" n="0658c12"/><lb ed="R099" n="0054a09"/>大。重･涩是地大。此之八触还是四大也。欲界色界身 <lb ed="X" n="0658c13"/><lb ed="R099" n="0054a10"/>别揽净妙之色为五根。则有见闻觉知之用。今修禅 <lb ed="X" n="0658c14"/><lb ed="R099" n="0054a11"/>静细。即发初禅色界净妙之色来触欲界之身。是则 <lb ed="X" n="0658c15"/><lb ed="R099" n="0054a12"/>八触外来也。又云还是欲界妙色转妙起触。数息转 <lb ed="X" n="0658c16"/><lb ed="R099" n="0054a13"/>心。心能转火。火能转风。风能转水。水转地故起八触。 <lb ed="X" n="0658c17"/><lb ed="R099" n="0054a14"/>譬如变麦为面。变面为酒。酒带糠糟。但欲界色无异 <lb ed="X" n="0658c18"/><lb ed="R099" n="0054a15"/>于色界色。是名触从内出也。如此八触各有体用。暖 <lb ed="X" n="0658c19"/><lb ed="R099" n="0054a16"/>是火体。庠即是用。轻体动用。冷体滑用。重体涩用。是 <lb ed="X" n="0658c20"/><lb ed="R099" n="0054a17"/>故为八也。若不断欲界性障。八触不起。断故即起。起 <lb ed="X" n="0658c21"/><lb ed="R099" n="0054a18"/>亦无的次第。随人四大强弱。若风大强。轻动前起。火 <lb ed="X" n="0658c22"/><lb ed="R099" n="0054b01"/>大强。暖痒初发。馀例尔。今且明动触发行相。行者于 <lb ed="X" n="0658c23"/><lb ed="R099" n="0054b02"/>未到定中。其心澄细。鬱然觉其身运运如风发。外人 <lb ed="X" n="0658c24"/><lb ed="R099" n="0054b03"/>不觉。自知有此。若头发成退分。腰发成住分。足发成 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0659a" n="0659a"/> <lb ed="X" n="0659a01"/><lb ed="R099" n="0054b04"/>进分。发此触时。与支林俱生。今且复十种功德以明 <lb ed="X" n="0659a02"/><lb ed="R099" n="0054b05"/>其相。所谓空･明･濡心自在･定･喜･乐･解脱･善心･智慧･境 <lb ed="X" n="0659a03"/><lb ed="R099" n="0054b06"/>界相应。空者。觉身如雲影。豁然空寂。勝于未到定时。 <lb ed="X" n="0659a04"/><lb ed="R099" n="0054b07"/>明者。心地明了。離诸昏暗。<g ref="#CB00400">濡</g>心者。離欲界粗<anchor xml:id="nkr_note_add_0659a0401" n="0659a0401"/><anchor xml:id="beg0659a0401" n="0659a0401"/>犷<anchor xml:id="end0659a0401"/><g ref="#CB00395">𢤱</g>戾 <lb ed="X" n="0659a05"/><lb ed="R099" n="0054b08"/>刚强。如脑牛皮。随意所用也。定者。其心湛湛无有散 <lb ed="X" n="0659a06"/><lb ed="R099" n="0054b09"/>乱。喜者。知欲界<anchor xml:id="nkr_note_add_0659a0601" n="0659a0601"/><anchor xml:id="beg0659a0601" n="0659a0601"/>已<anchor xml:id="end0659a0601"/>来未曾得此喜。猗喜生乐。同欲界 <lb ed="X" n="0659a07"/><lb ed="R099" n="0054b10"/>受。又因此喜来误心。是故而乐。不同觉观。觉观非受。 <lb ed="X" n="0659a08"/><lb ed="R099" n="0054b11"/>故不相猗。解脱者。離欲界五盖故。善心者。既離五盖 <lb ed="X" n="0659a09"/><lb ed="R099" n="0054b12"/>即三善根生。恭敬三宝。乘此浅定尙然。况三宝理不 <lb ed="X" n="0659a10"/><lb ed="R099" n="0054b13"/>可思议。是名信敬惭愧者。愧于欲界应散。惭于圣贤 <lb ed="X" n="0659a11"/><lb ed="R099" n="0054b14"/>是名惭愧。既得此功德精进不休。二善根生。故名善 <lb ed="X" n="0659a12"/><lb ed="R099" n="0054b15"/>心。智慧者。以定静故世智明了。相应者。心与触及诸 <lb ed="X" n="0659a13"/><lb ed="R099" n="0054b16"/>功德境界相应。分别不谬。无所妄失。略言十。廣则无 <lb ed="X" n="0659a14"/><lb ed="R099" n="0054b17"/>量。唯自明了。是为十功德相也。又约动触论五支者。 <lb ed="X" n="0659a15"/><lb ed="R099" n="0054b18"/>觉此触故名觉支。分别触中诸功德故名观支。亦是 <lb ed="X" n="0659a16"/><lb ed="R099" n="0055a01"/>分别此触与欲界触为千万倍异故名为觉观。只在 <lb ed="X" n="0659a17"/><lb ed="R099" n="0055a02"/>一心而初粗为觉。後细寻为观。譬如推钟一声。初粗 <lb ed="X" n="0659a18"/><lb ed="R099" n="0055a03"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0659a1801" n="0659a1801"/><anchor xml:id="beg0659a1801" n="0659a1801"/>末<anchor xml:id="end0659a1801"/>细类此可知。五支皆在一心而判为五支者。例如 <lb ed="X" n="0659a19"/><lb ed="R099" n="0055a04"/>十心数同时共起而有心王心数之异。今支虽同在 <lb ed="X" n="0659a20"/><lb ed="R099" n="0055a05"/>一心。何妨有五支。又横论一心具五。竖论取五相成 <lb ed="X" n="0659a21"/><lb ed="R099" n="0055a06"/>就。故言五支。譬如贫人初开宝藏。宝藏豁然即觉藏 <lb ed="X" n="0659a22"/><lb ed="R099" n="0055a07"/>开。当此藏开觉之时。具魔乐等令开觉造。初最强故 <lb ed="X" n="0659a23"/><lb ed="R099" n="0055a08"/>受觉名。次分别七宝是金是银等而受观名。此观亦 <lb ed="X" n="0659a24"/><lb ed="R099" n="0055a09"/>有觉而观義显後。受觉名分别知<anchor xml:id="nkr_note_add_0659a2401" n="0659a2401"/><anchor xml:id="beg0659a2401" n="0659a2401"/>已<anchor xml:id="end0659a2401"/>即论于喜。喜有 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0659b" n="0659b"/> <lb ed="X" n="0659b01"/><lb ed="R099" n="0055a10"/>昔所不得而今得之欢。喜少歇而受快乐。喜乐乃但 <lb ed="X" n="0659b02"/><lb ed="R099" n="0055a11"/>喜强未显後。乐强而喜不动涌。受于乐名。喜乐既足 <lb ed="X" n="0659b03"/><lb ed="R099" n="0055a12"/>即入一心定体。如人食饱不须更食。又如疲极欲眠 <lb ed="X" n="0659b04"/><lb ed="R099" n="0055a13"/>不缘五欲。即是一心支。<anchor xml:id="nkr_note_add_0659b0401" n="0659b0401"/><anchor xml:id="beg0659b0401" n="0659b0401"/>但<anchor xml:id="end0659b0401"/>动触中有十功德五支成 <lb ed="X" n="0659b05"/><lb ed="R099" n="0055a14"/>就。其相如此。馀七触亦具十功五支之相也。但数陌 <lb ed="X" n="0659b06"/><lb ed="R099" n="0055a15"/>乃同而相<g ref="#CB15032">貌</g>各异。譬如人热中过冷水。初头极快。後 <lb ed="X" n="0659b07"/><lb ed="R099" n="0055a16"/>更得一甘泉复异于前。复更以沙糖石密冷和水。其 <lb ed="X" n="0659b08"/><lb ed="R099" n="0055a17"/>味复异。又得冷征鱼味复异。冷食虽同味味殊别。又 <lb ed="X" n="0659b09"/><lb ed="R099" n="0055a18"/>如寒时遇火甚以为快。复得热时食复以为快。热羹 <lb ed="X" n="0659b10"/><lb ed="R099" n="0055b01"/>热曤热酒等种种热食。热食乃同味味各异。今八触 <lb ed="X" n="0659b11"/><lb ed="R099" n="0055b02"/>十功五支亦复如是。各各相<g ref="#CB15032">貌</g>唯应证者晓了分明。 <lb ed="X" n="0659b12"/><lb ed="R099" n="0055b03"/>擧譬如上。得和大较。但进分八触有横发竖发。竖发 <lb ed="X" n="0659b13"/><lb ed="R099" n="0055b04"/>者。若发一动触究竟成满。五支具足。後时若坐<anchor xml:id="nkr_note_add_0659b1301" n="0659b1301"/><anchor xml:id="beg0659b1301" n="0659b1301"/>敛<anchor xml:id="end0659b1301"/>念 <lb ed="X" n="0659b14"/><lb ed="R099" n="0055b05"/>即入。或有难入。若还发动触五支成就。虽同是动触。 <lb ed="X" n="0659b15"/><lb ed="R099" n="0055b06"/>动触转深。十功德亦倍上法。禅有多品。品品有异。横 <lb ed="X" n="0659b16"/><lb ed="R099" n="0055b07"/>进者。若发动触十功五支<anchor xml:id="nkr_note_add_0659b1601" n="0659b1601"/><anchor xml:id="beg0659b1601" n="0659b1601"/>已<anchor xml:id="end0659b1601"/>。若谢若未谢即发冷触 <lb ed="X" n="0659b17"/><lb ed="R099" n="0055b08"/>十功五支。若谢未谢复发馀触者。是名横发。或顿横 <lb ed="X" n="0659b18"/><lb ed="R099" n="0055b09"/>竖发可知。若一触不定如此。馀例尔。问。未到亦有空。 <lb ed="X" n="0659b19"/><lb ed="R099" n="0055b10"/>与八触空同耶。答。大槪为九品。其实无量。如凡夫诸 <lb ed="X" n="0659b20"/><lb ed="R099" n="0055b11"/>比丘。目连･身子･<persName>佛</persName>皆得九品定。而不知上验。欲界定 <lb ed="X" n="0659b21"/><lb ed="R099" n="0055b12"/>浅。初禅为深。问。初禅八触五支。二禅何意一识。答。初 <lb ed="X" n="0659b22"/><lb ed="R099" n="0055b13"/>禅色粗是言语法。故有八触分张隔别之异。若入二 <lb ed="X" n="0659b23"/><lb ed="R099" n="0055b14"/>禅时。诃觉观。受内净喜乐转妙。故品在一识不得分 <lb ed="X" n="0659b24"/><lb ed="R099" n="0055b15"/>张。他解五支在欲界定第九品中而明觉观。或言在 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0659c" n="0659c"/> <lb ed="X" n="0659c01"/><lb ed="R099" n="0055b16"/>欲界定前。今言若前若後皆不然。何以故。初禅名觉 <lb ed="X" n="0659c02"/><lb ed="R099" n="0055b17"/>观俱。禅那得在欲界耶。问。何意坐禅人有见相不见 <lb ed="X" n="0659c03"/><lb ed="R099" n="0055b18"/>相。答。譬如人好梦不好梦。攀为多好梦相。象钝则昏 <lb ed="X" n="0659c04"/><lb ed="R099" n="0056a01"/>熟不梦。坐禅人想心多取假名。则喜于静心与相相 <lb ed="X" n="0659c05"/><lb ed="R099" n="0056a02"/>应。若想心不利。虽坐不见相<note place="inline">云云</note>。问。若五支同在一 <lb ed="X" n="0659c06"/><lb ed="R099" n="0056a03"/>心中者。八触止在一心不。答。八触是四大法。水火相 <lb ed="X" n="0659c07"/><lb ed="R099" n="0056a04"/>违。故不得一时。</p> <lb ed="X" n="0659c08"/><lb ed="R099" n="0056a05"/><p xml:id="pX55p0659c0801">次明八触邪正者。正如前说。邪今当辨。何故。根本即 <lb ed="X" n="0659c09"/><lb ed="R099" n="0056a06"/>须简邪。根本禅亦名外论禅。如水普润一切种子。如 <lb ed="X" n="0659c10"/><lb ed="R099" n="0056a07"/>前现者是善种子。定润则发。若过若不及等邪种子。 <lb ed="X" n="0659c11"/><lb ed="R099" n="0056a08"/>于禅亦发。触中有定。此是定种。空是慧种。明是通种。 <lb ed="X" n="0659c12"/><lb ed="R099" n="0056a09"/>喜是悦乐种。如是等善法种悉在禅中。故言根本。论 <lb ed="X" n="0659c13"/><lb ed="R099" n="0056a10"/>云。如囊中有宝。不探现。人人无见者。即此義也。又亦 <lb ed="X" n="0659c14"/><lb ed="R099" n="0056a11"/>是恶种者。如空<anchor xml:id="nkr_note_add_0659c1401" n="0659c1401"/><anchor xml:id="beg0659c1401" n="0659c1401"/>太<anchor xml:id="end0659c1401"/>过是恶取空种。明太过即是一切 <lb ed="X" n="0659c15"/><lb ed="R099" n="0056a12"/>邪通之种。如是等九十六种道幷以此为种为本。细 <lb ed="X" n="0659c16"/><lb ed="R099" n="0056a13"/>搜道理皆约过不及以判其种。为是義故。须约八触 <lb ed="X" n="0659c17"/><lb ed="R099" n="0056a14"/>以明邪正。又触亦在欲界定中。何以故。譬如服菖蒲 <lb ed="X" n="0659c18"/><lb ed="R099" n="0056a15"/>将欲得力而嗔大盛。服黄精将得力而欲更与非药。 <lb ed="X" n="0659c19"/><lb ed="R099" n="0056a16"/>如此粗法被推将尽故莊。今发触亦尔。色界净色将 <lb ed="X" n="0659c20"/><lb ed="R099" n="0056a17"/>起。故界色身自起动触。触亦冷暖等而无空明五支。 <lb ed="X" n="0659c21"/><lb ed="R099" n="0056a18"/>此则易判是非。今但通就诸触简邪正。即为三。一约 <lb ed="X" n="0659c22"/><lb ed="R099" n="0056b01"/>报障。二约烦恼障。三约魔事。云何报障。若有触起。能 <lb ed="X" n="0659c23"/><lb ed="R099" n="0056b02"/>治身中病。病除身安。身安则道隆。于禅有益。此是报 <lb ed="X" n="0659c24"/><lb ed="R099" n="0056b03"/>触起。若触起为病。病则妨禅。不得修定。此恶报起。为 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0660a" n="0660a"/> <lb ed="X" n="0660a01"/><lb ed="R099" n="0056b04"/>壞禅触也。故成论云。有风能成雨。有风能壞雨。有觉 <lb ed="X" n="0660a02"/><lb ed="R099" n="0056b05"/>能成禅。壞禅即此義也。论人云。善巧觉观成禅。不善 <lb ed="X" n="0660a03"/><lb ed="R099" n="0056b06"/>觉观壞禅。此乃以四支为方便作如此说耳。数人正 <lb ed="X" n="0660a04"/><lb ed="R099" n="0056b07"/>取此为支。故觉观不壞禅。释论亦然。今明报障触。不 <lb ed="X" n="0660a05"/><lb ed="R099" n="0056b08"/>同二论所诤方便与正成禅壞禅之意。<anchor xml:id="nkr_note_add_0660a0501" n="0660a0501"/><anchor xml:id="beg0660a0501" n="0660a0501"/>但<anchor xml:id="end0660a0501"/>是欲界报 <lb ed="X" n="0660a06"/><lb ed="R099" n="0056b09"/>身有触致身损益。故于禅有成壞耳。未是初禅中事 <lb ed="X" n="0660a07"/><lb ed="R099" n="0056b10"/><note place="inline">云云</note>。第二约烦恼明邪相者。若此触起<anchor xml:id="nkr_note_add_0660a0701" n="0660a0701"/><anchor xml:id="beg0660a0701" n="0660a0701"/>已<anchor xml:id="end0660a0701"/>。五盖等强 <lb ed="X" n="0660a08"/><lb ed="R099" n="0056b11"/>盛。此是增烦恼触。若此触起<anchor xml:id="nkr_note_add_0660a0801" n="0660a0801"/><anchor xml:id="beg0660a0801" n="0660a0801"/>已<anchor xml:id="end0660a0801"/>。五盖除者。此是除盖 <lb ed="X" n="0660a09"/><lb ed="R099" n="0056b12"/>触。若除事障五盖。此是欲界定触。若除欲界五盖性。 <lb ed="X" n="0660a10"/><lb ed="R099" n="0056b13"/>欲界繫得绳除。此是初禅触。问。事障除是伏。性障除 <lb ed="X" n="0660a11"/><lb ed="R099" n="0056b14"/>是断者。有顶禅那得还生欲耶。答。譬如疟病。虽间日 <lb ed="X" n="0660a12"/><lb ed="R099" n="0056b15"/>不发。後日即发。间日譬伏事善。得善譬断性。虽复得 <lb ed="X" n="0660a13"/><lb ed="R099" n="0056b16"/>差。非是永断。明平复疟。世智断性障。非无漏断。虽生 <lb ed="X" n="0660a14"/><lb ed="R099" n="0056b17"/>有顶。还堕三涂。如平明复疟也。故大经云。世医所疗 <lb ed="X" n="0660a15"/><lb ed="R099" n="0056b18"/>治。虽差<anchor xml:id="nkr_note_add_0660a1501" n="0660a1501"/><anchor xml:id="beg0660a1501" n="0660a1501"/>已<anchor xml:id="end0660a1501"/>复生。即此義也。</p><p xml:id="pX55p0660a1512" cb:place="inline">第三魔邪者。此约初禅十 <lb ed="X" n="0660a16"/><lb ed="R099" n="0057a01"/>功五支明。若过若不及。随二边有增减之失。名之为 <lb ed="X" n="0660a17"/><lb ed="R099" n="0057a02"/>邪。若明过则见日月晃朗。或复生于空解。若暗证之 <lb ed="X" n="0660a18"/><lb ed="R099" n="0057a03"/>禅。明慧空解生时。但明此空法而不能廣明法相。若 <lb ed="X" n="0660a19"/><lb ed="R099" n="0057a04"/>带观发触。明过生触解。则世智辩聪。此师利使之相 <lb ed="X" n="0660a20"/><lb ed="R099" n="0057a05"/>也。当一一历若过若不及。廣明邪相如文。问。初禅那 <lb ed="X" n="0660a21"/><lb ed="R099" n="0057a06"/>得有邪恶。答。恶入禅中。禅体非恶。恶入禅中能发成 <lb ed="X" n="0660a22"/><lb ed="R099" n="0057a07"/>一切恶种子。为诸恶之本。又是边境故身在欲界故。 <lb ed="X" n="0660a23"/><lb ed="R099" n="0057a08"/>故令邪恶得入。又带欲界心入禅。故恶得入。如人开 <lb ed="X" n="0660a24"/><lb ed="R099" n="0057a09"/>门户。贼随而进。以欲界心中先有此邪气分。是故来 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0660b" n="0660b"/> <lb ed="X" n="0660b01"/><lb ed="R099" n="0057a10"/>入。若初禅不觉此二十种者。但有一种即能壞禅。如 <lb ed="X" n="0660b02"/><lb ed="R099" n="0057a11"/>二十人伴。一人是贼。十九俱罪。若能于初禅觉识淘 <lb ed="X" n="0660b03"/><lb ed="R099" n="0057a12"/>练。邪恶既灭。进二禅中无复邪恶之失也。复次十功 <lb ed="X" n="0660b04"/><lb ed="R099" n="0057a13"/>五支终是二十三心数。略撮要者为五。更细分别为 <lb ed="X" n="0660b05"/><lb ed="R099" n="0057a14"/>十功德。廣论是二十三心数。例如阴入界开合<note place="inline">云云</note>。 <lb ed="X" n="0660b06"/><lb ed="R099" n="0057a15"/>今觉观还欲觉观。发喜是受数。乐是猗喜生。乐还是 <lb ed="X" n="0660b07"/><lb ed="R099" n="0057a16"/>受数。一心是王。故知终是心数中法也。今十种功德 <lb ed="X" n="0660b08"/><lb ed="R099" n="0057a17"/>中。空是相数。何故尔。欲界想粗相。见森森之存。初禅 <lb ed="X" n="0660b09"/><lb ed="R099" n="0057a18"/>想妙。见有是空如雲如影故。明者只是作意于境。界 <lb ed="X" n="0660b10"/><lb ed="R099" n="0057b01"/>界分明了。所缘处的的不乱不暗也。<g ref="#CB00400">濡</g>心自在只是 <lb ed="X" n="0660b11"/><lb ed="R099" n="0057b02"/>念数。念数持忆不失。出入自在。定即定数。喜乐即受 <lb ed="X" n="0660b12"/><lb ed="R099" n="0057b03"/>数。解脱即解脱数。善心即行。行即思数。慧即慧数。境 <lb ed="X" n="0660b13"/><lb ed="R099" n="0057b04"/>界相应即是作意于境数。禅既是善。但取通十大地 <lb ed="X" n="0660b14"/><lb ed="R099" n="0057b05"/>心数。取善心数。除烦恼心数。但约二十三心数以明 <lb ed="X" n="0660b15"/><lb ed="R099" n="0057b06"/>廣略耳。若欣同者。为作心数名说。若欣异者。为作五 <lb ed="X" n="0660b16"/><lb ed="R099" n="0057b07"/>支十功之名以赴。前人之欲岂可闻其名异而生诤 <lb ed="X" n="0660b17"/><lb ed="R099" n="0057b08"/>竞<note place="inline">云云</note>。若进入二禅者。诃初禅觉观为患。恼乱禅心。 <lb ed="X" n="0660b18"/><lb ed="R099" n="0057b09"/>初禅即谢。二禅即发。云何诃厌。如禅经云。如人大极 <lb ed="X" n="0660b19"/><lb ed="R099" n="0057b10"/>时欲眠。若有唤呼声。其心大恼乱。云何唤呼。初禅有 <lb ed="X" n="0660b20"/><lb ed="R099" n="0057b11"/>八触等法。若于一动触发。即有十种功德五支之法。 <lb ed="X" n="0660b21"/><lb ed="R099" n="0057b12"/>乃至九品进入。即是竖唤呼。若横发诸禅。即是横唤 <lb ed="X" n="0660b22"/><lb ed="R099" n="0057b13"/>呼。一动触如此。馀触亦如是。功德既廣。观心缘之亦 <lb ed="X" n="0660b23"/><lb ed="R099" n="0057b14"/>多。喜乐动心纷纭褈叠。以之为恼。得入一心安稳为 <lb ed="X" n="0660b24"/><lb ed="R099" n="0057b15"/>快。譬如人受五欲。疲极方欲眠寝。而宾容复来。絃管 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0660c" n="0660c"/> <lb ed="X" n="0660c01"/><lb ed="R099" n="0057b16"/>又奏。乃是娱耳欢心。而欲眠为恼。今初禅以觉观为 <lb ed="X" n="0660c02"/><lb ed="R099" n="0057b17"/>妨。三心乐以之为恼。若最初发触生觉观。此为成一 <lb ed="X" n="0660c03"/><lb ed="R099" n="0057b18"/>心。次一品觉观起。能妨前一心。横亦如此。品品互相 <lb ed="X" n="0660c04"/><lb ed="R099" n="0058a01"/>成壞。今诃此觉观。觉观谢。喜乐一心亦随谢。是故初 <lb ed="X" n="0660c05"/><lb ed="R099" n="0058a02"/>禅名觉观。俱禅通体别体。即此意也。觉观谢<anchor xml:id="nkr_note_add_0660c0501" n="0660c0501"/><anchor xml:id="beg0660c0501" n="0660c0501"/>已<anchor xml:id="end0660c0501"/>即入 <lb ed="X" n="0660c06"/><lb ed="R099" n="0058a03"/>中间。单静转寂。名退禅地。如前分别。又入未到。更增 <lb ed="X" n="0660c07"/><lb ed="R099" n="0058a04"/>一单静空。炅然安稳。此即入海见于平相。发是相<anchor xml:id="nkr_note_add_0660c0701" n="0660c0701"/><anchor xml:id="beg0660c0701" n="0660c0701"/>已<anchor xml:id="end0660c0701"/> <lb ed="X" n="0660c08"/><lb ed="R099" n="0058a05"/>豁发二禅。其心内净炅炅。如明净镜。逾于从来。此是 <lb ed="X" n="0660c09"/><lb ed="R099" n="0058a06"/>二禅内净发。问。二禅是色法。云何言心内净。答。以其 <lb ed="X" n="0660c10"/><lb ed="R099" n="0058a07"/>发得四大净妙之色。勝于初禅之色。以此相故。照心 <lb ed="X" n="0660c11"/><lb ed="R099" n="0058a08"/>即明。故言内净。此净与喜乐一心俱发。故名喜俱。禅 <lb ed="X" n="0660c12"/><lb ed="R099" n="0058a09"/>净是色净。发此净故。心喜猗。喜生乐。乐息入一心。是 <lb ed="X" n="0660c13"/><lb ed="R099" n="0058a10"/>为四支。若是初禅四大未妙。水大有别。致有八触横 <lb ed="X" n="0660c14"/><lb ed="R099" n="0058a11"/>竖等相。不名一识。若入二禅。四大和融。妙而且净。无 <lb ed="X" n="0660c15"/><lb ed="R099" n="0058a12"/>复八触四大之异。但言一识处。初禅由觉观故喜为 <lb ed="X" n="0660c16"/><lb ed="R099" n="0058a13"/>粗。二禅以内净故喜故为深妙。此禅<anchor xml:id="nkr_note_add_0660c1601" n="0660c1601"/><anchor xml:id="beg0660c1601" n="0660c1601"/>但<anchor xml:id="end0660c1601"/>有竖进。无八 <lb ed="X" n="0660c17"/><lb ed="R099" n="0058a14"/>触横进。不妨更有馀禅及无漏之横。是名进发二禅 <lb ed="X" n="0660c18"/><lb ed="R099" n="0058a15"/>之相。若进登三禅者。此二禅虽善而有喜涌之过。喜 <lb ed="X" n="0660c19"/><lb ed="R099" n="0058a16"/>即对忧故通。忧随心至有顶。何处不有。别则在欲界。 <lb ed="X" n="0660c20"/><lb ed="R099" n="0058a17"/>而初禅<anchor xml:id="nkr_note_add_0660c2001" n="0660c2001"/><anchor xml:id="beg0660c2001" n="0660c2001"/>已<anchor xml:id="end0660c2001"/>断。此二禅断忧而生喜。喜对忧而生。犹为 <lb ed="X" n="0660c21"/><lb ed="R099" n="0058a18"/>喜心可动。喜失则忧明。识二禅过患。则进发中间至 <lb ed="X" n="0660c22"/><lb ed="R099" n="0058b01"/>未到单静。次发于乐。此乐是色界净色最极之乐。前 <lb ed="X" n="0660c23"/><lb ed="R099" n="0058b02"/>禅猗他生乐为粗。此禅不猗他生。遍身受乐。凡夫捨 <lb ed="X" n="0660c24"/><lb ed="R099" n="0058b03"/>此为难。圣人得能捨。知此是因缘生法无定。凡夫染 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0661a" n="0661a"/> <lb ed="X" n="0661a01"/><lb ed="R099" n="0058b04"/>爱贪味故须捨支。次念支慧支。慧支是善巧防护。此 <lb ed="X" n="0661a02"/><lb ed="R099" n="0058b05"/>乐但经论出处不同。或前捨。或前慧。此禅难故。故交 <lb ed="X" n="0661a03"/><lb ed="R099" n="0058b06"/>加前後支相不同。当知为缘各异<note place="inline">云云</note>。此禅乃是乐 <lb ed="X" n="0661a04"/><lb ed="R099" n="0058b07"/>俱。而乐壞则苦。故论云。喜乐虽是善。而有忧苦患。薄 <lb ed="X" n="0661a05"/><lb ed="R099" n="0058b08"/>识过恶则进发四禅。中间未到即发不苦不乐支。亦 <lb ed="X" n="0661a06"/><lb ed="R099" n="0058b09"/>名捨俱禅。亦名不动支。乃至定念捨等。四支成就<note place="inline">云 <lb ed="X" n="0661a07"/><lb ed="R099" n="0058b10"/>云</note>。又此禅虽是不动安快。而是色法。患色如牢狱如 <lb ed="X" n="0661a08"/><lb ed="R099" n="0058b11"/>疏如甑。诃色缘空。四禅即谢。发中间未到。即发空处 <lb ed="X" n="0661a09"/><lb ed="R099" n="0058b12"/>空。空廣心廣。故言缘多即散。尔时捨空缘识。识多则 <lb ed="X" n="0661a10"/><lb ed="R099" n="0058b13"/>散。捨识缘无识。或言少识。一解云多识则散。故缘少 <lb ed="X" n="0661a11"/><lb ed="R099" n="0058b14"/>识则定。一解云为缘识故为多。今缘无识。缘无法尘。 <lb ed="X" n="0661a12"/><lb ed="R099" n="0058b15"/>捨智缘无。名为少识。观有识如壅厕。无识如痴。更有 <lb ed="X" n="0661a13"/><lb ed="R099" n="0058b16"/>妙定。名为非有想非无想。非有则非有识。非无则非 <lb ed="X" n="0661a14"/><lb ed="R099" n="0058b17"/>少识。双非有无。故言非想非非想。凡夫谓为非想。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0661a15"/><lb ed="R099" n="0058b18"/>弟子知其无粗想亦有细想。故<persName>佛</persName>诃须<g ref="#CB02494">跋</g>。汝既除粗。 <lb ed="X" n="0661a16"/><lb ed="R099" n="0059a01"/>何不除细。诃师不能。何况于汝。故知此定具细想烦 <lb ed="X" n="0661a17"/><lb ed="R099" n="0059a02"/>恼。约凡为无。<persName>佛</persName>弟子为有。合而名之。名非有想非无 <lb ed="X" n="0661a18"/><lb ed="R099" n="0059a03"/>想。凡夫谓为涅槃。<persName>佛</persName>弟子诃之出界<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0661a19"/><lb ed="R099" n="0059a04"/><p xml:id="pX55p0661a1901">问。合中十七定。俱是从浅至深不。答。中间定是退禅 <lb ed="X" n="0661a20"/><lb ed="R099" n="0059a05"/>地定。乃不深而位居于上。又问。若是定者。俱有喜乐 <lb ed="X" n="0661a21"/><lb ed="R099" n="0059a06"/>不。答。是边地事。悲心禅故无喜乐。问。无喜应无定。答。 <lb ed="X" n="0661a22"/><lb ed="R099" n="0059a07"/>虽无事相应之别喜。不妨有通喜。进缘喜境之喜<anchor xml:id="nkr_note_add_0661a2201" n="0661a2201"/><anchor xml:id="beg0661a2201" n="0661a2201"/>已<anchor xml:id="end0661a2201"/>。 <lb ed="X" n="0661a23"/><lb ed="R099" n="0059a08"/>伏事故有通喜。乐未断性故无别喜<note place="inline">云云</note>。类始如四 <lb ed="X" n="0661a24"/><lb ed="R099" n="0059a09"/>空。依大集亦有通五支而无别异之支林。此但通喜。 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0661b" n="0661b"/> <lb ed="X" n="0661b01"/><lb ed="R099" n="0059a10"/>无别喜也。复次横进者。如四卷禅内廣辨十五种禅 <lb ed="X" n="0661b02"/><lb ed="R099" n="0059a11"/>横发相。不重出。横竖俱发者。義则可解<note place="inline">云云</note>。进分相 <lb ed="X" n="0661b03"/><lb ed="R099" n="0059a12"/>如上。次明达分者。达名为道。故道谛四行云。道正行 <lb ed="X" n="0661b04"/><lb ed="R099" n="0059a13"/>达。亦云道如迹乘故达。只是道以其识。达四禅十二 <lb ed="X" n="0661b05"/><lb ed="R099" n="0059a14"/>缘第一義之理。称之为达。达有五義。所谓退达･护达･ <lb ed="X" n="0661b06"/><lb ed="R099" n="0059a15"/>住达･进达･达达。退达者。如人得未到定即退。还发电 <lb ed="X" n="0661b07"/><lb ed="R099" n="0059a16"/>光见理。见理之慧得通。而未到有失。是名退达。诸论 <lb ed="X" n="0661b08"/><lb ed="R099" n="0059a17"/>懈退義不同。数明苦忍。<persName>佛</persName>教不退。尔前有退。成论明 <lb ed="X" n="0661b09"/><lb ed="R099" n="0059a18"/>四念处<anchor xml:id="nkr_note_add_0661b0901" n="0661b0901"/><anchor xml:id="beg0661b0901" n="0661b0901"/>已<anchor xml:id="end0661b0901"/>不退。何况忍法。若云不退者。真明发时。一 <lb ed="X" n="0661b10"/><lb ed="R099" n="0059b01"/>受不退分。寂然见谛解起。名真不退。此复二解。数人 <lb ed="X" n="0661b11"/><lb ed="R099" n="0059b02"/>云。见谛无漏不退。思惟无漏有退。故有退法罗汉沙 <lb ed="X" n="0661b12"/><lb ed="R099" n="0059b03"/>井之喩。成论人云。思惟无漏岂容有退。但是退分根 <lb ed="X" n="0661b13"/><lb ed="R099" n="0059b04"/>性人。今得无漏。仍本立名。称为退法人。实非退也。如 <lb ed="X" n="0661b14"/><lb ed="R099" n="0059b05"/>此等种种懈退義<note place="inline">云云</note>。护达者。本是护分人。由护故 <lb ed="X" n="0661b15"/><lb ed="R099" n="0059b06"/>达也。住达者亦如是。进达者。或入初禅二禅等。因进 <lb ed="X" n="0661b16"/><lb ed="R099" n="0059b07"/>故达。达达者。第十六心见谛解起<anchor xml:id="nkr_note_add_0661b1601" n="0661b1601"/><anchor xml:id="beg0661b1601" n="0661b1601"/>已<anchor xml:id="end0661b1601"/>成初果。而复更 <lb ed="X" n="0661b17"/><lb ed="R099" n="0059b08"/>达二果三果。乃至超成无学。是为达达。此是约三藏 <lb ed="X" n="0661b18"/><lb ed="R099" n="0059b09"/>论达达也。若别教者。达生死涅槃不二。即事而真。名 <lb ed="X" n="0661b19"/><lb ed="R099" n="0059b10"/>之为达。此理转明名为达达。达分既有五義。馀四分 <lb ed="X" n="0661b20"/><lb ed="R099" n="0059b11"/>亦如是。退分五者。若得初禅。退未到。又退欲界。至散 <lb ed="X" n="0661b21"/><lb ed="R099" n="0059b12"/>心起五逆等。是为退退。本是退分人。今虽如护亦退。 <lb ed="X" n="0661b22"/><lb ed="R099" n="0059b13"/>故名护退。住此定人得<anchor xml:id="nkr_note_add_0661b2201" n="0661b2201"/><anchor xml:id="beg0661b2201" n="0661b2201"/>已<anchor xml:id="end0661b2201"/>而失。是名住退。进发诸禅。 <lb ed="X" n="0661b23"/><lb ed="R099" n="0059b14"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0661b2301" n="0661b2301"/><anchor xml:id="beg0661b2301" n="0661b2301"/>已<anchor xml:id="end0661b2301"/>而失。故名进退。十六心达理要因于定。而无漏不 <lb ed="X" n="0661b24"/><lb ed="R099" n="0059b15"/>失。所因之定失。故名达退。护分亦具五義。退分人而 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0661c" n="0661c"/> <lb ed="X" n="0661c01"/><lb ed="R099" n="0059b16"/>今决须防护。良由过去不护不得成住分。今若不护 <lb ed="X" n="0661c02"/><lb ed="R099" n="0059b17"/>护分不成。是故虽退要须护之。故言退护。退护者是 <lb ed="X" n="0661c03"/><lb ed="R099" n="0059b18"/>护分根性。今又加护。故名护护。住护者。虽得住。犹须 <lb ed="X" n="0661c04"/><lb ed="R099" n="0060a01"/>护之。是名住护。进护者。虽住进一禅。亦须方便修于 <lb ed="X" n="0661c05"/><lb ed="R099" n="0060a02"/>观法。是名进护。达护者。因此护故。又如初果见理。未 <lb ed="X" n="0661c06"/><lb ed="R099" n="0060a03"/>得诸禅。须方便修习。亦名达护也。住分亦为五。如人 <lb ed="X" n="0661c07"/><lb ed="R099" n="0060a04"/>得未到地。久久而失。还住欲界定。是名退住。但护得 <lb ed="X" n="0661c08"/><lb ed="R099" n="0060a05"/>住。是名护住。常在一种品定。是名为住。虽进上定<anchor xml:id="nkr_note_add_0661c0801" n="0661c0801"/><anchor xml:id="beg0661c0801" n="0661c0801"/>已<anchor xml:id="end0661c0801"/>。 <lb ed="X" n="0661c09"/><lb ed="R099" n="0060a06"/>复还住向定故。故云住住。进发上禅处处而住。故言 <lb ed="X" n="0661c10"/><lb ed="R099" n="0060a07"/>进住。因住得无漏见谛。名为达。只住此定。七返生不 <lb ed="X" n="0661c11"/><lb ed="R099" n="0060a08"/>更发禅。是名达住。进分亦为五義。进得初禅。退还未 <lb ed="X" n="0661c12"/><lb ed="R099" n="0060a09"/>到。复更进破上地。是名进退。虽有此进。恒得防护。故 <lb ed="X" n="0661c13"/><lb ed="R099" n="0060a10"/>名护进。在一种定久久而进。是名住进。次第进无间 <lb ed="X" n="0661c14"/><lb ed="R099" n="0060a11"/>者。名为进进。以进故得无漏。是名达进。亦是发无漏 <lb ed="X" n="0661c15"/><lb ed="R099" n="0060a12"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0661c1501" n="0661c1501"/><anchor xml:id="beg0661c1501" n="0661c1501"/>已<anchor xml:id="end0661c1501"/>。能横竖发禅。故言达进。如是五种之義分。各各为 <lb ed="X" n="0661c16"/><lb ed="R099" n="0060a13"/>五是犹为略。若更廣明。只历十二门禅。禅禅之中皆 <lb ed="X" n="0661c17"/><lb ed="R099" n="0060a14"/>具五分。又历一切禅。亦各各备五分。例此可解<note place="inline">云云</note>。 <lb ed="X" n="0661c18"/><lb ed="R099" n="0060a15"/>复次五分又各有两种。一者任运退。二者内外因缘 <lb ed="X" n="0661c19"/><lb ed="R099" n="0060a16"/>故退。任运护。善巧防持故护。馀例有此義<note place="inline">云云</note>。若任 <lb ed="X" n="0661c20"/><lb ed="R099" n="0060a17"/>运达者。此所不论。若善巧修达者。今当分别。则为二。 <lb ed="X" n="0661c21"/><lb ed="R099" n="0060a18"/>先简邪。二明修观。邪者凡有四种。有人无观慧。<anchor xml:id="nkr_note_add_0661c2101" n="0661c2101"/><anchor xml:id="beg0661c2101" n="0661c2101"/>但<anchor xml:id="end0661c2101"/>暗 <lb ed="X" n="0661c22"/><lb ed="R099" n="0060b01"/>心调和气息。数一至十。心既静细。证得欲界。或发未 <lb ed="X" n="0661c23"/><lb ed="R099" n="0060b02"/>到。仍发夙习之见。或一切皆有自性神我之法。住在 <lb ed="X" n="0661c24"/><lb ed="R099" n="0060b03"/>身中。执此为实。计为涅槃究竟之道。能问能答。非他 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0662a" n="0662a"/> <lb ed="X" n="0662a01"/><lb ed="R099" n="0060b04"/>是<anchor xml:id="nkr_note_add_0662a0101" n="0662a0101"/><anchor xml:id="beg0662a0101" n="0662a0101"/>已<anchor xml:id="end0662a0101"/>。见心深入。不可移转。此乃有见之法。妄谓为达。 <lb ed="X" n="0662a02"/><lb ed="R099" n="0060b05"/>实非达也。次有人如是数息证未到定。发夙习。谓一 <lb ed="X" n="0662a03"/><lb ed="R099" n="0060b06"/>切法空无所有。云何等相性无毫末许法。豁若虚空。 <lb ed="X" n="0662a04"/><lb ed="R099" n="0060b07"/>神解异人。辨使无滞。竖执所见谓为涅槃。撥他是<anchor xml:id="nkr_note_add_0662a0401" n="0662a0401"/><anchor xml:id="beg0662a0401" n="0662a0401"/>己<anchor xml:id="end0662a0401"/>。 <lb ed="X" n="0662a05"/><lb ed="R099" n="0060b08"/>空见深入。<persName>佛</persName>所不化。此妄谓为达。实非达也。次发亦 <lb ed="X" n="0662a06"/><lb ed="R099" n="0060b09"/>有亦无见。次发非有非无见。于如是皆妄谓为达。实 <lb ed="X" n="0662a07"/><lb ed="R099" n="0060b10"/>非达也。如长爪思惟诸法不见性相。不可破壞。如大 <lb ed="X" n="0662a08"/><lb ed="R099" n="0060b11"/>海水。不得一法入心。如此之见幷非深入定见。若非 <lb ed="X" n="0662a09"/><lb ed="R099" n="0060b12"/>见者。云何<persName>如来</persName>一言破之。即堕二负处。识其见心。知 <lb ed="X" n="0662a10"/><lb ed="R099" n="0060b13"/>是苦习。获法眼净。若如此者。何得称之为达耶。又如 <lb ed="X" n="0662a11"/><lb ed="R099" n="0060b14"/>论力梵志。受雇撰五百明。难最初一问。<persName>佛</persName>云。为一究 <lb ed="X" n="0662a12"/><lb ed="R099" n="0060b15"/>竟道。众多究竟道。若一。诸师各各称。若多。理不应尔。 <lb ed="X" n="0662a13"/><lb ed="R099" n="0060b16"/>于时鹿头归伏。在<persName>佛</persName>後扇。<persName>佛</persName>指之曰。汝识此人不。答 <lb ed="X" n="0662a14"/><lb ed="R099" n="0060b17"/>曰识。<persName>佛</persName>云。此人得究竟道耶。答云最为第一。<persName>佛</persName>言。若 <lb ed="X" n="0662a15"/><lb ed="R099" n="0060b18"/>尔何故扇耶。于是心伏。五百之难从风自靡。当知众 <lb ed="X" n="0662a16"/><lb ed="R099" n="0061a01"/>多究竟道。乃是诸见妄谓。何关于达。何以故。凡夫外 <lb ed="X" n="0662a17"/><lb ed="R099" n="0061a02"/>道有见论爱论。自赞毁他。不知自捡。常起苦集而不 <lb ed="X" n="0662a18"/><lb ed="R099" n="0061a03"/>觉知。故言外道爱著观空智慧故不能发真。是名暗 <lb ed="X" n="0662a19"/><lb ed="R099" n="0061a04"/>心修禅而发夙习。任运成见。名为邪也。次明修观邪 <lb ed="X" n="0662a20"/><lb ed="R099" n="0061a05"/>者。有人初学一种解心。谓言诸法若有若无等四句 <lb ed="X" n="0662a21"/><lb ed="R099" n="0061a06"/>是实。执此为解决定喜。以此为入观方便。因是证定。 <lb ed="X" n="0662a22"/><lb ed="R099" n="0061a07"/>定心既静。诸见转明。坚执不可捨。我慢自矜高。但知 <lb ed="X" n="0662a23"/><lb ed="R099" n="0061a08"/>破他之非。不尝觉识心内烦恼。静见决定是谓为达。 <lb ed="X" n="0662a24"/><lb ed="R099" n="0061a09"/>实非是达。是为四种邪。就发见有两。一但发见心辨 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0662b" n="0662b"/> <lb ed="X" n="0662b01"/><lb ed="R099" n="0061a10"/>说。见心通达。说见无尽。而不得五通。一加得五通。停 <lb ed="X" n="0662b02"/><lb ed="R099" n="0061a11"/>河在耳。变卤化羊。刀割香涂有如无念。世谓为一切 <lb ed="X" n="0662b03"/><lb ed="R099" n="0061a12"/>智人。然通非无漏。而见慧生著。著是习。习故苦。终为 <lb ed="X" n="0662b04"/><lb ed="R099" n="0061a13"/>四圣谛所破。乃可称达。但是发见获通。廣读韦陀三 <lb ed="X" n="0662b05"/><lb ed="R099" n="0061a14"/>种外道耳。<persName>佛</persName>法以三称解脱谓之<note place="inline">云云</note>。问。正道外道 <lb ed="X" n="0662b06"/><lb ed="R099" n="0061a15"/>修空云何异。答。外道恚爱处生毒。真空人不尔。知爱 <lb ed="X" n="0662b07"/><lb ed="R099" n="0061a16"/>恚从因缘生故不著。不著故无爱恚。爱恚息故名不 <lb ed="X" n="0662b08"/><lb ed="R099" n="0061a17"/>生不。生即是空。空见人即救之云。我爱恚者是思惟 <lb ed="X" n="0662b09"/><lb ed="R099" n="0061a18"/>惑。何关空理。无学亦有习。何得以此妨空。又破之即 <lb ed="X" n="0662b10"/><lb ed="R099" n="0061b01"/>有四句料简。汝所起者乃是新病更起。那得例同圣 <lb ed="X" n="0662b11"/><lb ed="R099" n="0061b02"/>人。圣人故病即是思惑。六十二见灭即是不起新病。 <lb ed="X" n="0662b12"/><lb ed="R099" n="0061b03"/>汝以世智强伏故病。故病不发。而于见心更起新病。 <lb ed="X" n="0662b13"/><lb ed="R099" n="0061b04"/>顺汝见则爱。违汝见则嗔。此二从痴生。陵他为慢。具 <lb ed="X" n="0662b14"/><lb ed="R099" n="0061b05"/>足八十八乃至八万四千苦习浩然。那得称是思惟。 <lb ed="X" n="0662b15"/><lb ed="R099" n="0061b06"/>例同圣人。此为大谬。料简四句如止观<note place="inline">云云</note>。问。何因 <lb ed="X" n="0662b16"/><lb ed="R099" n="0061b07"/>能忍故病。复起新病。答。外道亦具邪行闻思修。邪三 <lb ed="X" n="0662b17"/><lb ed="R099" n="0061b08"/>慧。以其邪心推尽不见。现既未发。真妄即为是违顺 <lb ed="X" n="0662b18"/><lb ed="R099" n="0061b09"/>其所是法。故新病发兴。以其有修慧故。涉事而行。忍 <lb ed="X" n="0662b19"/><lb ed="R099" n="0061b10"/>力得成。强作平等。<persName>佛</persName>法亦具正三慧。以正道方便智 <lb ed="X" n="0662b20"/><lb ed="R099" n="0061b11"/>慧捡见不起。故新病不生。无修慧故。故病犹在<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0662b21"/><lb ed="R099" n="0061b12"/><p xml:id="pX55p0662b2101">第二明修达观者为二。初明达分之观。二约信法两 <lb ed="X" n="0662b22"/><lb ed="R099" n="0061b13"/>行。明观法之相。事如四念处中所明。往彼寻之也。二 <lb ed="X" n="0662b23"/><lb ed="R099" n="0061b14"/>明两行者为二。即信法两行也。信凭闻而解。法藉思 <lb ed="X" n="0662b24"/><lb ed="R099" n="0061b15"/>乃生。法行非都不闻。闻少思多。闻多思少<note place="inline">云云</note>。<anchor xml:id="nkr_note_add_0662b2401" n="0662b2401"/><anchor xml:id="beg0662b2401" n="0662b2401"/>但<anchor xml:id="end0662b2401"/>判 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0662c" n="0662c"/> <lb ed="X" n="0662c01"/><lb ed="R099" n="0061b16"/>两行之位正在苦忍。以闻即入判为信行。以思即入 <lb ed="X" n="0662c02"/><lb ed="R099" n="0061b17"/>判为法行。今解远取根性。初之元起。若多发学问。为 <lb ed="X" n="0662c03"/><lb ed="R099" n="0061b18"/>信行根性。多有禅寂。为法行根性。世世研修。故苦忍 <lb ed="X" n="0662c04"/><lb ed="R099" n="0062a01"/>之位判其两别而得悟道。但此两行不可令偏。至如 <lb ed="X" n="0662c05"/><lb ed="R099" n="0062a02"/>法行之人。三乘之初不愚于法。识解有无等相。邪正 <lb ed="X" n="0662c06"/><lb ed="R099" n="0062a03"/>悉知。若无定者。如风中灯照物不了。若无定名狂智 <lb ed="X" n="0662c07"/><lb ed="R099" n="0062a04"/>慧。顚智慧。如恶马而不群。虽有观慧不名达也。又初 <lb ed="X" n="0662c08"/><lb ed="R099" n="0062a05"/>心不识法相。不解道理。暗心修禅。停心数息。设令证 <lb ed="X" n="0662c09"/><lb ed="R099" n="0062a06"/>未到等禅。与愚夫禅不异。此名为痴。亦非停心･念处 <lb ed="X" n="0662c10"/><lb ed="R099" n="0062a07"/>之观。既非念处不名似达贤人之位。如世间称贤者。 <lb ed="X" n="0662c11"/><lb ed="R099" n="0062a08"/>能知天文地理。百家俱达。然後立德修行。仁慈谦让。 <lb ed="X" n="0662c12"/><lb ed="R099" n="0062a09"/>解行具足。称之曰贤直。尔质朴徒让是愚直。尔怀解 <lb ed="X" n="0662c13"/><lb ed="R099" n="0062a10"/>搪揬造过复是顚狂。解行既偏不称贤士。具足兼擧 <lb ed="X" n="0662c14"/><lb ed="R099" n="0062a11"/>号之曰贤。修道人亦如是。单解称非有非无称为愚 <lb ed="X" n="0662c15"/><lb ed="R099" n="0062a12"/>痴论。何况上三句。何故尔。痴是无明。汝于四句不识 <lb ed="X" n="0662c16"/><lb ed="R099" n="0062a13"/>四谛苦习十二因缘诸流诸缚。但用是见法非他之 <lb ed="X" n="0662c17"/><lb ed="R099" n="0062a14"/>法。而起生死。是事不知名为无明。无明即痴。所以者 <lb ed="X" n="0662c18"/><lb ed="R099" n="0062a15"/>何。非有非无之法。绝四句百非。湛然淸净。汝若证此 <lb ed="X" n="0662c19"/><lb ed="R099" n="0062a16"/>法者。言行相应。此法治心平等无滞。何得依止此见。 <lb ed="X" n="0662c20"/><lb ed="R099" n="0062a17"/>是<anchor xml:id="nkr_note_add_0662c2001" n="0662c2001"/><anchor xml:id="beg0662c2001" n="0662c2001"/>己<anchor xml:id="end0662c2001"/>毁他。是非既生。有无之心即起。双非安在。若人 <lb ed="X" n="0662c21"/><lb ed="R099" n="0062a18"/>赞之则喜。违之则恚。谓<anchor xml:id="nkr_note_add_0662c2101" n="0662c2101"/><anchor xml:id="beg0662c2101" n="0662c2101"/>已<anchor xml:id="end0662c2101"/>解。忽他为慢。于此不了是 <lb ed="X" n="0662c22"/><lb ed="R099" n="0062b01"/>痴。今虽无疑。後当大疑。是为五钝宛然。又复谓此是 <lb ed="X" n="0662c23"/><lb ed="R099" n="0062b02"/>道行。是道故能有所证。即是戒取。的谓此见为是。是 <lb ed="X" n="0662c24"/><lb ed="R099" n="0062b03"/>事定。馀妄语。岂非见取。执此法边。不取馀法边。是为 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0663a" n="0663a"/> <lb ed="X" n="0663a01"/><lb ed="R099" n="0062b04"/>边见。此见偏僻不当道理。是名为邪见。是见依色是 <lb ed="X" n="0663a02"/><lb ed="R099" n="0062b05"/>身见。如是则五利使具足。此十使约三世。具有八十 <lb ed="X" n="0663a03"/><lb ed="R099" n="0062b06"/>八使<note place="inline">云云</note>。此见依色即色阴受。此见即三苦是受阴。 <lb ed="X" n="0663a04"/><lb ed="R099" n="0062b07"/>想此见像<g ref="#CB15032">貌</g>。为此起善恶行。了别此见即是五阴受。 <lb ed="X" n="0663a05"/><lb ed="R099" n="0062b08"/>即是苦想行。即是有生死见爱。流转浩然。真是不识 <lb ed="X" n="0663a06"/><lb ed="R099" n="0062b09"/>非有非无之过。岂非愚痴论。非有非无见生过既尔。 <lb ed="X" n="0663a07"/><lb ed="R099" n="0062b10"/>馀三句过一一具此四谛十二缘利钝等使。以不识 <lb ed="X" n="0663a08"/><lb ed="R099" n="0062b11"/>此过故。皆称为痴。虽作如是见心心解。以不得定故。 <lb ed="X" n="0663a09"/><lb ed="R099" n="0062b12"/>名为狂顚。名为外道邪僻。不名三乘之初不愚于法。 <lb ed="X" n="0663a10"/><lb ed="R099" n="0062b13"/>正解之人。问。<persName>佛</persName>弟子寻教作此念处。何意不成贤人。 <lb ed="X" n="0663a11"/><lb ed="R099" n="0062b14"/>答。一观无常法不遍。二无七觉调适定慧将息。三于 <lb ed="X" n="0663a12"/><lb ed="R099" n="0062b15"/>观空智慧生染。为是故不成。今正解人天者。洞识法 <lb ed="X" n="0663a13"/><lb ed="R099" n="0062b16"/>相。于四见中一。皆识四谛十二缘苦集五阴随心起 <lb ed="X" n="0663a14"/><lb ed="R099" n="0062b17"/>处。有见生时即识即捡。四念处破于四倒。穷核心路 <lb ed="X" n="0663a15"/><lb ed="R099" n="0062b18"/>不令一念取著。故言外道是生烦恼处。<persName>佛</persName>法是灭烦 <lb ed="X" n="0663a16"/><lb ed="R099" n="0063a01"/>恼处。如此解时。名有为法中得正忆念。三乘之初不 <lb ed="X" n="0663a17"/><lb ed="R099" n="0063a02"/>愚于法。随有此解亦未解贤。能以念处之观。破六十 <lb ed="X" n="0663a18"/><lb ed="R099" n="0063a03"/>二见之倒。敛心修定。调和气息。繫念修禅。能发未到 <lb ed="X" n="0663a19"/><lb ed="R099" n="0063a04"/>之定。以定力故解心转明。有定之慧不名顚。有慧之 <lb ed="X" n="0663a20"/><lb ed="R099" n="0063a05"/>定不名痴。解行既足方称为定。得定故。观心专的。定 <lb ed="X" n="0663a21"/><lb ed="R099" n="0063a06"/>所分明。名为念处。亦是用数治乱。用慈治嗔等五方 <lb ed="X" n="0663a22"/><lb ed="R099" n="0063a07"/>便观分明。故名停心。若都无解。直尔暗心。心何由停。 <lb ed="X" n="0663a23"/><lb ed="R099" n="0063a08"/>故请观音云。眼与色相应。云何摄住。身子答云。地大 <lb ed="X" n="0663a24"/><lb ed="R099" n="0063a09"/>地无坚相。如是皆入如实之际。达此观心。方能摄住。 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0663b" n="0663b"/> <lb ed="X" n="0663b01"/><lb ed="R099" n="0063a10"/>摄住故名为停心。当知念处停心。洞达五阴不净。存 <lb ed="X" n="0663b02"/><lb ed="R099" n="0063a11"/>无常等总相别相。观慧明了。尔时名相似。远是初贤 <lb ed="X" n="0663b03"/><lb ed="R099" n="0063a12"/>之位。若不得念处者。<g ref="#CB00193">暖</g>法不生。不得<g ref="#CB00193">暖</g>乃至亦不得 <lb ed="X" n="0663b04"/><lb ed="R099" n="0063a13"/>初果。念处成故则生<g ref="#CB00193">暖</g>乃至成无学。是名法行人也。 <lb ed="X" n="0663b05"/><lb ed="R099" n="0063a14"/>次明信行人。若自思惟了然不解。凭他为说方能得 <lb ed="X" n="0663b06"/><lb ed="R099" n="0063a15"/>悟。譬如天数数雨。五穀数数熟。以闻法故即了邪正。 <lb ed="X" n="0663b07"/><lb ed="R099" n="0063a16"/>无爱无迷深识法。见四谛十二缘。心无依猗。能破诸 <lb ed="X" n="0663b08"/><lb ed="R099" n="0063a17"/>倒。成就念处相似之道。一一如上说。但有从他闻为 <lb ed="X" n="0663b09"/><lb ed="R099" n="0063a18"/>异耳。若作如此等信行法行两种之修。是有为法中 <lb ed="X" n="0663b10"/><lb ed="R099" n="0063b01"/>得正忆念。决定能发真似之道。然达本远理。达何等 <lb ed="X" n="0663b11"/><lb ed="R099" n="0063b02"/>理。凡有四种。论达即四教也。若三藏论达。复有四门。 <lb ed="X" n="0663b12"/><lb ed="R099" n="0063b03"/>有门作停心念处。观色是不净无常苦。乃至心亦如 <lb ed="X" n="0663b13"/><lb ed="R099" n="0063b04"/>是。是名有门判贤圣真似。具如阿毘昙。若空门念处。 <lb ed="X" n="0663b14"/><lb ed="R099" n="0063b05"/>观色是三假因成。等浮虚不实。于众生中亦作三假。 <lb ed="X" n="0663b15"/><lb ed="R099" n="0063b06"/>不定于定。成生法二圣行。故阿含云。是老死。谁老死。 <lb ed="X" n="0663b16"/><lb ed="R099" n="0063b07"/>二俱虚妄。以是观行。得成贤圣真似之道也。此如成 <lb ed="X" n="0663b17"/><lb ed="R099" n="0063b08"/>论所明。亦有亦无门。观五阴因缘所生故。是有缘生。 <lb ed="X" n="0663b18"/><lb ed="R099" n="0063b09"/>浮虚不定是空。以是为观圣贤真似之道也。此如昆 <lb ed="X" n="0663b19"/><lb ed="R099" n="0063b10"/>勒所明。非空非有门观義推应有。如大论云。一切实 <lb ed="X" n="0663b20"/><lb ed="R099" n="0063b11"/>等。廣说第一義。第一義即是悟理。悟理从四门入。即 <lb ed="X" n="0663b21"/><lb ed="R099" n="0063b12"/>是有无等四门之義也。又大论云。为车匿心调。当说 <lb ed="X" n="0663b22"/><lb ed="R099" n="0063b13"/>離有无经可得道。此即非有非无门得罗汉。不可以 <lb ed="X" n="0663b23"/><lb ed="R099" n="0063b14"/>此非有非无为大乘中道意也。又成论明離有離无 <lb ed="X" n="0663b24"/><lb ed="R099" n="0063b15"/>行圣中道。寻此语。只是離断常之有无。指偏真为中 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0663c" n="0663c"/> <lb ed="X" n="0663c01"/><lb ed="R099" n="0063b16"/>道。寄滥大乘也。以不辨<persName>佛</persName>性。不空涅槃。只是三藏四 <lb ed="X" n="0663c02"/><lb ed="R099" n="0063b17"/>门。此门通。行者见真理也。问。既破六十二见之有无。 <lb ed="X" n="0663c03"/><lb ed="R099" n="0063b18"/>那忽以更四门被物。岂不还成有无耶。答。以有无诸 <lb ed="X" n="0663c04"/><lb ed="R099" n="0064a01"/>见有碍。不能得出離灭道。今将真法破其见心。绝诸 <lb ed="X" n="0663c05"/><lb ed="R099" n="0064a02"/>有无。百非四句皆遣于诸见中。无复住著。是则无复 <lb ed="X" n="0663c06"/><lb ed="R099" n="0064a03"/>四执之性。今四悉昙意。赴機利物。假作四门说。令得 <lb ed="X" n="0663c07"/><lb ed="R099" n="0064a04"/>悟解。若不破性实之法。不名为假说。<anchor xml:id="nkr_note_add_0663c0701" n="0663c0701"/><anchor xml:id="beg0663c0701" n="0663c0701"/>已<anchor xml:id="end0663c0701"/>破性。无性实 <lb ed="X" n="0663c08"/><lb ed="R099" n="0064a05"/>四门。假施四门以逗于物。物既得悟。亦无四门之可 <lb ed="X" n="0663c09"/><lb ed="R099" n="0064a06"/>存也。故大智论云。<persName>佛</persName>向道人闻说即悟。终不执门为 <lb ed="X" n="0663c10"/><lb ed="R099" n="0064a07"/>见。同于有无等执也。三藏中论支<persName>佛</persName>人亦如是。一则 <lb ed="X" n="0663c11"/><lb ed="R099" n="0064a08"/>观无明老死。无常生灭。念念不住以入真。二则观无 <lb ed="X" n="0663c12"/><lb ed="R099" n="0064a09"/>明行业因缘相续相待。是老死谁老死。生法二修。浮 <lb ed="X" n="0663c13"/><lb ed="R099" n="0064a10"/>虚悟入空平等。馀二门观相可知。通教明道者。还同 <lb ed="X" n="0663c14"/><lb ed="R099" n="0064a11"/>用无生灭观门入道。称之为道。昔为钝根今为利根。 <lb ed="X" n="0663c15"/><lb ed="R099" n="0064a12"/>上推四微折之令空。唯不破邻虚。空门拆此三假虚 <lb ed="X" n="0663c16"/><lb ed="R099" n="0064a13"/>尘平等而入。二论因是推拆令空。譬如实柱。若烧若 <lb ed="X" n="0663c17"/><lb ed="R099" n="0064a14"/>破。令此柱无。此是实空有。是为灭色拆空也。通教不 <lb ed="X" n="0663c18"/><lb ed="R099" n="0064a15"/>尔。观五阴等诸法。虽复四微所成。若假实皆如幻化。 <lb ed="X" n="0663c19"/><lb ed="R099" n="0064a16"/>故大品云。色如幻化。乃至识如幻化。十喩之意正在 <lb ed="X" n="0663c20"/><lb ed="R099" n="0064a17"/>于此。故镜像幻人若有若无。无不定无。有不定有。体 <lb ed="X" n="0663c21"/><lb ed="R099" n="0064a18"/>知本自不生。今亦如灭。虽复幻化森罗万象之有。即 <lb ed="X" n="0663c22"/><lb ed="R099" n="0064b01"/>此幻有是无。不须得其灭<anchor xml:id="nkr_note_add_0663c2201" n="0663c2201"/><anchor xml:id="beg0663c2201" n="0663c2201"/>已<anchor xml:id="end0663c2201"/>方知是无。何以故。若异 <lb ed="X" n="0663c23"/><lb ed="R099" n="0064b02"/>于色。可复灭色取空。今色即是空故不须灭色。故即 <lb ed="X" n="0663c24"/><lb ed="R099" n="0064b03"/>色是空也。即有是无。此无非定无。何以故。幻无何得 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0664a" n="0664a"/> <lb ed="X" n="0664a01"/><lb ed="R099" n="0064b04"/>定无。即此是有。不须離此无而明有。譬如明镜内净 <lb ed="X" n="0664a02"/><lb ed="R099" n="0064b05"/>空而现种种之色。即此空是色。不可异于此空而辨 <lb ed="X" n="0664a03"/><lb ed="R099" n="0064b06"/>色。故大品云。即色是空。非色灭空。空即是色。色即是 <lb ed="X" n="0664a04"/><lb ed="R099" n="0064b07"/>空。故名体法入空。不同拆法之观也。以根利故。觉色 <lb ed="X" n="0664a05"/><lb ed="R099" n="0064b08"/>即知。如幻等十喩。若于色生见心。即知此心不自･不 <lb ed="X" n="0664a06"/><lb ed="R099" n="0064b09"/>他･不共･不无因。乃至受･想･行･识等诸尘对心生。亦不 <lb ed="X" n="0664a07"/><lb ed="R099" n="0064b10"/>共不无因等。四句检于生。无有生。检无生。无有生。捡 <lb ed="X" n="0664a08"/><lb ed="R099" n="0064b11"/>亦生亦无生。无有生。捡非生非无生。无有生。具如止 <lb ed="X" n="0664a09"/><lb ed="R099" n="0064b12"/>观<note place="inline">云云</note>。即是通教观法也。中论人云。由灭故生。用此 <lb ed="X" n="0664a10"/><lb ed="R099" n="0064b13"/>为假。向者由生故生。既是自生而被破。今由灭生。岂 <lb ed="X" n="0664a11"/><lb ed="R099" n="0064b14"/>非他生而不破。云此为假生者。此是他生。问。尙未被 <lb ed="X" n="0664a12"/><lb ed="R099" n="0064b15"/>破。性義未除。云何为假。今破四性義後。以四悉昙赴 <lb ed="X" n="0664a13"/><lb ed="R099" n="0064b16"/>機立假也。通教亦四门幻有幻无等。以此四门赴利 <lb ed="X" n="0664a14"/><lb ed="R099" n="0064b17"/>根引入。此四门融妙。但有名字。不可定执。但此教正 <lb ed="X" n="0664a15"/><lb ed="R099" n="0064b18"/>为菩萨傍入二乘。故经云。欲得声闻支<persName>佛</persName>乘者。当学 <lb ed="X" n="0664a16"/><lb ed="R099" n="0065a01"/>般若。般若即指大品。而大品有共不共。今当料简。自 <lb ed="X" n="0664a17"/><lb ed="R099" n="0065a02"/>有共般若共二乘说。即是大品。又有共般若不共二 <lb ed="X" n="0664a18"/><lb ed="R099" n="0065a03"/>乘说。即是大品。教未与时。但用三藏逗诸声闻。声闻 <lb ed="X" n="0664a19"/><lb ed="R099" n="0065a04"/>尔时不闻通教。自有不共般若共声闻说。即是大品。 <lb ed="X" n="0664a20"/><lb ed="R099" n="0065a05"/>命转教。自有不共般若不共二乘说。如花严。二乘如 <lb ed="X" n="0664a21"/><lb ed="R099" n="0065a06"/>聋哑。问。那不共。那得同说。答。即虽不共。为作由藉令 <lb ed="X" n="0664a22"/><lb ed="R099" n="0065a07"/>至法花。得共如客作人。于长者财乃非<anchor xml:id="nkr_note_add_0664a2201" n="0664a2201"/><anchor xml:id="beg0664a2201" n="0664a2201"/>己<anchor xml:id="end0664a2201"/>分。而令领 <lb ed="X" n="0664a23"/><lb ed="R099" n="0065a08"/>知。为後时付家业作梯渐故也。今一一往体如幻之 <lb ed="X" n="0664a24"/><lb ed="R099" n="0065a09"/>色。观法虚玄。今更约自生他生以晓行者。且数息论 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0664b" n="0664b"/> <lb ed="X" n="0664b01"/><lb ed="R099" n="0065a10"/>之。能安之心及所数之息。皆如镜像。虽有头等六分。 <lb ed="X" n="0664b02"/><lb ed="R099" n="0065a11"/>头等六分而不可得。即此六分悉是虚无。虽是虚无 <lb ed="X" n="0664b03"/><lb ed="R099" n="0065a12"/>不可以头为足。世谛道乱也。即无而有。故能数所数 <lb ed="X" n="0664b04"/><lb ed="R099" n="0065a13"/>俱是幻化。不妨有一至十能数所数之法。犹计此为 <lb ed="X" n="0664b05"/><lb ed="R099" n="0065a14"/>有。不能体达虚无以为无生者。即当以三假往捡。但 <lb ed="X" n="0664b06"/><lb ed="R099" n="0065a15"/>是如幻之法尘。对如幻之意根。生如幻之意识。则有 <lb ed="X" n="0664b07"/><lb ed="R099" n="0065a16"/>如幻从一至十之数者。为当从幻尘生。为当从幻意 <lb ed="X" n="0664b08"/><lb ed="R099" n="0065a17"/>生。意生即自生。尘即他生。乃至共无因等。若有四生 <lb ed="X" n="0664b09"/><lb ed="R099" n="0065a18"/>者即有四性。有四性故即是空有。何名为假。亦不成 <lb ed="X" n="0664b10"/><lb ed="R099" n="0065b01"/>幻。以四句往捡。不得四种之生。即是无性。无性生故 <lb ed="X" n="0664b11"/><lb ed="R099" n="0065b02"/>即是假生。假生非生。是为性空。性空故即是无生。若 <lb ed="X" n="0664b12"/><lb ed="R099" n="0065b03"/>言四句捡不得性生。而犹执假生者。今明假生本得 <lb ed="X" n="0664b13"/><lb ed="R099" n="0065b04"/>性体而立。今既无自性。亦无自性之假名。无他性体。 <lb ed="X" n="0664b14"/><lb ed="R099" n="0065b05"/>亦无他性之假名。故大品云。是字不在内。即不自生。 <lb ed="X" n="0664b15"/><lb ed="R099" n="0065b06"/>不在外。即不他。不在中间。即不共。亦不常自有。即不 <lb ed="X" n="0664b16"/><lb ed="R099" n="0065b07"/>无因。是字不住。不住四性中。亦不不住。亦不在无生 <lb ed="X" n="0664b17"/><lb ed="R099" n="0065b08"/>无性之中。是故此字无所依猗。以不可得故。但有名 <lb ed="X" n="0664b18"/><lb ed="R099" n="0065b09"/>字。名字亦空。以名字空故。亦不执是假。以假名不可 <lb ed="X" n="0664b19"/><lb ed="R099" n="0065b10"/>得故。名为相空。相空故即是真谛空。性空故即是俗 <lb ed="X" n="0664b20"/><lb ed="R099" n="0065b11"/>谛空。以真俗性相空故名为无生。此即是四句捡幻 <lb ed="X" n="0664b21"/><lb ed="R099" n="0065b12"/>化因成假观门也。若谓无因成之法者。此即是无法 <lb ed="X" n="0664b22"/><lb ed="R099" n="0065b13"/>尘对意根生此无尘之计。还以四句捡之。</p> <lb ed="X" n="0664b23"/><lb ed="R099" n="0065b14"/><p xml:id="pX55p0664b2301">第一虽作如此不得生相。犹谓有如幻念念相续。从 <lb ed="X" n="0664b24"/><lb ed="R099" n="0065b15"/>一至十如幻之数。即作相续假捡之。若如幻之心。前 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0664c" n="0664c"/> <lb ed="X" n="0664c01"/><lb ed="R099" n="0065b16"/>念不灭而後念续生。此是生生。以前念不灭而生。即 <lb ed="X" n="0664c02"/><lb ed="R099" n="0065b17"/>为幷生。如母生子。若前念灭後<anchor xml:id="nkr_note_add_0664c0201" n="0664c0201"/><anchor xml:id="beg0664c0201" n="0664c0201"/>念<anchor xml:id="end0664c0201"/>生。即是他生。若前 <lb ed="X" n="0664c03"/><lb ed="R099" n="0065b18"/>念亦灭亦不灭後念生。即是共生。若離前念灭不灭 <lb ed="X" n="0664c04"/><lb ed="R099" n="0066a01"/>而生。即是无因生。今以四句捡相续之生不可得。即 <lb ed="X" n="0664c05"/><lb ed="R099" n="0066a02"/>是无四种姓。生即是性空。性空是空俗。无性而说为 <lb ed="X" n="0664c06"/><lb ed="R099" n="0066a03"/>无生。但是假。名名字字无所依猗。不内不外不中间。 <lb ed="X" n="0664c07"/><lb ed="R099" n="0066a04"/>不自有。不住不不住。名字不可得故即是相空。相空 <lb ed="X" n="0664c08"/><lb ed="R099" n="0066a05"/>是空真。真俗之空本无一念之有。何得有前念续後 <lb ed="X" n="0664c09"/><lb ed="R099" n="0066a06"/>念耶。当知但假名字说。名字亦空。此是捡相续假入 <lb ed="X" n="0664c10"/><lb ed="R099" n="0066a07"/>无生也。若谓相续不可得而执无相续者。此亦是无 <lb ed="X" n="0664c11"/><lb ed="R099" n="0066a08"/>尘对意生心耳。还捡此无相续也<note place="inline">云云</note>。第三虽复捡 <lb ed="X" n="0664c12"/><lb ed="R099" n="0066a09"/>相续相性不可得。然犹计此无生之心必有待藉。若 <lb ed="X" n="0664c13"/><lb ed="R099" n="0066a10"/>本无生今何言生。而须捡破此是无生。当知此无生 <lb ed="X" n="0664c14"/><lb ed="R099" n="0066a11"/>是待生。得无生之名。就此即为相待。四句捡之。若数 <lb ed="X" n="0664c15"/><lb ed="R099" n="0066a12"/>息之心生。待无生名生者。即是他生。待生者即是自 <lb ed="X" n="0664c16"/><lb ed="R099" n="0066a13"/>生共无因等<note place="inline">云云</note>。若有所待。还成性等。何谓无生。四 <lb ed="X" n="0664c17"/><lb ed="R099" n="0066a14"/>句捡待不可得。即而无待性无性但假。此假名不住 <lb ed="X" n="0664c18"/><lb ed="R099" n="0066a15"/>亦不住<note place="inline">云云</note>。若此三假。四句捡幻生不可得。名为伏 <lb ed="X" n="0664c19"/><lb ed="R099" n="0066a16"/>惑。真明发时名断惑。若三藏柝定色令尽名伏。真发 <lb ed="X" n="0664c20"/><lb ed="R099" n="0066a17"/>为断。今观不论除尽。但体知而<anchor xml:id="nkr_note_add_0664c2001" n="0664c2001"/><anchor xml:id="beg0664c2001" n="0664c2001"/>已<anchor xml:id="end0664c2001"/>。无性无相。因是发 <lb ed="X" n="0664c21"/><lb ed="R099" n="0066a18"/>真。成通教达也。问。若四句皆是性。云何更立四句之 <lb ed="X" n="0664c22"/><lb ed="R099" n="0066b01"/>教。所以者何。如阿毘昙见有极微之色不破。由是得 <lb ed="X" n="0664c23"/><lb ed="R099" n="0066b02"/>道。岂非有性。成论三假观生法皆空。拆于极微令空。 <lb ed="X" n="0664c24"/><lb ed="R099" n="0066b03"/>由是得道。岂非空性。昆勒双教车匿双離<note place="inline">云云</note>。若大 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0665a" n="0665a"/> <lb ed="X" n="0665a01"/><lb ed="R099" n="0066b04"/>乘明阿黎耶识自性淸净心。额珠宝藏即是本有。大 <lb ed="X" n="0665a02"/><lb ed="R099" n="0066b05"/>涅槃空。迦毘城空。智者见空及与不空。<persName>佛</persName>性亦色非 <lb ed="X" n="0665a03"/><lb ed="R099" n="0066b06"/>色。中道实相遮于二边。<persName>佛</persName>性不空不有。如是等亦是 <lb ed="X" n="0665a04"/><lb ed="R099" n="0066b07"/>四句。岂非约此为教。若離更无所说。别说只在此四。 <lb ed="X" n="0665a05"/><lb ed="R099" n="0066b08"/>将不是性耶。答。若计有四句之实。执此为是。此是性 <lb ed="X" n="0665a06"/><lb ed="R099" n="0066b09"/>義。是故须破。若不破性而言四句者。此是性定。何得 <lb ed="X" n="0665a07"/><lb ed="R099" n="0066b10"/>称假名。今圣人正观之智。破除四执。无四性可存。前 <lb ed="X" n="0665a08"/><lb ed="R099" n="0066b11"/>人应以四句得度。即以四句施教。无自故假施于自。 <lb ed="X" n="0665a09"/><lb ed="R099" n="0066b12"/>无他性故假施于他等<note place="inline">云云</note>。故大论云。若有见取四 <lb ed="X" n="0665a10"/><lb ed="R099" n="0066b13"/>句。皆不见第一義。若无四性。以四悉昙假说无咎<note place="inline">云 <lb ed="X" n="0665a11"/><lb ed="R099" n="0066b14"/>云</note>。通教亦有缘觉从四门入。故大品云。习应无明空。 <lb ed="X" n="0665a12"/><lb ed="R099" n="0066b15"/>乃至老死空。无明即空。空即无明体。无明既是空。是 <lb ed="X" n="0665a13"/><lb ed="R099" n="0066b16"/>为缘觉道理之观<note place="inline">云云</note>。若别教四门达观相者。若圆 <lb ed="X" n="0665a14"/><lb ed="R099" n="0066b17"/>教四门达观相。备如止观所明。十种境界。此中应廣 <lb ed="X" n="0665a15"/><lb ed="R099" n="0066b18"/>明。是为于根本禅中发五分禅。略辨如此<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0665a16"/><lb ed="R099" n="0067a01"/><p xml:id="pX55p0665a1601">复次发特勝善根者。若初禅根本暗心数息。证欲界 <lb ed="X" n="0665a17"/><lb ed="R099" n="0067a02"/>定。谓言无身如虚空相。如老人穿针谓针无目。若特 <lb ed="X" n="0665a18"/><lb ed="R099" n="0067a03"/>勝发初禅时。还于身中而觉八触。觉观喜乐。如年少 <lb ed="X" n="0665a19"/><lb ed="R099" n="0067a04"/>眼谛还见针眼。若将初禅。特勝禅亦复如是。何故尔。 <lb ed="X" n="0665a20"/><lb ed="R099" n="0067a05"/>数时暗数。证时暗证。特勝时缘息出入长短遍身。乃 <lb ed="X" n="0665a21"/><lb ed="R099" n="0067a06"/>至除捨弃灭等。若发欲界<anchor xml:id="nkr_note_add_0665a2101" n="0665a2101"/><anchor xml:id="beg0665a2101" n="0665a2101"/>已<anchor xml:id="end0665a2101"/>知长短遍身。今发初禅 <lb ed="X" n="0665a22"/><lb ed="R099" n="0067a07"/>明见三十六物。大肠小肠而见食若穀粟是麻是豆。 <lb ed="X" n="0665a23"/><lb ed="R099" n="0067a08"/>了了分明。即是特勝发也。或经得初禅<anchor xml:id="nkr_note_add_0665a2301" n="0665a2301"/><anchor xml:id="beg0665a2301" n="0665a2301"/>已<anchor xml:id="end0665a2301"/>而发特勝 <lb ed="X" n="0665a24"/><lb ed="R099" n="0067a09"/>者。约明暗可知。若未得初禅而发此有特勝不单发。 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0665b" n="0665b"/> <lb ed="X" n="0665b01"/><lb ed="R099" n="0067a10"/>要凭根本一时共地所有五支。乃是觉于三十六物。 <lb ed="X" n="0665b02"/><lb ed="R099" n="0067a11"/>观此三十六物。喜今始见。入而生于乐。以一心如是。 <lb ed="X" n="0665b03"/><lb ed="R099" n="0067a12"/>五支不比前也。如水和沙糖石蜜气味沉重。证者自 <lb ed="X" n="0665b04"/><lb ed="R099" n="0067a13"/>知<note place="inline">云云</note>。例前亦应有五支之義类作<note place="inline">云云</note>。发通明禅 <lb ed="X" n="0665b05"/><lb ed="R099" n="0067a14"/>相者。既三事通观。所发亦异。特勝是总。通明为别。若 <lb ed="X" n="0665b06"/><lb ed="R099" n="0067a15"/>初观三事<anchor xml:id="nkr_note_add_0665b0601" n="0665b0601"/><anchor xml:id="beg0665b0601" n="0665b0601"/>已<anchor xml:id="end0665b0601"/>觉三事通同无碍。或可至欲界空中觉 <lb ed="X" n="0665b07"/><lb ed="R099" n="0067a16"/>三事通同。若本得初禅。今发此相。自知事别。若未得 <lb ed="X" n="0665b08"/><lb ed="R099" n="0067a17"/>初禅。今发此定。要附根本同。发即备五支。如大集所 <lb ed="X" n="0665b09"/><lb ed="R099" n="0067a18"/>明。其相大异觉支者。如心觉大觉。思惟大思惟。如心 <lb ed="X" n="0665b10"/><lb ed="R099" n="0067b01"/>者如。即无空也。于欲界定中不见身心相名为如心。 <lb ed="X" n="0665b11"/><lb ed="R099" n="0067b02"/>觉大觉者。似于无漏气分。殆如理空。故言大觉。後去 <lb ed="X" n="0665b12"/><lb ed="R099" n="0067b03"/>思大思･行遍行亦如是。非但觉身内皮内。亦觉外间 <lb ed="X" n="0665b13"/><lb ed="R099" n="0067b04"/>五行山河等法。亦觉无漏慧行。故言遍行大行。事在 <lb ed="X" n="0665b14"/><lb ed="R099" n="0067b05"/>别卷<note place="inline">云云</note>。馀一切禅亦应分别。今不委论<note place="inline">云云</note>。复次 <lb ed="X" n="0665b15"/><lb ed="R099" n="0067b06"/>三止非但发诸禅证。亦发诸禅那。如于欲定忽觉气 <lb ed="X" n="0665b16"/><lb ed="R099" n="0067b07"/>息长短毛孔虚疏。即是发特勝修義。馀修例尔。若未 <lb ed="X" n="0665b17"/><lb ed="R099" n="0067b08"/>经证初禅而发诸法者。终以根本为本法。如数人同 <lb ed="X" n="0665b18"/><lb ed="R099" n="0067b09"/>谓。修義证者。一时证根本及诸禅也。若暗证者。不别 <lb ed="X" n="0665b19"/><lb ed="R099" n="0067b10"/>其相。知法者及寻经论。识相宛然。五支悉异<note place="inline">云云</note>。</p> <lb ed="X" n="0665b20"/><lb ed="R099" n="0067b11"/><p xml:id="pX55p0665b2001">释验虚实者。虚则是邪。实则是正。邪是偏邪为義。正 <lb ed="X" n="0665b21"/><lb ed="R099" n="0067b12"/>是从客不堕二边。若世间禅者亦有邪心。若过若不 <lb ed="X" n="0665b22"/><lb ed="R099" n="0067b13"/>及。二十种名邪。无此名正。若出世间亦有邪正。以前 <lb ed="X" n="0665b23"/><lb ed="R099" n="0067b14"/>世间之正皆名为邪。堕在常见有为法故。所以名邪 <lb ed="X" n="0665b24"/><lb ed="R099" n="0067b15"/>见。第一義名之为正。若出世上上禅亦有邪正。世与 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0665c" n="0665c"/> <lb ed="X" n="0665c01"/><lb ed="R099" n="0067b16"/>出世堕在二边。名之为邪。得入中道。名之为正。问。无 <lb ed="X" n="0665c02"/><lb ed="R099" n="0067b17"/>漏<anchor xml:id="nkr_note_add_0665c0201" n="0665c0201"/><anchor xml:id="beg0665c0201" n="0665c0201"/>已<anchor xml:id="end0665c0201"/>去。不应为魔所扰。答。大品云。魔虽不扰令还三 <lb ed="X" n="0665c03"/><lb ed="R099" n="0067b18"/>界。亦扰令失中道。复次若有方便发得正禅。正禅处 <lb ed="X" n="0665c04"/><lb ed="R099" n="0068a01"/>复增长。设发邪法。即能以正法治之。令终还正。即于 <lb ed="X" n="0665c05"/><lb ed="R099" n="0068a02"/>邪中具于一切法。邪有四缘。所生亦空亦假亦中。非 <lb ed="X" n="0665c06"/><lb ed="R099" n="0068a03"/>唯能使邪禅成正。後廣通诸法。若无巧方便止能即 <lb ed="X" n="0665c07"/><lb ed="R099" n="0068a04"/>验之。此但能却邪定显正定。不能于中道具足一切 <lb ed="X" n="0665c08"/><lb ed="R099" n="0068a05"/><persName>佛</persName>法也。复次。发触有若过若不及者。觉<anchor xml:id="nkr_note_add_0665c0801" n="0665c0801"/><anchor xml:id="beg0665c0801" n="0665c0801"/>已<anchor xml:id="end0665c0801"/>除遣。若久 <lb ed="X" n="0665c09"/><lb ed="R099" n="0068a06"/>久不遣。即能破壞于禅。或致狂悸悸诸病。假令不成 <lb ed="X" n="0665c10"/><lb ed="R099" n="0068a07"/>于病。此人所为所作诸行渐当破壞。何故尔。禅是功 <lb ed="X" n="0665c11"/><lb ed="R099" n="0068a08"/>德丛林。能周正人身口。资成戒行。岂有习禅人身口 <lb ed="X" n="0665c12"/><lb ed="R099" n="0068a09"/>戒行杂乱。当知是因触邪僻故尔<note place="inline">云云</note>。问。发四禅皆 <lb ed="X" n="0665c13"/><lb ed="R099" n="0068a10"/>得有不。答。魑魅魍魉处处皆有。而初禅邻欲界。过患 <lb ed="X" n="0665c14"/><lb ed="R099" n="0068a11"/>最多。故九十六道唯三道是正。馀悉是邪。四禅安免 <lb ed="X" n="0665c15"/><lb ed="R099" n="0068a12"/>邪也。譬如少男少女常思念欲事。缠绵在心。故精媚 <lb ed="X" n="0665c16"/><lb ed="R099" n="0068a13"/>所著。行人亦如是。若邪念思想。行其邪道念其法。邪 <lb ed="X" n="0665c17"/><lb ed="R099" n="0068a14"/>即得入。而狂乱失心者壞禅<note place="inline">云云</note>。今欲分判九十三 <lb ed="X" n="0665c18"/><lb ed="R099" n="0068a15"/>种相貌。依彼经中自说诸道之相。来约行者心中所 <lb ed="X" n="0665c19"/><lb ed="R099" n="0068a16"/>证邪法。若相应者即是其道也。如是一一配奠。令使 <lb ed="X" n="0665c20"/><lb ed="R099" n="0068a17"/>分明。须识邪假。自能严防。亦使他人警觉。又若以九 <lb ed="X" n="0665c21"/><lb ed="R099" n="0068a18"/>十三相来验心。但识邪名不识心法。是名有闻无慧。 <lb ed="X" n="0665c22"/><lb ed="R099" n="0068b01"/>但识邪心不识名。此是有慧无闻。若名法兼俱。心瞻 <lb ed="X" n="0665c23"/><lb ed="R099" n="0068b02"/>周正。假令发如此等者。必能遣却也。此中应廣出证。 <lb ed="X" n="0665c24"/><lb ed="R099" n="0068b03"/>邪定之人为证<note place="inline">云云</note>。又约一动触判邪正相馀不出 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0666a" n="0666a"/> <lb ed="X" n="0666a01"/><lb ed="R099" n="0068b04"/>者。如五部律种种解释。假有一事非律所载。亦引例 <lb ed="X" n="0666a02"/><lb ed="R099" n="0068b05"/>为解。大乘義若无文。亦引例为释令。禅门无量邪正 <lb ed="X" n="0666a03"/><lb ed="R099" n="0068b06"/>不一。但深得初禅触中邪正之意。例通一切。无往不 <lb ed="X" n="0666a04"/><lb ed="R099" n="0068b07"/>去。故书云。诗三百。一言<anchor xml:id="nkr_note_add_0666a0401" n="0666a0401"/><anchor xml:id="beg0666a0401" n="0666a0401"/>已<anchor xml:id="end0666a0401"/>蔽诸。所云思无邪也。假令 <lb ed="X" n="0666a05"/><lb ed="R099" n="0068b08"/>上风正治之。能下判邪倒之失。只是一无邪耳。故瑞 <lb ed="X" n="0666a06"/><lb ed="R099" n="0068b09"/>应云。得一心者万邪灭矣。能如此善识真伪魔事。万 <lb ed="X" n="0666a07"/><lb ed="R099" n="0068b10"/>端悉皆灭矣。正有二。一世正见。即是因果之道。如世 <lb ed="X" n="0666a08"/><lb ed="R099" n="0068b11"/>王治法。大经云。牛中牛相。马中马相。不相混滥。是名 <lb ed="X" n="0666a09"/><lb ed="R099" n="0068b12"/>世间正见。若出世者。何者是牛。牛无牛相。无牛而计 <lb ed="X" n="0666a10"/><lb ed="R099" n="0068b13"/>有牛。即是倒惑。非出世正见。今捡牛无牛相。马无马 <lb ed="X" n="0666a11"/><lb ed="R099" n="0068b14"/>相。故非顚倒。则是出世正见。破六十二见生空。生空 <lb ed="X" n="0666a12"/><lb ed="R099" n="0068b15"/>既去。法空又遣。念非正见也。今次第禅门从浅至深。 <lb ed="X" n="0666a13"/><lb ed="R099" n="0068b16"/>明世间正见。次明出世正见。故百论云。福能去。非空 <lb ed="X" n="0666a14"/><lb ed="R099" n="0068b17"/>能去。福即此義也。又十种正法互相资成。若不尔者。 <lb ed="X" n="0666a15"/><lb ed="R099" n="0068b18"/>则非正定。如十人同心去相来辨。又根本禅虽无二 <lb ed="X" n="0666a16"/><lb ed="R099" n="0069a01"/>十邪而发。馀禅有一邪。非但壞馀禅亦壞根本<note place="inline">云云</note>。 <lb ed="X" n="0666a17"/><lb ed="R099" n="0069a02"/>若初发根本有邪。更发馀禅。馀禅但有正相。而根本 <lb ed="X" n="0666a18"/><lb ed="R099" n="0069a03"/>邪相亦自退失。邪不干正。如福德人住处。少鬼远去 <lb ed="X" n="0666a19"/><lb ed="R099" n="0069a04"/><note place="inline">云云</note>。将此发夙习之意。廣历信行。发四种不同。後历 <lb ed="X" n="0666a20"/><lb ed="R099" n="0069a05"/>法行四种不同。又魔三乘人各有须行<note place="inline">云云</note>。约此判 <lb ed="X" n="0666a21"/><lb ed="R099" n="0069a06"/>贤圣位。如此翻转。出生百千万种不可穷尽。只约一 <lb ed="X" n="0666a22"/><lb ed="R099" n="0069a07"/>人。或坐不悟。因师即悟。或暗即悟。因坐而悟。如是不 <lb ed="X" n="0666a23"/><lb ed="R099" n="0069a08"/>同。将此望<persName>如来</persName>放光。圣说圣默。为缘差异。後应何量。 <lb ed="X" n="0666a24"/><lb ed="R099" n="0069a09"/>又复修事发无漏名发无漏者。或但有退分习。或但 <pb ed="X" xml:id="X55.0907.0666b" n="0666b"/> <lb ed="X" n="0666b01"/><lb ed="R099" n="0069a10"/>守分住进达。今便发。而昔于一种事禅但作事修。是 <lb ed="X" n="0666b02"/><lb ed="R099" n="0069a11"/>故今但发于事。若昔约事中而缘真者。今修道时。于 <lb ed="X" n="0666b03"/><lb ed="R099" n="0069a12"/>修法中少许因缘即发无漏也。</p> <lb ed="X" n="0666b04"/><lb ed="R099" n="0069a13"/> <lb ed="X" n="0666b05"/><lb ed="R099" n="0069a14"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>禅门章<note place="inline">毕</note></cb:jhead></cb:juan></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0642c2101" to="#end0642c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0643b0501" to="#end0643b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0643b1901" to="#end0643b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0643c0201" to="#end0643c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0644b1101" to="#end0644b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0644c0701" to="#end0644c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0646a0101" to="#end0646a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">谄</lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0646a0201" to="#end0646a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">谄</lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0646a0202" to="#end0646a0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">谄</lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0646b0701" to="#end0646b0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0646c0401" to="#end0646c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0646c0901" to="#end0646c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0646c2101" to="#end0646c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0647a2101" to="#end0647a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0647c2101" to="#end0647c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0648a1801" to="#end0648a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0648b0901" to="#end0648b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0648b2101" to="#end0648b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0650c0901" to="#end0650c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0651b2301" to="#end0651b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0652a1801" to="#end0652a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0652b2001" to="#end0652b2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0652c0201" to="#end0652c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0652c0202" to="#end0652c0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0653a1301" to="#end0653a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0653c1201" to="#end0653c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0653c1501" to="#end0653c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0654a1601" to="#end0654a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0654b1401" to="#end0654b1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">弃</lem><rdg wit="#wit.orig">葉</rdg></app> <app from="#beg0654c0901" to="#end0654c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0654c1001" to="#end0654c1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0655a1301" to="#end0655a1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">无</lem><rdg wit="#wit.orig"><space quantity="0"/></rdg></app> <app from="#beg0655a1601" to="#end0655a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">宽</lem><rdg wit="#wit.orig">观</rdg></app> <app from="#beg0656b1901" to="#end0656b1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0656b1902" to="#end0656b1902"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0656c1301" to="#end0656c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0656c1901" to="#end0656c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0656c2101" to="#end0656c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0657b1301" to="#end0657b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0657c1801" to="#end0657c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">磨</rdg></app> <app from="#beg0658b1001" to="#end0658b1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">县<note type="cf1">X55n0907_p0658b12</note></lem><rdg wit="#wit.orig">悬</rdg></app> <app from="#beg0658c0501" to="#end0658c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0659a0401" to="#end0659a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">犷<note type="cf1">T46n1911_p0119b11</note></lem><rdg wit="#wit.orig">穬</rdg></app> <app from="#beg0659a0601" to="#end0659a0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0659a1801" to="#end0659a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">末</lem><rdg wit="#wit.orig">未</rdg></app> <app from="#beg0659a2401" to="#end0659a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0659b0401" to="#end0659b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0659b1301" to="#end0659b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">敛</lem><rdg wit="#wit.orig">敛</rdg></app> <app from="#beg0659b1601" to="#end0659b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0659c1401" to="#end0659c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">太</lem><rdg wit="#wit.orig">大</rdg></app> <app from="#beg0660a0501" to="#end0660a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0660a0701" to="#end0660a0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0660a0801" to="#end0660a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0660a1501" to="#end0660a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0660c0501" to="#end0660c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0660c0701" to="#end0660c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0660c1601" to="#end0660c1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0660c2001" to="#end0660c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0661a2201" to="#end0661a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0661b0901" to="#end0661b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0661b1601" to="#end0661b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0661b2201" to="#end0661b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0661b2301" to="#end0661b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0661c0801" to="#end0661c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0661c1501" to="#end0661c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0661c2101" to="#end0661c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0662a0101" to="#end0662a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0662a0401" to="#end0662a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0662b2401" to="#end0662b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0662c2001" to="#end0662c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0662c2101" to="#end0662c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0663c0701" to="#end0663c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0663c2201" to="#end0663c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0664a2201" to="#end0664a2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0664c0201" to="#end0664c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">念</lem><rdg wit="#wit.orig">生</rdg></app> <app from="#beg0664c2001" to="#end0664c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0665a2101" to="#end0665a2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0665a2301" to="#end0665a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0665b0601" to="#end0665b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0665c0201" to="#end0665c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0665c0801" to="#end0665c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0666a0401" to="#end0666a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp2">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0644001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0644001">转字疑剩</note> <note n="0647001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0647001">料疑科</note> <note n="0647002" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0647002">例疑倒</note> <note n="0648001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0648001">哩疑默</note> <note n="0649001" resp="#resp3" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0649001">麻疑鹿</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0642c2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0642c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0643b0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0643b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0643b1901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0643b1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0643c0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0643c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0644b1101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0644b1101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0644c0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0644c0701">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0646a0101" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X55.0646a01.08" target="#nkr_note_add_0646a0101">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0646a0201" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X55.0646a02.10" target="#nkr_note_add_0646a0201">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0646a0202" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X55.0646a02.20" target="#nkr_note_add_0646a0202">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0646b0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0646b0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0646c0401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0646c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0646c0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0646c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0646c2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0646c2101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0647a2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0647a2101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0647c2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0647c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0648a1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0648a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0648b0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0648b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0648b2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0648b2101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0650c0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0650c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0651b2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0651b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0652a1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0652a1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0652b2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0652b2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0652c0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0652c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0652c0202" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0652c0202">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0653a1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0653a1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0653c1201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0653c1201">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0653c1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0653c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0654a1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0654a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0654b1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0654b1401">弃【CB】，葉【卍续】</note> <note n="0654c0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0654c0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0654c1001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0654c1001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0655a1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0655a1301">无【CB】，［－］【卍续】</note> <note n="0655a1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0655a1601">宽【CB】，观【卍续】</note> <note n="0656b1901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0656b1901">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0656b1902" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0656b1902">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0656c1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0656c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0656c1901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0656c1901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0656c2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0656c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0657b1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0657b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0657c1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0657c1801">［－］【CB】，磨【卍续】</note> <note n="0658b1001" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X55.0658b10.10" target="#nkr_note_add_0658b1001">县【CB】，悬【卍续】</note> <note n="0658c0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0658c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0659a0401" resp="#resp1" type="add" cb:note_key="X55.0659a04.18" target="#nkr_note_add_0659a0401">犷【CB】，穬【卍续】</note> <note n="0659a0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0659a0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0659a1801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0659a1801">末【CB】，未【卍续】</note> <note n="0659a2401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0659a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0659b0401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0659b0401">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0659b1301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0659b1301">敛【CB】，敛【卍续】</note> <note n="0659b1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0659b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0659c1401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0659c1401">太【CB】，大【卍续】</note> <note n="0660a0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0660a0501">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0660a0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0660a0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0660a0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0660a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0660a1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0660a1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0660c0501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0660c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0660c0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0660c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0660c1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0660c1601">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0660c2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0660c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0661a2201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0661a2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0661b0901" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0661b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0661b1601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0661b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0661b2201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0661b2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0661b2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0661b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0661c0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0661c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0661c1501" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0661c1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0661c2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0661c2101">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0662a0101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0662a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0662a0401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0662a0401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0662b2401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0662b2401">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0662c2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0662c2001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0662c2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0662c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0663c0701" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0663c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0663c2201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0663c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0664a2201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0664a2201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0664c0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0664c0201">念【CB】，生【卍续】</note> <note n="0664c2001" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0664c2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0665a2101" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0665a2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0665a2301" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0665a2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0665b0601" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0665b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0665c0201" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0665c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0665c0801" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0665c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0666a0401" resp="#resp1" type="add" target="#nkr_note_add_0666a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>